HRUAITU DUH TUI TAWH ANG U

Mahmuaka Chhakchhuak 
April 15, 2021 


 KAN DUH TUI LOHNAIN A NGHAWNG: Mipui rorelna (Democracy) rama cheng kan ni nain heti khawp hian ram hruaitu leh mipui inkarah inlungrual lohna a tam leh mipuiin ram hruaitu duhkhawp lohna kan pek nasat a, kan vui khum ṭhin ang hi a tam awm lo e. Mipui lam pawh kan thiam bik hauh chuang lo a, duh taka kan thlante tan pawha ngaihtuahna fim hmang thei lek loin kan chim buaiin, an zing thawh hma aṭangin kan chim buai ta ṭhin bawk a. Hetiang boruak ri luih luihah chuan an tan pawh tihsual palh chu neih ve palh awl tur tak pawh an ni bawk awm e. Hetiang hi kan system dik tawh lo laklawh vang a ni ber zawk ang a, ram hruaitu atana kan thlan chhuahte hian ang khat vekin mipui chungah rorelna an nei ngai bik hauh lo mai hi thil pawi tak a ni bawk ang. 

Political Party behchhana ram hruaina hna thawk an nih hlawm avangin an awmna Party te chuan midang zawng aiin thuneih an tum ta ṭhin a, chu chuan nghawng ṭha lo tak a neih phah ni te pawhin a hriat. Thil te tham deuhah chauh pawh ni loin ram hruaitu mamawhna zawng zawngah a tih theih zawk hial awm e Unit lehkha a ngai a, Block lam recommend-na alo ngai leh bawkin Party hruaitu hrang hrang lehkha thil tel a ngai ta ṭhin hi a sap ṭawng takin ‘nepotism’ kan tih hi a ni thei mai lawng maw?. Chumiin nghawng ṭha lo a neih tak zel chu - Party-in support a pek tawh chu a hnu leh zelah pawh sawi mawi chhunzawm zel a ngaih phah a, midangin eng ang pawhin lo sawi chhe ṭhin mahsela mawngkaw tha zawng zawng nena theihtawpa tan tlat a ngai ta ṭhin hi a ni. 

 MI FATE TIHDAN: Kum 1998-a US President Clinton leh Monica Lewinsky affair ah ngei pawh khan pha eng ang mahsela voice record a awm tak zelah chuan an insawi fihlim thei ta ngang lo a, DNA evidence hmang ngei te pawha finfiah a nih phah kha. A tawpah zawng Clinton-a tan ngei pawh inthup sen zawh chi rual a nih loh avangin August 17, 1998 chuan a inpuang ta nge nge a ni. House lama impeachment neih a nih pawhin khawngaih vote kan ti dawn nge lainatna a dawngin President aṭanga paih thlak em erawh a ni ta lo a, a mualpho lutuk ta lo te pawh ti ila a sual awm lo e. Congress hnenah leh America mipui hnenah ngaihdam dilna nei mahsela US President thlanna neih leh hmasak berah thung chuan a awmna Party Democrats chuan hnehna a chan loh phah nia hriat a ni. Hetiang deuh bawk hian kum 1974 daih tawhah khan US President Richard M. Nixon pawhin harsatna alo tawkin impeachment alo hmachhawn tawh bawk a. 

Kum 1969 Jan. 20 ah Whitehouse lo luahlum tawh mahsela June 23, 1972 nia a mi rin ber H.R. Haldeman nena an thusawi dun chu record in alo awm tlat si a, chumi avang chuan Nixon pawh thinlung tak meuhin a rum phah a, a ṭah phah ringawt a nih kha. US President ṭum hnihna chu thla tam pawh ala nih hmain Aug. 8, 1974 chawhma dar 11;00am ah chuan US President aṭanga a banna thu chu phur lo zetin a sawi alo ngaih phah ta a ni. Nixon hi mi ropui tak a ni a, a hma kum 6 daih kal tawhah khan ‘Tunlaia America ram buaina chhan hi mipuite’n an zir loh vang ni loin, ram hruaitute’n an zir loh vang zawk a ni’ tih thute chu mipui hmaah alo sawi tawh a. Hruaitu dinhmuna a din vanga hetiang thu hi sawi thei tura hre chiang tu pawh amah ngei chu a ni tih a hriat theih mai awm e. Helicopter hmanga Whitehouse a chhuahsan fel chiah thung chuan bang leh khawi iloa Nixon thlalak tar zawng zawngte chu pawhthlak nghal vek a ni a, a sulhnu zawng zawng pawh nuaibo nghal vek a ni. Whitehouse a mipui hmaa thusawina hmun an tih bik – East Room atang bawk chuan President thar Gerald Ford chuan thusawi veleh nghalin ‘Hun rei tak rilru hrehawm tak leh chi-ai taka kan awm hun chu alo tawp ta….’ Tiin a han sawi veleh thung a, a hma minute reilotea mittui tla chunga Nixon te chhungkua thlahliam tute ngei bawk chuan lawmna vangin kut an beng leh ta dar dar a. 

 KAN DUH TUI LO TAWH EM NI?: Duh tui lo tawh e han ti ila ṭhenkhatte thin a rim hial maithei. Hun hmasa lama ram hruaitu kan lo thlan tlin tawhte han thlir kir ila kan hrefiah thei maiin a rinawm. Eiruk thubuai nei lai rengte kan thlang tling a, smuggling lama hmingchhe takte pawh Kohhran upa aiin kan lo duh daih zawk a, Aizawl khawpui chhunga kawng kan zawh phahna hial khawp leh chil kan chhak khumte ngei pawh pangparṭhi kan awrh tir leh duh a ni lawm ni? Vawiinni thlenga mipui lamte ngei pawh hian hetianga hminghliauna neite kan la thlang tling leh fo mai hi hriatthiam har tak a niin mi ṭha leh hmingṭha hi kan lo duh tak tak lo em ni zawk ni ang le? Nimin lawka AMC hruaitu kan thlan dawnah te ngei pawh khan ṭhenkhatte chu kohhran leh khawtlanga an rawngbawlna zawng zawng tarchhuakin mipuiah vote kan zawn pui a, a ṭhente phei chu Revival Speaker atana kan lo hman fo te pawh an nih hial kha. 

Nimahsela chutianga vantirhkoh tluk hial tur khawpa thianghlimte ngei pawh chu ram hruaitu atan kan duh hauh lo mai a, vote thlak hma lawk zana MPF lamin an kamkhat emaw ni te chu kan han thlang tling tlat a nih kha! Party lamin hruaitu tlaka an vawrhchhuah te ṭheuh zinga kan thlan chhuahte hi nakin lawkah hian kawng kan la zawh khum leh mai lawng? Tih pawh zawhna awm thei tak a ni awm e. Village Council/ Local Council, Municipal Councilor, Legislature Member leh Member of Parliament (LS) kan la thlan zel turah hian Party hrang hrangte chuan mi tha tak tak rawn vawrhchhuak thin mahsela Contructor nih leh ram hruaina hna thawk kawp tur lo chi leh a hnu leha kan inchhir lohna ber tur hi thlang tawh ṭhin ila, mimal leh chhungkhat te emaw chauh hamṭhatna tur thlir loin kan khawtlang leh ram ṭhatna tur hi thlir tawh zawk thei ila a duhawmin he ram ngei pawh hian a ṭhatpui zawk ngei ang.

Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)