Posts

Lehkhabu Thlirna: WAYNE COLE

Mahmuaka Chhakchhuak Dec. 26, 2023 Class room chhunga thawnthu bu ka chhiar avanga hrem leh lehkhabu man sak ka tawh vawikhatna leh a hnuhnung ber ni bawk chu R. Hranga High School, Champhaiah khan a ni a. Chutah chuan Wayne Cole lehkhabu ka chhiar vang a ni a, ka lehkhabu min man sak chu vawiin thleng hian min la pe kir leh lo a, ka ui hle. Nimahsela ka indem duh bik chiah lo a, ka chhiar tui em a, engmah dang ka ngaihsak theih loh avangin leh zirlai pawh ngaihsak thei loin class room thleng thlengin ka lo chhiar mai a, hremna ka tawh phah ta hial a ni. Chuta tang chuan Wayne Cole bu hi ka chhiar ta lo vang vang a, kum sawm hnih aia tam a liam leh hnuah kuminah hian chhut thar hi ka chhiar chhunzawm lehna a niin ngaihnawm ka tih dan ngai bawkin ngaihnawm ka la ti a, thil dang tih thulh thakin ka chhiar leh char char a, thawnthu dangte aia a danglamna hi sawi tur tam tak a awm thei ang.  Wayne Cole hi lehlin nge phuahchawp tia inhnialna hi hun rei tak chhung chu mipui vantlang zing...

MI PANGNGAI MAI NI LOIN MI BIK I NI

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 2, 2024   Pathianin khawvela nang leh kei min din chhan hi tihpalh thila din ni loin chhan neia min din a ni tih hi kan pawm a tha. Chu chhan nei tih tak chu kan ngaihtuah ngai loh vang erawh chuan keimahnia theihna awm pawh hi haichhuah leh hman kan tum ngai thin lo a, kum rei tak chhung, a thente phei chu an damchhung hun pawh a ni zawk mai thei a, hre loin an lo liam pui thin bawk. Kum 10 mi vel ka nih laia kan zirtirtuin school nilo, hmun pakhata a sawi ka la hriat reng chu ‘Pu Xyz hi chu mistiri hna hi i thiam tehlul nen hian nangmah ber hian thiam i inti tlat lo hi a tha lo a ni’ a ti a. Vawiin thleng hian Pu Xyz hi midangin thiam an tih ang chuan mistiri hna chu chhunzawm loin upa tak a nih thlengin a thiamna chu a hmang tangkai ta lo a, a pawi hle mai. Mistiri hmanrua leh eng eng emawte chu a nei ve tak nain midang tana tangkai turin a hmang ngai lo a, ama tana hlawk tur phei chuan a hmang ngai miah lo hial awm e. Chutianga thiamna up beh ...

TLAWMNGAIHNA

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 29, 2024   Finland rama cheng, Finn-ho chuan harsatna kara tumruhna, chhelna leh huaisenna an neihna chhan pawimawh deuh pakhat chu Sisu hi a ni e an ti a. Sisu chuan Finish hnam nunphung leh chanchinah zung kaih khawpin a nghet a, vawiin thlenga an hnam kalzelah pawh a lang chiang hle. He thumal hi khawvel pum huap pawhin ngaihven a hlawh a, rilru nghet tak leh chhungril chakna tipungtu nia sawi a ni reng thin. History-ah chuan Finn-ho chuan Sisu hi hun harsa tak kara an dam khawchhuah theihna chhan nia sawi a ni fo thin. Kum 1939 – 1940-a Societ Union nena indona ‘Winter War’ an tihah khan Finn-ho chuan a takin an lantir a, Russsia sipai rual tam em em mai chu mi tlemtein an danbeh tlat theihna chhan kha Sisu vang hi niin an sawi. Sisu chu Finn-ho thlarau tia sawi mai thin a ni a, tunhnuah hian hetiang hian a awmzia an sawi a: S = Sauna: I rilru, i thlarau leh taksa hriselna enkawl a pawimawh I = Introspection: Harsatna hmachhawn hmaa mahni i...

