A BUL LEH TAWP CHU KOHHRAN

Mahmuaka Chhakchhuak Mizo kristianna hi kum upa tawh ang reng tak a ni a, hriat theih china Mizorama Krismas hman hmasak berna chu kum 1872 khan a ni. Vai lian, mizoin Bawrhsap lian kan tih mai thinah khan an hotu chu Eger a ni a, November thlaa Silchar chhuahsanin Tipaimukh ah awmhmun an khuar a, chutah chuan krismas ruai an theh a ni. Mizoin krismas kan hmanna hmasa ber chu Zosapthara huaihawtin kum 1901 ah Pukpui khuaah a ni. 1901 atanga chhut chuan kumin 2020 hi a kum 119 na a ni awm e. Pathian zarah mizo kristiante hian vawiin thlengin kan la hmang thei a, Rambuai vang khan harsatna kan tawk maithei a, chutih tih lohah chuan harsatna kan tawh awm a awm lo hial awm e. Heti chen Pathian hruaina zara krismas kan hmang thei hi thil chhinchhiah tlak tak a ni a, mizo kristianna ngei pawhin tun hma hun ngaihtuah chuan hma a sawn ngei pawhin a rinawm a, kristianna ngei pawhin a tira Khuma leh Khara te’n 1899 July 25th a Baptisma an chan atanga ngaihtuah phei chuan kristian zaah za tia kan sawi thin pawh kha alo awm viau mai a, a tak takah erawh chuan tunah 87.2% kan ni a. Hetiang khawpa kan zoramin Pathian lama harhna kan chang a, kristiannaa kan lo thanglian chung hian kan khawtlang nunah erawh hmun pawimawh kan chantir tho rualin mimal nunah erawh beisei angin hmun pawimawh a chang lo em ni aw a tih theih thung a. Hmun danga rawngbawltu in tir chhuak a, kohhran tinin nasa taka hma kan lak lai reng chung hian keimahni (Home) berah ngei pawh hian rawngbawltu kan lo mamawh tho em ni a tih theih bawk a. Tunah hian Mizoram chhungah kohhran hrang hrang 150 vel awm anga ngaih a ni a, Mizoram Kohhran Hruaitu Committee (MKHC) ah hian kohhran hrang hrang 15 kan awm mekin kohhran aiawhin mi 3 zel an tel a. MKHC hi mizorama kohhran hrang hrang phuarkhawmtu ber a ni bawkin kalphung, tihdan leh Doctrine lamah erawh tho thil ang thap ni thei chiah lo mah ila MKHC ah erawh lungrual takin kan la kal ho zel rih a nih hi. Lal Isua pianna khua Bethlehemah ngei pawh Kohhran pathumte chuan chawimawina an hlan vek chungin an Kristmas hmanni erawh a in ang lem chuang lo ang deuh kan ni awm e. Chutianga mumal taka zoram chhunga kohhran hrang hrang te’n rawngbawlna kan neih lai mek zinga pawimawh ber chu Sunday School hi a ni a, a hun erawh in ang diak diak lo mahsela Sunday School erawh kan inzirtirna hmun niin vawiin thlenga Moral Institution kan neih that ber a ni. Khawvel-a kan awmchhung atana pawimawh tak tak kan zir piah lamah thih hnu piah lam ram thlengin kan zir bawk a, hetianga zirna In tha hi zoramah a dang a awm lo a, kohhran chauh hi kan inzirtirna hmun a ni. Khawvel Institution dangte hian thil tha leh pawimawh tak tak an zirtir laiin kohhran zirtirna tha leh ropui ang hi an inzirtir ve ngai loh avangin kohhran hi Moral Institution tha bera chhal ngam a ni bawk. Naupang thil hre rual kan nih atanga kum upa tak kan nih thlenga inzirtirna hmun a ni a, kohhran member inkhawm tam ber niah he zirtirna hun hi hman thin a ni a. Mizoramah hian sawkhaw dang vuantute chu 10% vel lek an ni a, a dang zawng chu mumal taka biakbuka