Posts

Showing posts from August, 2025

HUN HMASA LAMA MIZO INNEIH DAN

Mahmuaka Chhakchhuak Feb. 19, 2022 Kan pi leh pute khan Inneihna hi an lo la thutak thin hle a, kan tunlai hun nen chuan in ang lo tak hi a ni. Nula leh tlangval inngaizawngte ngei pawh a ruk tak meuh meuhin an inngaizawng a, zana tlangvalin a ngaihzawng nula a rim pawhin inleng dangte hriatthiam theih miah loh turin leh ngaih bel theih loh tur hian an inthup thin a, takchhap kilah emaw a thuin midang tana hnawksakin a awm ngai lo. Nu leh pate tan pawha mitkhamna tur a awm ngai lo a, tunlai hun anga a fala inhmuhna hunte pawh hi an nei ngai meuh lo. Amaherawhchu thlawhhma neihna hmunah erawh chuan an inlawm thinin hna an thawk tlang thin a, chutiang chuan midang hmuh lohin inkawmna hun an nei zawk thin. Chutianga nula leh tlangval an lo inhmangaih chuan thup reng theih erawh a nih bik ngai loh avangin tlangval zawk chuan a nu leh pate hrilhin palai an tir thin a, palai chuan thuhnuairawlh takin nula nu leh pate hnenah an nula chu an duh thu chu sawiin khawngaih thla la tak turin thiam ...

RAM HMASAWNNANA HRUAITU PAWIMAWHNA

Mahmuaka Chhakchhuak Aug. 3, 2025 Khawvel sorkar hrang hrangte’n vawiin thleng thei tura harsatna chi hrang hrang an lo paltlang tawhte chanchin ngaihnawm tam tak nei an awm a, British awpna hnuai ata India-in zalenna a neih dan kawngte kha thawnthu sei leh ngaihnawm tak a awm. Kum zabi sawm pariatna chhoa Industrial Revolution lo thleng avang chuan thil siam chhuah lamah harhna nasa taka lo thlengin anmahni kutkawih ngeite chu ram danga hralh thei turin kawng an sial ṭan a. He harhna hi Britain ram aṭanga lo chhuak niin khawvel hmun hrang hrangah a darh zel a, a bik takin Asia, Africa, Middle East leh North & South America ramah te chuan kua an hreuh hnuin kum 1750 vel aṭangin India ramah pawh rawn lut ṭanin kum 1858-ah chuan Kumpinu sorkar chuan India ram chu an awp chho ṭan der ta mai a.  Kum 1857-ah India chuan British mite lakah helna a nei a, British East India Company dodalna chu lian taka neiin May 10, 1857 chuan Delhi aṭangin hmarchhak lam Mel 40 (64Kms) vela hla, Meer...

FAPA HNENA THUCHAH

Mahmuaka Chhakchhuak July 31, 2025 Ka fapa, misual leh mi pamham tak takte’n mi ṭha chan awm tak an chan zawkna hmun khawvelah i rawn piang chhuakin hringnun bul i rawn ṭan ve dawn ta hi thinlung zawng zawngin ka lawm a, nimahsela, i hmalam hun tur ka thlir hian rahbi thui tak rah tur i neih dawn avangin hei hi i hnenah ka lo sawi lawk duh a ni. Nang chuan tunah engmah ila hriatthiam phak dawn si loh avangin chipchiar takin ka han hrilh che a nga, vawng reng turin ka duh che. En teh, i kianga awm, i hmuh theih reng mi tam tak zingah hian nakin lawka i hmelma la ni mai tur an awm tih hriat hmaih ngai suh la, fimkhur takin nitin hun hmang ṭhin la, i ṭhianṭha anga i ngaih tam takte hian i vanduai ni a rawn thlenin an ṭanpui vek kher dawn lo che tih pawh hre nghal turin ka duh che a ni. A chhan chu kan chenna khawvel hi Dikna leh Rinawmnate ’n thuneihna an channa hmun a nih vek loh avangin leh a dik lo zawk leh a sual zawkte dinchanna hmun a nih tlat vang a ni a, lemchanna hmun dawhsan ang...

HRINGNUN AWMZIA

Mahmuaka Chhakchhuak July 25, 2025  Hringnun awmzia tak tak hre tur chuan a taka tawn a ngaiin, a taka hmachhawn a ngai a, pawn lam aṭanga lo sawi ang ngawt hi a ni ngai lo. Tun hma lama buhfai no khat ei ṭheuh ṭheuh tih ang ngawt kha a ni thei tawh lo a, kumin awmzia a nei tak tak thei tawh chuang lo a, nihna leh chanvo lam pawhin hringnunah hian awmzia tak tak a nei thei ngai chuang lo. Nu pumchhung aṭangin kan lo piangchhuak a, nuin hnute tuiin min chawmin kan lo ṭhang lian deuha chaw nemin min chawm leh a, a hnuah chaw pangngai kan han ei theiin nun bul kan ṭan chhoin rahbi kan rap chho zel a. Nu leh pa thlazar hnuaiah chuan thlaphanna leh lungngaihna reng reng nei loin hun kan hmang a, Nu pawnfen hnuaia pawisa awm reng tura ngaihna pawh kan nei reng a nih kha. Lehkha zirin mahnia din theihna tur bul kan ṭan chho a, lehkha chauh kan lo zir hauh loin nun tak tak pawh kan lo zir tih chu tun hnu daihah chauh a ni kan hriatthiam ni. Nun hi eng nge tih hi ṭhalai nun kan hman lai kha...

