Posts

Showing posts from May, 2023

SMOKING AREA

Mahmuaka Chhakchhuak March 26, 2023 Smoking Area tih chu ‘Meizial zuk phalna hmun’ tihna a ni mai nain tupawh mai hian a Sap tawng zawk hi kan hmang uar ta tlat mai si a nih hi. JF. Laldailova khan Thuziak ren reng chu thupuia Sap tawng hman hi midang mit ala bikin a chhung thu pawh chhiar a chakawm bik tih lam hawia a ziak ka chhiar tawh a, chuvangin tun tumah pawh hian Mei zuk phalna hmun ti loin Smoking Area han tih mai chu alo awlsam deuh zawk bawk nen ka han hmang ve mai teh ang.  Amah pawh ka hriat chiah loh, Pu K. Thanhlira hian Thu leh Hla (April 2023) ah hian Kum 27 hnua Lunglei Zin Thu tih thupuia hmangin Article ngaihnawm deuh mai a ziak a. A ziak ngaihnawm thiamin ka chhiar tui ta riau mai a, Lunglei Salem Veng BCM Biak Ina Inneihna an hman thu sawiin chutah chuan Biak In bathlara Smoking Area a awm thu leh thil chhinchhiah tlak tak a nih thu sawi telin Biak In compound chhunga zuk leh hmuam khirh taka khap a, compound pawn chiaha meizial zuk leh sup sup ai chuan mei zu...

GOLDEN TEMPLE HMUNA INBEIHNA

Mahmuaka Chhakchhuak May 21, 2023   Kum 1984 June thlaa Sikh sakhaw hmunpui ber Amritsar hmuna Golden Temple-a inbeihna kha thenkhatte tan chuan thawnthu hlui a ni tawh ngei ang a, thenkhat dangte tan chuan thawnthu ngaihnawm ala ni reng bawkin a rinawm. Kha Inbeihna (Operation) kha The Golden Temple Crisis tiin emaw Operation Blue Star tiin emaw sawi thin a ni a, mi 1200 vel thihna thlengin India sorkar leh Sikh sakhaw ruihchilhtute inbeihna a ni. Kha inbeihna kha Indira Gandhi, Prime Minister thupek niin Sikh hoin Khalistan State neih tuma an nawr nasat lai huna thleng niin an tum ang ngawt chuan an hmetmit thei hauh lo mai a, a tawpah phei chuan Indira ngei pawh amah vengtu zinga Sikh pa ngei chuan October 1984-ah a kahhlum phah ta hial a nih kha.   SIKH HI TUTE NGE AN NIH Sikh tih hi Sanskrit tawnga Sishya tih atanga lak niin a awmzia chu ‘zirtir’ tihna a ni. Sikh zirtirna ti chhuak tu chu Guru Nanak (1469 – 1539) niin a tirteah chuan sakhaw hrang din tumna a awm...

AIR HOSTESS NEN ZANRIAH

Mahmuaka Chhakchhuak April 20, 2023   Delhi ka kal chu thil pawimawh takah kal mah ila ka beisei loh lamah rin aiin ka cham rei a, hahchawlh pahin Pastor Qtr-ah chengin thlamuang takin hun ka hmang a. Pastor-te nupa lah an fel em em a, inthlahrunna nei hauh loin nitin hun ka hmang a. Sik leh sa lamah erawh boruak a lum uar tan chhoh lai a niin chhun leh zanah pawh chawl loa Ceiling Fan hman ngaihna hmun a nih avangin pawn lamah erawh kan chhuak lo viau thung. Delhi khawpui hi India khawpui ber tih takah hmun pawimawh tak a niin kum 1192 AD-a Muslim lal Shahabuddina’n thuthmuna a hman hma pawh khan Delhi-ah hian Hindu lal lo awm tawhin khawpuiah an lo hman tawh bawk avangin an sulhnu tam tak hmuh tur ala awm a. Muslim lalin an awp hnua Mughal hoin kum 1526 atanga kum 1707 thlenga an luah chhungah pawh khan Delhi-ah hian sulhnu tam tak an hnutchhiah bawk a ni. Nimahsela kum 1739-a Persia lal Nadir Shah chuan lainatna tel hauh loa a rawk tak chiamah chuan thil hlu tak tak, Peaco...

KUMPINU AWPNA HNUAIA KAN DANGLAMNATE – VIII

Mahmuaka Chhakchhuak May 11, 2023   Kumpinu sorkarin kum 57 lai min awp kha a chhan berah chuan min hmangaih vang leh min duhsakna lam vang ni loin kan chunga phuba laka an bawiha min dah duh vang a ni ber. Chu chu enge a chhan kan tih chuan, Mizo Lalte khan mahni ram leh hnam humhalh an tih nat vang a niin an kianga hnam dang awmte chu an ngaih theih loh vang a ni ber. Mizo Lalte’n an thenawm ram an run chanchin kan hriat hlat theih ber chu kum 1826 kha a niin Mizo Lal pakhat Buangtheuva hoin Simla lui dung, Tlawng lui thlang lam mel sawm vela hla a Sylhet thing kitho chu an zuk run a. Mi tam tak an that a, thahnemtham tak salah an hawn bawk a ni. Heta tang hian sap ho chuan Mizote chu hnam kawlhsen leh hlauhawm tak an ni tih an lo hriat phah ta bawk a. Kum 1844 ah pawh chuan Paihte Lal Lalsutthlaha leh a hote chuan Manipur-a khaw pakhat Kochabari chu an run leh chiam a, mi sawm hnih lai an thatin mi paruk lai salah an hawn leh bawk a. Hetiang hian kan Mizo Lalte chuan an ch...