RAM HRUAITUTE TAWNGTAINA

Mahmuaka Chhakchhuak Feb. 20, 2024   Mizoramin State kan nihna lawmna champha, February 20, 2024-niah chuan Lammualah State day of Prayer (Ninevi Challenge) hun hman a ni a, Lammualah chauh niloin District dangahte pawh urhsun taka he hun hi hman a niin a hmanna hmun pui ber Lammualah chuan kan ram hruaitu rualte nena hmangin Chief Minister hoa hun hman a ni. Hun kalta, September 1, 2020-niah khan Mizorama rorelna hmun sang ber Assembly House chhungah kan ram hruaitute chuan tawngtai rualna hun an lo hmang tawh a. He tawngtaina hun hi Rev. C. Lalremsanga, UPC Mizoram General Superintendent kaihhruainaa hman a ni nghe nghein a ni chuan Roreltute chu Pathian ruat an nih thute, rorelnaa thlei bik an neih a thiang lo a ni tihte leh rorelna chu Pathian ta a nih thute a sawi a. He tawngtai rualna hi Session tan hmaa neih a niin hetianga Assembly House meuha tawngtaina neih hi a vawikhatna a ni hial awm e.   Kumina tawngtaina neih erawh Aizawla hmun laili leh remchang tak L...

ENGKIM HIAN MAN A NEI

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 31, 2024   Engkim hian man an nei a, man an neih avanga hlu an awm a, amanin a phu loh thilte pawh hi a awm bawk. Thil tam tak hi chu a man tam leh tam loh avanga hlua hlu lo emaw kan ti thin ni bawk hian a hriat a, entirna atan inah awlsam takin tui kan herhhaw a, ren lem lo takin kan hmangin kan hman bang pawh ren lo takin kan ti luang dur dur a. Tupawh mai hian tui mai mai kan ti ni awm takin atu amah hian kan ren lem lo viau mai em ni aw tih tur a ni. A nihna takah chuan awlsam taka tui kan herhhaw theih hian man a nei a, chhut kil kel ta ila cheng khatin litter khat a ni hial a ngem tih tur a ni awm e. PHED lamin awlsam taka tui kan neih theihna atana connection an buatsaih hi a that em em rualin Tin-a tuikhur ami kawh ngei kha chu kan hlut deuh zawk em aw tih tur a ni a, khatianga mahni kawh ngei kha chu hetiang hian kan hmang huau huau lo mai thei e. Chutiang zelin In tinah electric bulb kan chhi a, ren lo taka kan ti eng tuar thin pawh hi k...

A LEM LEH A TAK

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 30, 2024   Nizana ka lehkhabu chhiar pakhat hi ka han sawi teh ang: Pa pakhat, zu in ngai miah lo hi zan dar sarih velah hian Bar (Zu zawrhna hmun) ah zu a lo in a. Chutia a ni meuh zu in ta chu tiin an thenawmpa hian a zawtin a zu in chhan chu hriat ngei tumin heti hian an inzawt a; Thenawmpa eng ati nge nang meuhin hetia zu i in a, hetia i ruih tak mai le? a ti a, a ni chuan ‘Vawiin chhunah khan bawnghnute sawr ka tum a, a hnute bur ka sawr khat tep tawh tihah chuan bawngpui chuan a ke hnung vei lam hian a rawn pal baw palh a, tichuan a ke chu thingah phuar betin ka han sawr leh a. A khat leh tep tihah chuan a ke hnung ding lam chuan a rawn pal baw leh a. A ke hnung dinglam chu hruiin banah ka phuar leh a, ka han sawr leh a, a khat leh tep tihah chuan a meiin a rawn vai baw leh ta a, ka thinrim tawh hle mai a, a mei chu phuar leh tumin hrui ka han zawng a, ka hmuh tak mai lohah chuan ka kawnghrena phuar tumin ka kekawr atangin kawnghren chu ka han ...

