FAPA HNENA THUCHAH

Mahmuaka Chhakchhuak

July 31, 2025

Ka fapa, misual leh mi pamham tak takte’n mi ṭha chan awm tak an chan zawkna hmun khawvelah i rawn piang chhuakin hringnun bul i rawn ṭan ve dawn ta hi thinlung zawng zawngin ka lawm a, nimahsela, i hmalam hun tur ka thlir hian rahbi thui tak rah tur i neih dawn avangin hei hi i hnenah ka lo sawi lawk duh a ni. Nang chuan tunah engmah ila hriatthiam phak dawn si loh avangin chipchiar takin ka han hrilh che a nga, vawng reng turin ka duh che.

En teh, i kianga awm, i hmuh theih reng mi tam tak zingah hian nakin lawka i hmelma la ni mai tur an awm tih hriat hmaih ngai suh la, fimkhur takin nitin hun hmang ṭhin la, i ṭhianṭha anga i ngaih tam takte hian i vanduai ni a rawn thlenin an ṭanpui vek kher dawn lo che tih pawh hre nghal turin ka duh che a ni. A chhan chu kan chenna khawvel hi Dikna leh Rinawmnate’n thuneihna an channa hmun a nih vek loh avangin leh a dik lo zawk leh a sual zawkte dinchanna hmun a nih tlat vang a ni a, lemchanna hmun dawhsan ang chauh a nih vang hian fel hmel tak takte ngei pawhin lem an chang fo ṭhin si a. Vantirhkoh meuh pawh mutpui duh khawpa thinlung tenawm kan nih tlat avangin tumah chungah rinna nghat bur ngai suh ang che.  

Tumah rin loh tur tihna erawh a ni hauh lo a, mi rinawm an awm a, mi rintlak pawh an awm. Chung mite chu an ṭawngkam nilo, an thiltih leh awmdan zawkin an hriat mai ṭhin a, i rinna nghah tawhte lakah chuan nangmah ngei pawh rinawm takin awm tlat ang che. I pa hian nun tam tak ka lo paltlang tawh avang hian ka sawi hi pawm la, ring tlat bawk turin ka duh che a ni. I ṭhenawm khawvengte lakah hmangaihna dik lantir fo la, an lakah rinngamin awm bawk la, rinhelh turin awm ngai suh ang che. I hnena lo kal apiangte chu ṭanpui an ngaihna lai apiangah ṭanpui inpeih reng la, hun neih hram tum la, i tanpui thei lo a nih pawhin lawm takin chhuah tir tum tlat ang che. Khawvel hi hriatthiam tum lo la, i nun chu mite hriatthiam theih turin vawng reng zawk fo ang che. 

Tunge i nih in hrechiang la, i nihna bakin lan tum lo la, i nihna chu zahpui hauh bawk suh ang che. I hriat loh chu hre lo ngam la, amaherawhchu i hriat loh chu hrechiang turin zawt hreh ngai suh ang che. Mi pakhat i nih a, midang pawh mi pakhat tho anni tih hrereng la, a hmel leh incheina vangin biak ngam loh leh zah nei ngai suh ang che. An inthuamna avangin i rilru thlak ngai suh la, an ṭawngkam avangin ngaihdan tidanglam ngai hek suh ang che. Mi lem tam tak karah hian mi tak tak hi an inphum ruk fo ṭhin avangin mi tak takte chu ilo hnar palh theih avangin fimkhur takin ngaihtuah hmasa la, i ṭawngkam chu chi-a al, khawngaihna tel ni zawk fo rawh se.

