Posts

LALHMINGLIANA SAIAWI LEH ZIKPUII PA

Mahmuaka Chhakchhuak Sept. 5, 2024   India sorkar hnuaia Central Service tih bik zingah hian Mizo hming lang an awm nual ta a. Chung zingah chuan vawiin thlenga kan hriat lar leh mi hmingṭha engemawzat an lo awm tawh a, a ṭhente chu thihna kut vawtin a man tawhte awmin chung zingah chuan KC. Lalvunga leh Lalhmingliana Saiawi te hi an hnathawh leh thiltih lam aia ziakmi an nihna hi keini ṭhangtharte chuan kan hriat larna ve ve an ni ngeiin a rinawm. An pahnih hian service hrang an nih vanga sawikawp a remchan lohna tam tak a awm theih rualin sawikawp a remna lai pawh a awm thei tho bawk a. KC. Lalvunga chu Indian Foreign Service (IFS) a nih laiin Lalhmingliana Saiawi chu Indian Administrative Service (IAS) a ni thung a, an hnathawh ber leh India tana an thil ṭha tih tam takte chu anmahni hriatrengna tur tak pawh nimahsela ziakmi an nihna lamah han thlur bing ta zawk ila. KC. Lalvunga (Zikpuii Pa) kutchhuakah hian Lalhmingliana Saiawi nena an hun hman tlanna hi hmuh tur a v...

ENVIRONMENT HUMHALH

Mahmuaka Chhakchhuak Aug. 8, 2024   Franklin D. Roosevelt (Former US President) khan ‘Mi tupawh, a rama thing leh thil ṭo, lui, ramsa leh nungcha tichereutu chuan a ram leh hnam tichhe turin hma ala a ni’ tiin alo sawi phawng tawh a. Chutiang taka environment humhalhna a ngai pawimawh chu chawimawi tlak a ni takmeuh mai. Kum 1972-a Stockholm hmuna UN. General Conference on the Human Environment neihah chuan June ni 5 hi World Environment Day atan an lo puang tawh bawk. Environment tih hian a huam chin zau thei viau mahsela kan chhehvela nungchate mai bakah thing leh maute hi a ni e tiin sawi ila kan sawi lem chuang awm lo e. Khawvel huap pawhin sawi ila kan environment hi a chhe sawt em em a, humhalh a ngai takmeuh tih chu khawvel lum zel hian fiah takin a lantir a, kan chenna Mizoramah ngei pawh nasa taka thing leh maute kan tihchereu zel avangin a humhalhna lamah ke kan pen chak a ṭul ta hle mai. Thing leh maute hi nunna min petu an nihna hi mi tam takte chuan kan hre ...

ASSEMBLY SPEAKER MOTOR CHUNGCHANG

  Mahmuaka Chhakchhuak Aug. 28, 2024   Sorkarna fawng chelhtute an inthlak ang bawkin mipui lamah pawh fak leh chawimawi a inthlak ve nghal a. A bik takin Party ruihchilh ho ṭawngkam hman pawh alo danglam zel bawk a. Chutiang karah chuan   a ngawi theite chu an ngawi reng tho a, an ngawih reng avang erawh chuan sawi tur nei lo an ni chuang lo tih erawh mi tam zawkin kan haiin ṭawng ve ngam lo ang hialtea sawi an ni bawk ṭhin a.   Sorkar thar kan hrawn a, an chhiat leh ṭhat chu kan la hre chho zel ang a, term khat, kum nga kan hrawn ang a, anmahni thlang tlingtute’n thlak kan duh a nih chuan kan thlak leh mai thei bawkin anmahni thlakna tur an awm loh erawh chuan anmahni bawk chu kan hrawn chho zel tur pawh a ni mai thei e. Tunah rih chuan an hnathawh leh thiltih hi kan thlir phawt chu a ngai a, ram mipuite tan hna an thawk tak tak dawn em tihte pawh mahni awmhmun aṭanga kan lo thlir ve zel a ṭha awm e.   Kan ram hruaitute zingah thawm nei deuh leh thaw...