HMALAM PAN RAWH

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 21, 2024   The Courage to be Disliked tih lehhkhabu Ichiro Kishimi leh Furmitake Koga-te ziakah chuan mihringin hmalam kan pan theihna tur thu tam tak an ziak a, kan tana tih ve mai theih tura nia langte hetiang hian han sawi ila: 1.      Midang nen intehkhin ngai suh: Mi thenkhatte chuan nun hi inelna hmun angin an ngai a, nun hi inelna hmuna ngaih tur a ni loin mahnia theihna tawp lantirna hmun tur zawk a ni. Inelna hmuna ngaitute chuan an el-puite chu khum an tum a, a nih loh vek pawhin an tlukpui tala nun hman an tum thin. Chutiang chuan thatna tam tak thlen thin bawk mahsela puitlinna (maturity) tak tak a thlen zo lo fo. Eng nge a chhan kan tih chuan mi dang el reng renga thinlung nei thintute chuan mahni hmasialna an nei awl bik thin a, an el-puite an khumin emaw an tluka an awmin hmalam pan zel tum tawh loin an inthlahdah nghal mai thin bawk. Pathianin keimahnia theihna a dah hi haichhuak turin keimahni ngeiin hmalam ...

LGBTQIA+ HI ENGTIA DAWNSAWN TUR NGE?

Mahmuaka Chhakchhuak Dec. 27, 2023   Kum 1980 hnu lam deuh atang khan LGBT tia sawi thin a niin a awmzia chu Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender tihna a ni a, tun hnu deuhah Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Queer a lamtawia LGBTQ tih chu sawi dan tlanglawn tak a rawn ni lehin tunah erawh LGBTQIA+ tih a ni leh tain a lampum pawh Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Queer, Intersex and Asexual tih a ni ta duah mai. He tawngkam hi tunlai hunah hian kan zingah ngei pawh a mikhual ta lo viau mai a. Mawngkawhur, patil, tuai, damdawi thiamna hmanga mipa hmeichhiaa inlet/ hmeichhia mipaa inlet, mipa leh hmeichhia mutpui thei ve ve tihte hi mipui vantlang zingah ngei pawh tawngkam tlanglawn tak a ni ta. Hengte hi engtia hmachhawn tur nge ni ang a, chhungkua leh kohhran mai bakah khawtlangah hian engtia hmachhawn tur nge ni ang a, engtia dawnsawn chi nge ni ang? Upate chuan tuai leh patil ang chite hi ‘Siamtu siam sual an ni ngai e’ an lo ti a. Hetiang hi hmanlai atang taw...

CHANGES – II

Mahmuaka Chhakchhuak Feb. 3, 2024   Khawvel ram hrang hrangte hian Revolution an lo paltlang tawh hlawmin chu chuan nasa takin danglamna a thlen bakah hmasawnna pawh a thlen thin. Khawvela Revolution lo thleng tawhte chanchin hi tawi tetein han thlir hmasa ila: Neolithic Revolution (Circa 10,000BCE): Hei hi mihring pem chi leh insawn zung zung mai thinna atanga eizawnna nghet leh tlo zawk loneih lama inthlakna, a huhoa khawtlang chenna hmuna inthlak danglamna a thlen a. Mihring nuna inthlak danglamna pawimawh tak a thlenin hmasawnna nasa tak a thlen a ni. Industrial Revolution (18 th – 19 th Centuries): Industrial revolution hi kum zabi 18-na tawp lam atanga lo chhuak a niin sum leh pai, technology leh khawtlang nuna inthlak danglamna nasa tak a thlen a ni. Britain atanga lo chhuak a niin a hnuah khawvel hmun dangah a darh zel a, agrarian leh manual labour-based economy atanga industrial leh machine-based economy-a inthlakna a thlen. French Revolution (1789 – 1799):...