APOCRYPHA

THUHMAHRUAI; 

 Thuthlung Hlui leh Thuthlung Thar inkar hi kum 400 lai nia chhut a ni a, Judaten Saltanna aṭanga an lo chhuah a, Nehemia hoa Temple an din leh a chin zawlnei Malakia te thih zawh hnuah chuan zawlnei an nei leh ta lo a, zawlnei telloin an khawsa ta a, an zingah chuan Pawl hrang hrang leh ngaihdan dangte alo chhuak ta a ni. 

Greek Sorkar hnuaiah an awm a, an rethei hle a, he kum 400 chhung hian Judate chu buai reng reng leh hnehchhiahna tuar reng rengin an awm tih theih a ni. Hetih hunlai hian Judate chanchinah thilthar tam tak a awm a, Pharisai te leh Sadukai te lo chhuah hunlai ania, rorel pawl Sanhedrin an dinchhuahna te, Puithiam lal chi ni ngailo te Puithiama an ṭan tak thu te, Rom sorkarin an chunga thu an neih tak dan te, Heroda te chhung, Edom mi, Judate Lala an tan tak dan te chu he hunchhunga lo awm vek hi a ni. 

He hunchhung ah hian Judate hian chanchin an ngah hle a ni. Sakhuana lamah pawh chanchin an ngah hle mai a, sakhuana lam chanchin ziakna lehkhabu tamfe mai ziak a awm a, ṭhenkhat chu ṭha ve tak tak te, ngaihnawm tak tak te an ni a, ṭhenkhat erawhchu thawnthu mai mai angte pawh an awm a; chuvangin heng bu chungchangah hian inhnialna a tam mai a, Protestant ho chuan pathian lehkhabu ah an telh duhlo a, Roman Catholic te erawh chuan kum 1546 -ah chuan Trent Khawpuiah chuan an rel a, Bu -14 te chu Lehkhabu Thianghlim anga pawmin an Bible-ah chuan an tel ta thung a ni. 

Heng lehkhabu te hi 'Apocrypha' an ti a ni. APOCRYPHA CHU; - A hmalama kan tarlan tawh ang khan Thuthlung Hlui leh Thuthlung Thar inkara Sakhuana lam lehkhabu chu chi hrang hrang tam tak a awm a, chungte chu 'Apocrypha' tih a ni a, a hming awmzia hi 'inthup' emaw 'thukru' emaw tihna a ni. 

 Heng bute hi BC. 200 leh 70 AD inkara ziak ania, chung te chu ; Ecclesiasticus leh Maccabia 1 & 2 te hi an ni. A dang zawng ; Thuthlung Hlui bu -14 leh Thuthlung Thar bu -21 te hi chu Greek ṭawng veka ziak a ni a, heng bakah hian Thuthlung Hlui zinga chhiartel theihin bu 8 ala awm bawk a, tichuan avaiin bu 43 a ni.

 ENGVANGIN NGE PAWM A NIH LOH ; Kum 1517 kuma Martin Luthera'n Roman Catholic duhlohna piont 95 lai mai chu Wittenberg Biakin kawngkharah a tarchhuaka,chuta tang chuan Kohhran inthenna alo awm ta a, Roman Catholic leh Protestant tiin alo inṭhen ta a ni. Kristian Sakhua chu pawl hnih chuan alo awm ta a, kal danphung pawh alo danglam zel a, tunthleng hian kan la kalhrang a nih hi..! 

Tichuan, Roman Catholic chuan Apokripha chu pawm chin nei turin 1546-ah chuan Trent khuaah khawmpui neiin an ngaihtuah ta a, Thuthlung Hlui bu 15 te chu Lehkhabu thianghlim tiin an pawm ta a ni. Nimahsela, Protestant lamte chuan an pawm ve thei lo a, a chhan berah chuan 'Pathian Thawkkhum' ah an pawm loh vang a ni. 

 Hetiang hian Protestant lam chuan Bible-ah telh tlakah an ruat ta lo a, an telh theih loh chhan te chu ; -

 1. Heng bute hi pakhat mah lal Isua'n a hmang lo. 

2. Tirhkohte'n a thu hi an hmang ngai lo a, kohhran hotu hmasate pawhin an hmang ngai bawk hek lo.

 3. Hmanlai Hebrai Bible-ah alang lo. 

4. Bible-a telh anihna turin tehna tling (cannonical) hlankaina tur kailawn (transition) a awm lo a ni. 

5. Khawvel chanchin kalzel (Historical of human race) -ah lanna a awm lo a, chuvangin, a thuziakte hi phuahchawp mai mai a nih leh nih loh pawh hriatchian ani lo a, 'Artui leh hmawlhte in lawm' thawnthu ang lek ni awm pawh a awm; chuvangin ngaihsan zel tlakah ruatin an pawh thei lo a ni. 

 APOCRYPHY BU TE CHU ; 
 (A) THUTHLUNG HLUI ; (1) Esdras I (2) Esdras II (3) Tobit (4) Judith (5) Esther (6) Solomona Thufing (7) Ecclesiasticus (8) Baruka (9) Naupang thianghlim 3 - te hla (10) Sussani chanchin (11) Bel leh Dragon (12) Manasea tawngtaina (13) Jeremia lehkhathawn (14) Makabia I & II. 

 (B) THUTHLUNG THAR ; (1) Gospel of Nicodemus (2) Protevangelism of James (3) Passing of Mary (4) Gospel according to the Hebrai (5) Gospel of the Egyptian (6) Gospel of the Ebionites (7) Gospel of the Peter (8) Gospel Pseudo Matthew (9) Gospel of Thomas (10) Nativity of Mary (11) Arabic Gospel of Childhood (12) Gospel of Joseph the Carpenter (13) Apocalypse of Peter (14) Acts of Paul (15) Acts of Peter (16) Acts of John (17) Acts of Paul (18) Acts of Thomas (19) Letters of Peter to James (20) Epistle from Laodicae (21) Letter of Paul to Seneca & Seneca to Paul. 

 ©LEHKHABU DANG ; (Thuthlung Hlui zinga chhiar tel ve mai theih) (1) Enoka lehkhabu (2) Jubili lehkhabu (3) Mosia chanchin (4) Isaia vanlawn thu (5) Baruka Thupuan (6) Solomona hla (7) Puipa 12 te chanchin (8) Sybbilline mifingte.

Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)