MIZORAM INTACH HMALAKNA – I

Mahmuaka Chhakchhuak May 10, 2023 Indian National Trust for Art and Culture Heritage, INTACH tia a lamtawia kan sawi mai thin hi kum 1984 khan din a niin hemi kumah vek hian Mizoramah pawh din a ni. Mizoramah hian Lalkhama IAS chu Chief Secretary a nih lai a niin Art & Culture lam hotute nen inbe rawnin kum 1984 kumtir teah din a niin Convener atan Pu Thanglianchhunga (P & Sons) chu ruat a ni a, Pu Thanseia, Dy. Director of Education a i/c Art & Culture etc a nih angin mawhphurtu atan ruat a ni bawk. Hun alo kal zelin kum 1987 ah Pu J. Lalsangzuala chu Converner atan ruat a ni leh a, hetih rual hian Pu C. Chawngkunga pawh Co-Convener atan ruat a ni bawk. Pu J. Lalsangzuala hian min boralsan tak avangin a hmunruak luah turin kum 2009 atangin Pu P. Rohmingthanga IAS (Rtd) chu ruat leh a ni. Pu Rohmingthanga hunah hian nasa taka hmasawnna neih a nih laiin Dec. 20, 2022-ah khan min boralsan thut mai a, a hmun ruak luah turin Pu Rin Sanga IAS (Rtd) chu ruat a niin Co-Convene...

ENGTINNGE LEHKHA CHHIAR KAN UAR THEIH ANG?

Mahmuaka Chhakchhuak April 7, 2023   Khawvel changkang zelah kan thu leh hlate chuan kiam lam panin ngaihhlut loh a hlawh ta zel niin a hriat a, a pawi hle mai. Keini rual pawhin kan hriat chian em em Chanchinbu tam tak chu an hmel hmuh tur awm tawh loin min lo tawp san a. Chanchinbu tam tak chuan run dalah a taka tichhuak loin social media behchhanin an la tichhuak hram hram a, tunah hian Chanchinbu engemawzat chuan an harsat thu an sawiin engtik thleng nge kan chhuah theih ang tiin an inkhap mek bawk a ni. Mimal hming lam ri ta ila, Zoram mipuiin a thu leh hla kan lem duak duak thin leh mitinin kan ngainat Pu Vanneihtluanga chuan a Chanchinbu, Lengzem April 2023 Editorialah hetiang hian a ziak a – Lengzem chanchinbu hi hetia lehkhapuana print ang hi chuan chhuah chhunzawm zel a huphurhawm ta hle mai. Khawvel pumah, lehkhapuana chhut thlakip chanchinbu chhuah hi a harsa tial tial a. Keini pawhin chu harsatna chu kan tawk ve mek a ni. Petrol man aiin lehkhapuan man a to c...

BERAMPU ṬHA

Mahmuaka Chhakchhuak May 3, 2023   Berampu tha Lal Isua chanchin sawi kan tum rih lo a, vawiina kan hnena awm leh kan biak a, kan hmuh theih renga awm Sakhaw rawngbawltu mi pakhat chanchin hi sawi kan tum zawk a ni. Amaherawhchu mimal chanchin sawi hi thil nuam a ni hauh lo a, a chhe lam emaw a tha lam pawh nisela anmahni tan nawm lohna tur chhan hi thil tam tak a awm theiin a rinawm. Chuvangin a tawk thiam pawh a har dawn hlein a hriat a, kan tana tangkai theih tur zawngin sawi han tum ila a tha ang e. Pathianin a kohhrante enkawl tura a ruat Berampu chanchin ngaihnawm tak tak sawi tur tam tak kan hre hlwmin a rinawm a, Lal Isua ngei pawhin ’Kei hi Berampu tha ka ni a, Berampu tha chuan a Beramte tan nun a hlan thin’ tiin alo sawi tawh a. Berampu leh Beramte inkar thu pawh hi ngaihnawm taka sawi tur a awm bawk. Zirtirte ngei pawh kohhran tana an rawngbawlna chanchin ngaihnawm tak tak a awm bawk a, anni hnu lama kohhran hruaitu hmasate chanchin pawh sawi tur tam tak a awm ...

MIZO ṬAWNG HI A RAL MAI ANG NGEM?

Mahmuaka Chhakchhuak April 20, 2023   Tuna Eight Schedule-ah hian tawng chi hrang sawm hnih leh pahnih a awm mek a, chungte chu; Assamese, Bengali, Gujarati, Hindi, Kannada, Kashmiri, Konkani, Malayalam, Manipuri, Marathi, Nepali, Oriya, Punjabi, Sanskrit, Sindhi, Tamil, Telugu, Urdu, Bodo, Santhali,, Maithili leh Dogri te a ni. a Mizo tawng pawh hi dah luh turin buaipui mek a ni a, nimahsela hei hi thil har tak tur nia hriat a niin mahnia script neih kher a ngai ni awm tak a ni. Keini leh Khasi leh tlangmi hnam tam takte hi chuan Roman Script vek kan hmang bawk si a, keini aia Eight Schedule-a telh tura buaipui hmasa zawk Khasi ngei pawhin an la buaipui mek zela an la hlawhtling bik rih lo chu a nih hi. UNESCO lamin tawng ral mai hlauhawm tia a tarlan tam tak zingah 600 chu India ram chhunga kan tawng hmante a ni (March 29, 2022). Heta tarlan zingah hian Gangte tawng ngei pawh kum 2011-ah khan hmangtu mi 17,542 chiah awma chhinchiah a ni a.   Kan tawng, Mizo tawng ng...