zirtirna dawng leh ngaithla thin kan ni tihna a nih chu. Amaherawhchu chutianga zirtirna tha tak kan dawng reng chung chuan vawiin thleng hian kan khawtlang nunah awmzia a awm lutuk lo em ni aw tih turin sualna chi hrang hrang a pung reng tho a, nimin lawkah zu thahnemtham tak kan man chungin vawiinah chuan khawlaiah zurui hmuh tur an la awm leh tho bawk thin si. Chung zuruite lah chu Biak In pakhata kan lawi puite an ni tho a, nitina HIV kai thar 9 nei ziah ang kan ni tih te kha nimin lawk a ni a, chung kai thar te chuan hmeichhiat mipatna an hman atanga kai an tam ber lehnghal a. Anni pawh chu kan kohhran member te tho an ni lawm ni? Kan Aizawl khawpui chhungah mai pawh nilo dai vela zahthlak khawpa sual rawngbawl tam tak awm kan thalaite ngei pawh hi kan kohhran member zing ami tho zuk ni i a! Pathianniah Biakbuka inkhawm an hreh leh chuang hauh lo a, Uire nu ngei pawhin lamtuala lam a inthlahrung chuang hek lo! Minister Office vela chhungkaw pa, nalh tak taka inchei chunga nitin chaw zawngte pawh chu kan kohhran memberte tho an ni a. Hetiang anih vang hian kohhran hian Genesis leh Thupuan inkar chauh nilo deuh Public Theology lam hawi te hi kan inzirtir tam a ngai ta em ni zawk ang le? A tih theih a. Hetiang hian Public Theology chu han sawifiah ta ila: Faith and Justice: Rinna leh Dikna. Hei hi mitinin kan mamawh leh engtiklai pawha kan nunpui tur thil pawimawh tak a ni a, Pathianthu nena kalkawp tlat tur a ni bawk. Faith and Environments: Rinna leh thilsiam dangte. Hei pawh hi Pathian ringtu tak takte tan chuan nunpui tur tak a nih laiin mi tam tak chuan kan kianga thilsiam dangte, Sava, ramsa leh nungcha tinrengte hi tih hlum an hreh chuang lo. Chuvangin Rinna nen a kalkawp tlat tur a ni a, ringtu tan hlamchhiah theih a ni lo Faith and Good Governance: Rinna leh Sorkar tha. Sakhaw rawngbawltu tana ram rawngbawlna lam hawi sawi rem loa kan hriatna hi kan ngaihdan mai mai vang zawk niin a hriat. Tu te pawh hian sorkar tha kan duh vek avangin rinna nena kal hrang thei a ni lo a, Pathianthu nena kalkawp tlat tur a ni. Ram hruaitute ngei pawh hi Pathian ruat an nih a ngai a, ram hruaitu tan ngei pawh rinna nghet tak nei mi a nih a ngai a ni. Faith and Society: Rinna leh Khawtlang. Khawtlang nun leh rinna hi thil hranga kan ngaih daih chuan a dik hauh lo ang. Kan zoramah ngei pawh kristian ram kan intih laiin khawtlang nunah ngei pawh inenhranna (discrimination) a tam tawh em em a, hengte nuaibo tur hian Pathian lama rinna nen kan kalkawp tir a ngai a ni. Hetiang hian tawi tetea kan han sawifiah te hi rinna kawnga kan intlansiak lai ngei pawh hian mitinin kan mamawh thil tamtak te hi a niin kan hlamchhiah thiang chuang lo ang. Khawtlang nun a chhiatin kohhran ngei pawh a nghawng tel thei thin tho avangin rinna nena kalkawp reng tur thil pawimawh tak tak te hi kan inzirtir tam a pawimawh viauin a hriat. Kohhran chu mitinin kan dah hniamin kan hnualsuat thiang lo mai bakah a theih tak tak hek lo. Kohran chu Zirna In ropui ber a ni a, Lei leh van awmchhung hian a ni reng bawk ang.

Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)