He khawvelah hian engtia rei nge i chen dawn i hriat loh avangin i nun chu uluk takin hmang la, naktuka thi mai thei i nih avangin i chantuan hmun thleng thei ngei turin in bustsaih reng ṭhin ang che. Mitin hi mahni ṭanghma haia kan buai ṭhin avangin i ṭanghma haina kawngah theihtawp chhuah la, i theihtawp chhuahnaah chuan midang dip leh mitkham khawpa awm tum lo la, chunglam malsawmna hi thawhrimnaah a awm tih hriat hmaih ngai bawk suh la, i mangan leh beidawn tawpa ṭanpui tur chein Pathian a awm tih hi hriat hmaih lo turin ka duh bawk che a ni. Pathian kut che tur erawh chuan nangmah ngeiin i theihna i hman hmasak phawt erawh a ngai ve ang.

I taksa hriselna i ngai pawimawh ang bawkin i thinlung leh thlarau hriselna leh damna tur chu ngaihtuah fo bawk la, thil ṭangkai lo leh i tana ṭha lo turah chuan in thiar fihlim fo ṭhin ang che. Zuk leh hmuam a ni emaw ruihhlo dangte reng reng pawh hi tihchhin hnua bansan aiin tihchhin hmaa insum zawk hi a bawiha tan lohna ber zawk chu a ni a, i insum thei ngang lo a nih pawhin i thunun theih baka tih tum ngai suh la, i thunun theih baka i talbuai tawh chuan nun hlauh tur zinga chhiar tel tur i ni ngei ang. Chutah zet chuan i tan chhanchhuahna leihlawn dawh a har tawh ang a, mihring thununna aia thununna khauh leh khawng zawk chunglam thununna i mamawh mai thei. 

Hmaichhana faktu leh chawimawitu che avangin i nun chu inthlahdah loin uluk phah la, hmaichhana faktu che chuan hnung lamah pawh a rel lo ang che tih i hriat loh avangin fimkhur takin chutiang mite chu dawngsawng fo ṭhin la, tuma rilru tina lo turin ṭha takin dawngsawng ṭhin la, ṭhianah siam tum fo la, ṭhiana i siam tawh chu thlah tawh ngai suh ang  che. Hmanlai Cowboy te’n ‘Ṭhiana siam dawn pawh hian insual hmasak phawt a ngai’ an tih ang deuhin ṭhian ṭha tak tak turte hi chu intih lungawih loh hmasak phawtte hi a ngai ve ṭhin a, hmaichhana ankhum bawrh bawrhtu che chu thinrimin chhang let ngai suh ang che. ‘Puitling’ tehna hi kawng hrang hrang a awm angin nangmah ngei pawh i hun tawn engkim chu ‘Puitling’ tehna a nih zel dawn avangin tunge i nih inzawt fo ṭhin la, mahni intheihnghilh tur khawpin engmahin bual a che suh se. 

A tawp bera ka chah duh leh che chu sum leh pai chungchangah hian a niin sum leh pai hi mi puitlinga min siamtu leh mi puitling tawhte pawh puitling loa min siamtu a nih theih avangin a hlu ber leh a tlo berah chuan sum hi thawhchhuah tur a ni. Sum leh pai hi a thlawna dawn tur a ni ngai lo a, a thlawna hlantu che an awm a nih chuan i lakah beisei an nei tih hriathmaih ngai suh ang che. Sum leh pai hi indaih tura siam a ni ngai lo a, tupawh hi sum leh pai mamawh vek kan nih laiin thlantui chhuaka sum leh pai dehchhuah hi a hmanna pawh a tloin a hlu nge nge ṭhin. I mangan emaw, i harsat laia ṭanpuitu che chu theihnghilh tawh ngai suh la, ṭanpui an ngaih hunah phatsan ngai hauh suh ang che. I dam chuan awm mai mai ngai lo a, ni khat hun hi a thlawna liam tir tum ngai bawk suh la. I dam chuan hna thawk la, sum leh pai la lut turin theihtawp chhuah ṭhin ang che. Sum thawhchhuah neih loh hi mi puitling lo nihna pakhat a ni a, a thlawna sum leh pai dawn beisei rengna thinlung neih hi dingchhuak lo tur zia lanna a ni bawk tih i thinlungah vawng reng ang che.