RAL HLAUHAWM AIDS

Mahmuaka Chhakchhuak July 17, 2025 Kum 1990 velah khan AIDS hi natna ṭihbaihawm tak leh thinhrik ngai ang deuha hriatna kan nei a, TV vela kan hmuh, pan chhe tak takte kha AIDS vang nia sawi ṭhin a nih bawk avangin natna hlauhawm tak anga ngaihna khan kan thinlungah hmun a chang rei hle mai. Tunah a hlauhawm ta lo e tihna ni loin mithiam zawkte thusawi kan han hrefiah deuh deuh a, awlsam taka inkai darh theih a nih loh dante kan han hriat chuan thinlung pawh a hahdam deuh sawt a. Ṭumkhat chu AIDS hrik kai hmeichhe pakhat nen hian kan inkawmin chu hri a kai tan dante chu beisei loh deuh a nih dante min hrilhin kohhran upa hnena thlamuanna beisei a, ṭawngṭai sakna nei tura a pan a, chu kohhran upa chuan a lo ṭawngṭai tak nain deh pawh a deh duh loh dante chu min hrilh bawk a, ka lainat hle mai.  Chutiang natna ṭihbaiawm tak chuan tunah kan ram min luhchilhin hmun tinah bu a khuar mek a, tun (June 2025) ah phei chuan Mizorama mihring awm zat atanga chhutin HIV/ AIDS vei hi zaa 2.73 an...

ZALENNA HLUTZIA

Mahmuaka Chhakchhuak British sorkar chak leh thiltithei takin kum 1858 atanga India min awp khan retheihna tinreng kan tuar a ni ber a, tihduhdahna chi hrang hang kan tuar a, an duh duh hunah min sawisa a ni ber mai a. April 13, 1919-ah Brig. Gen. Dyer chuan Jallianwala Bagh-a mipui nunau pungkhawmte a kahtir chiam mai a, mi sang chuang lai mai an thi a nih nghe nghe kha. Hetiang taka mingo hoin min tihduhdah avang hian Pu Gandhi chuan an lak atanga zalenna kan hmuh theih chu kan tana tha bera hriain zalenna tura beih chu tihmakmawhah a ngai a, amah ngei chuan zalenna kan neih theihna turin theihtawp a chhuah a, tanin hialte pawh vawi engemaw zat tangin vawi tam tak chaw a nghei phah bawk a. March 12, 1930 kha Gandhi chuan langtham taka British a beih tanna ber a tih thei awm e. Kum 1947-ah hlawhtlingin India chuan zalenna alo nei thei ta a, nimahsela zalenna hun pawh a hman rei hma hauhin Gandhi chu Jan. 30, 1948 ah Hindu sakhaw la run taktu Nathuram Godse chuan a kap hlum ta hlauh ma...

CHANGKANNA

Mahmuaka Chhakchhuak June 25, 2025 Changkang kan tih hi a inang lo ang a, changkang kan tehna hmanrua pawh a inang hauh lo mai thei e. Nimahsela changkanna tura kan ngaihdan leh pawm dan erawh chu a danglam tam chuangin ka ring lem lo. Changkang tih chu kawng hrang hrangin a sawi theih ang a, hetiang hian tawi tetein han sawi ila; Hun vawng dikte hi mi changkang an ni: Kan pastor pakhat chuan khawmpui nikhuaa langsar taka tlai deuh hleka kal hi changkang deuh riauin a hria a ni awm a, nimahsela chu ngaihdan chu mi tam takin kan tawmpui kher awm lo e. Pu Lalduhoma, kan Chief Minister hi hun vawn dik lamah chuan a hming lam rik fo a ni a, huntiam neihna hmunah chuan a tlai khat viau an ti. Hmanni lawkah khan nilengin hun kan hmang a, zinglam dar 11;30 ah ṭan tur tih chu ṭan hma minute ngaah a rawn thleng a, nghah ngai loa CM a awm kha changkang ka ti hle.  Ṭumkhat chu Brig. T. Sailo pawh CM a nih laiin Prime Minister hmuh tumin appointment a la fel vek tawh a, min lo nghak lawk rawh...