HRINGNUN HI - 23

Mahmuaka Chhakchhuak 29 Feb, 2020 Hringnun kan hmannaah hian kan suangtuahna te chuan tuipuiral thleng thlengin leh thil ropui tak tak te kan suangtuah fo thin ngei ang. Nimahsela chung kan suangtuahna te chu thawhrimnain a zui loh chuan kan hlawhchham leh fo thin bawk a. Thawhrim ngawt chu a lo tawk loin min tichaktu thil dang mamawh kan neih a lo ngai ve thin bawk a ni. Hlawhtlinna kawnga kal tur hian tih tur tam tak a awm rualin kalsan tur tam tak a awm bawk a, chutiang bawkin rahbeh tur tam tak a awm bawk. Chung rahbeh tur tam tak zingah chuan thil panga lek han sawi teh ang: TIHSUAL: Tihsual avang hian thenkhatte chu kan thinrim bakah kan inhauh phah hial thin awm e. Kan thil tihsual a len leh tet a zirin a nghawng pawh a lianin a te thei bawk ang. Naupang tihsual chuan ngaimawh a hlawh loh maitheih laiin Puitling tihsual erawh a pawi viau thei thung. Chuvangin kum puitling kan intih ve tawh hnua tihsual kan neih hian fimkhur phah nana kan hman a ngai a ni. Arab thufing chuan ‘vawikhat i tihsual chuan i thiam loh a ni lo a, vawi hnih i tihsual erawh chuan nangma thiam loh a ni’ a ti a, a dik viau. Tumah hi mi famkim kan awm lo a, tisual thei vek kan ni. Nimahsela chutichunga kan tihsual ngaia vawi hnih/ thum kan tihsual fo chuan keimahni thiam loh a nih bakah hlawhtling tlak lo pawh kan ni hial ang. Hei hi hlawhtlinna kawnga kal dawn chuan thil pawimawh tak pakhat a ni. HLAWHCHHAMNA: Abraham Lincoln kha hlawhchhamna tihlawhchhamtu ber a ni hial awm e. Thingkittu chhungkaw rethei tak atanga America President dinhmun a luah theihna kawngah khan hlawhchhamna vawi 35 vel hial a tawng e an ti a. Chhungkaw retheih avangin school pawh a lut tha thei lo nain lehkhabu a hmuh theih apiang a chhiar a, an in atanga Kms. 3 bial a lehkhabu awm zawng zawng chu ka chhiar zo vek e a ti hial. Chung a lehkhabu chhiara a hriatthiam lohte chu paper ah te a ziak a, paper a hmuh remchan loh pawhin thingphekah te a ziak mai thin bawk a. Vawi tamtak a hlawhchhamna chuan chhelna a siam a, chhelna chuan turuhna a thlenin turuhna chuan hlawhtlinna hmunah a hruai thleng ta a ni. Amah ngeiin ‘vawi tamtak ka tlu a, ka tluk veleh hian rang takin ka tho leh vat thin’ a ti hial reng a ni. A tlukna (hlawhchhamna) atang chuan finna a neih phah a, tlukna ngaia tlu leh tawh lo turin a tho leh vat thin a ni. HNAWLNA: Tihsual leh hlawhchhamna te ai chuan Hnawlna chu a tawng tu tan a na ngaih ngaih viau ang. Nula tlangval tan phei chuan kan hmangaih ber te’n min hnawl te pawh na kan tih viau thin hi. Nimahsela hnawlna tawng tawhtu mi tamtakte hian hlawhtlinna hmunah an chuang chhuak tawh thung si. Elvis Presley kha Truck Driver atanga hnawlna tawng lo sela khawvel hriat khawpa zaithiam lar a ni hauh lo ang le. Lalhmachhuana Zofa hi kan hre theuh ngei ang a, tun hun a thlen theihna atana pawimawh tak chu Zirlai hruaitu a nih laiin eizawnna a nei si lo a, tumkhat chu Mizo High School kiang lawka step sir khatah hian a thu a, nilengin a thu fo nghe nghe a ni. School naupangte chuan an pel sup sup a, an enliam mai mai a. Nimahsela a ni chuan ‘heng school naupangte hian cheng 10 theuh an ak ngei awm si a, engtinnge heng an sum ah te chu ka neihsak theih ang?’ tiin a ngaihtuah ta daih a, a bain chanchinbu a buatsaih ta ngawt a, chung naupangte kiangah chuan a chanchinbu chu a thutpui leh ta thin a, a hralh zawh vek phah thin a ni. Chutianga taima taka a beihna avang chuan kan hriat theuh angin vawiinah chuan hlawhtlinna a lo chang hei ta a, tun hun thleng hian chanchinbu buatsaih ala bansan reng reng lo a nih hi. HLAWHCHHAMTIRNA: Mi tupawh mai hian hlawhtlinna hmun kan thlen dawn hian lungbang sut ang hiala hlawhchhamtirtu kan neih theuh tawh awm e. Kan thawhpui emaw kan kiang vela awmte emaw keimahni atang ngei pawh hian hnualna rawih tham thil kan tawngin kan nei fo thin ang. Chungte chu kan mit tifiahtu atana kan hman thiam fo a ngai a ni. Thomas Alva Edison khan Electric Bulb hmuchhuak turin a laboratory room ah ngei khan vawi tam tak hlawhchhamtirtu a tawng a sin. Nimahsela vawi sangkhat hlawhchhamtirtu tawng mahsela beidawng duh loa a beihna chuan hlawhtlinna ropui tak a thlen a nih kha. HMUHSITNA: Hmusitna hi a dawngtu tan na tak, thinlung ti keh sawm hial khawpa na a ni. Nimahsela hlawhtlinna hmun thlentu atan erawh hmanraw tangkai tak a ni hlauh thei si. Champhai Zote tlangval, pa lian lem lo tak chuan Aizawl khawpuiah lut ve ngawtin chanchinbu pakhatah a tul apiang thawk turin nitin a inhlawhfa ve ngawt mai a, hmel en reng reng chuan sitawm ve tak a ni ngei ang a, a chang phei chuan chhaihnawmnah te pawh a tawng hial ngei bawk ang. Nimahsela hnual duh hauh loin a rilru a ti-paukhauh lui tlata beidawng duh hauhloa a beihna vang leh chunglam malsawmna dawng bawkin tunah chuan Mizorama chanchinbu lian ber Vanglaini neitu a lo ni thei ta a ni. Vanglaini a mal-khalh dan leh a vahvaihpui dan zawng zawngte kha tunah chuan thawnthu ngaihnawm a ni ta zawk a, a tira Beer bottle 3 a a khulhsak – Vanglaini chu type writer hmangin a buaipui a, amah chuan a her chhuak leh a, amah bawk chuan a sem leh bawk a, chutiang reng renga taima taka a beihna avangin tunah chuan hmuhsit chu sawi loh mi 40 chuangin chhungkaw chawmna atan an lo hmang thei ta zawk a ni. Zofa zingah hian mi hlawhtling hming kan ziak tlar a, kutchang thlep nghauh nghauh chunga kan chhiar a nih chuan K. Sapdanga hming hi kan chhiar hmaih thei hauh lo ang le.

Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)