MIZO NIH TINUAMTU ROKUNGA

Mahmuaka Chhakchhuak Aug. 17, 2024 ‘Ro min rel sak ang che’ tih hla chauh pawh phuah sela Pu Rokunga ropuina hi a hniam phah hauhin a rinawm loh. Hla 128 vel phuaha hla ṭha tak tak min hnutchhiahtu hi Zofate hian kan hre reng dawn a, ṭhang lo thar zelte pawh hian an la rawn chawimawi zel pawh a rinawm. Pu Rokunga khan kum 1939 aṭangin hla phuah ṭanin a hla phuah hmasak ber chu ‘Van hnuai khuavel sakhming chhiarin’ tih hla a ni. Tin, a hla phuah hnuhnung ber chu ‘Sualin bo mah ila’ tih hla niin May 7, 1969-a a phuah a ni bawk a. July 12, 1969-ah min lo boralsan a. Pu Rokunga hian hla 128 a phuah nia hriat a ni a, a hlate hi kristian hla 55, khuarel hla 22, ram leh hnam hla 14 leh hla chi hrang hrang 37-te tiin a ṭhen theih a. Heng a hla hrang hrangte avang hian chawimawi a phu tak meuh a, amah vang hian Mizo nih hi a nawm phahin mahni awmhmunah amah vang hian kan lo hlim veng veng bawk ṭhin. Pu Rokunga lo lan hma hian Mizote’n hla chi hrang hrang chu kan la sa tawh ṭhin nain kan hla sak...

A ROPUI BER CHU HMANGAIHNA HI A NI

Mahmuaka Chhakchhuak Aug. 11, 2024   Pathianthuah ‘Mihring ṭawngte leh vantirhkoh ṭawngtein thu sawi thei mah ila, hmangaihna ka neih si loh chuan, dar ri ang emaw, darbenthek ri ang emaw chauh ka ni ang (I Kor. 13;1) tih thu kan hmu a. Hei lo ziak hi hmundangah pawh chhiar tur awm tho mahsela heti chin aṭang ringawt pawh hian hmangaihna ropui zia leh chungnun zia chu kan hrethiam thei thoin a rinawm.   Pathianthu lam tel hauh lo pawhin Lalhmingliana Saiawi chuan heti hian hmangaihna ropui zia alo sawi tawh bawk a; Nulate hian engtin chiah nge min sawi ve ṭhin ka hre lo a; keini tlangvalho chuan nula nikhua lo deuh chanchinte kan han sawichhuah chang hi chuan, nulaho ṭhat zia leh an telloa kan awm theih loh ziate hi hre chang hauh loin, ‘Hmeichhia zawng an rinawm loh em! A bum thiam thiamin an bum mai a. Hmangaihna tak tak an nei lo. Min hmangaih takzet emaw kan tihte pawh hi kan aia ṭha an hmuh chuan min duh lo leh mai a ni’ kan ti bai bai ṭhin. Mi titi aṭanga kan lo...

ZALENNA HLUTNA

Mahmuaka Chhakchhuak   British East India Company (BEIC) chuan kum zabi 17-na tir lam aṭangin India ramah lutin sumdawnna bul an rawn ṭan a. Kum 1612-ah King James I hnen aṭangin East Indies-a sumdawnna kawnga thuneihna (monopoly) an la a, chu chuan India ram thlengin a huam tel bawk a. East Indies tih hian a huam zau hle mai; India Subcontinent kan tih mai India, Pakistan leh Bangladesh-te bakah hian Sri Lanka a huam tel bawkin Southeast Asia, Indonesia, Malaysia, Singapore leh Philippines thlengin a huam tel bawk a. Heng bakah hian Andaman and Nicobar Islands, Maldives leh Lakshadweep Islands leh Myanmar, Nepal, Bhutan leh Afganistan te zawng zawng hi a huam tel bawk a ni. Tichuan, Mughal Emperor Jahangir phalna lain Gujarat khawpui Surat-ah factory hmasa ber an din a, kum 1640-ah Chennai-ah factory pahnihna din lehin kum 1650 alo thlen leh meuhah chuan Mumbai leh Kolkatta thlengin an sumdawnna chuan hmun a luah tawh a. Hetiang taka India rama bul an \an a, an sumdawnnain r...