LUNGSEN KHAW LUNGNGAIHNA
Mahmuaka Chhakchhuak
April 7, 2021
Lungsen khua, In 600 vel khuain harsatna nasa tak an tawh hi zing tawngtai neihnaa thupuia thawh tham a ni tak meuh a, an rumna hi a namai lo a, naktuka an la lungngaihna zel tur hi hnema thlamuantu anla mamawh dawn chauh ni tein a hriat bawk a. Tawngkama ‘a pawi mang e’ tih ngawt hian a hril zo hian a hriat tlat loh a, ral hla atanga an chanchin lo ngaihventute zawng zawng hian Bangladesh lam atanga Vawk an lakluh vang a ni ang tiin emaw thenkhatin a ruk a rala khap chung chunga an vulh luih vang tia lo sawi emaw lo awm pawh nisela vawiin atang chuan an tawrhna nasa tak avanga a khawpum mai a an lungngaihna leh an rumna hian kan thinlung theuh min hneh zawk mawlh teh se.
A BUL ṬANNA CHU:
Lungsen khuaa an vawk vulh lai thi ta zawih zawih reng mai hi tualchhung mite ti mangangtu a nih mai piah lamah mithiam zawkte lu ti haitu a ni bawk a. Sawi dan hrang hrang lo awm pawh nisela tualchhung mite chuan February thla tawp lam, March thla tir lama an vawk vulh hi thi tan niin an ngai a. Tlai lama tha taka chaw an pek chu nat lawkna pawh awm lo hian zing khawvarah chuan an lo thi ngawt mai thin a, chutiang bawkin zing lama tha taka chaw ei te pawh tlai lamah chuan an lo thi leh ngawt mai thin bawk. Nat lawkna neia thi hi sawi tur ting chuan a awm ve bawk a, nimahsela nat lawkna neia thi te ngei pawh chu ni hnih aia rei dam lo an ni meuh ngai chuang lo. Tichuan, chutianga nat lawkna pawh awm lem loa an vawk vulh lai a thih tak mawlh mawlhah chuan April 6, 2021 tlai lam dar 2 thleng khan vawk 206 lai alo thi hman ta der mai. Heng zingah hian Pu Lalvala phei chuan 18 lai a vulh chu an thi vekin vawiin thlenga record ah chuan vawk vulh lai thi tam ber ala ni rih a. Heng bakah hian vawk vulh lai hi 719 niin chhinchhiah a ni bawk a, vawiin tlai dar 2 thleng khan 17 thi niin an sawi a, ala thih belh leh zel maithei bawkin, naktukah hian engzat tak thi leh ang i maw le? Tiin lungngai tak chungin an thlir mek a!
AN VULH UAR EM NI?
Vulh uar ve bawk e. CoviD hripui len hma atang daih tawh khan chhungkaw engemaw zatte chuan vawk hi an vulh tawhin CoviD hripui a rawn len atang phei kha chuan an vulh uar leh sauh a. Lunglei khawpui hi vawka chawm an tum a, lungrual taka tangrualin vawk vulhna lamah an insawrbing vek a ni ber mai. Khaw taihma tak an ni hrim hrim a, an tlangvalte hi an awm mai mai ngai lo a, ban puam el ulte hi hmuh tur an awm lo a, thingpui dara carom board pen nileng chi hi an nei ve ngai lo a ni. An nulate ngei pawh chu mal tawp thleng dawn dawna pawnfen kak feng an awm ngai lo a, hnute bu langthiang rual thei khawpa kawr nghawng zau ha lah hmuh tur an awm ngai hek lo. Chhungkaw khatin vawk 30 chuang vulhte an awm a, In leh lo tha tak tak dinna atana vulh an awm fur bawk.
Keini lamin chaw nawi eitu atan pakat tal vulh a tha kan tih angin an vulh ve lo a, anni chuan a pui, no pai tur chi ka vulh ang a, a note zawng zawng pawh chu hralh loin ka vulh chhunzawm zel ang te an ti zawk a, vawk In 4/5 nei hi an tam mai a, an huan puma vawk vulhna atana hmang te pawh an awm bawk. Sawi tawh angin Lungsen khua hi In 600 khua anga ngaih a ni a, khawtlang hruaitute’n an chhinchhiah dan chuan vawk hi 206 an thi tawhin tunah hian ala dam 719 an awm bawk. Engti zawng pawhin han chhut ila keini khua ai chuan an vulh tam zawk ngei lawng maw? In khatin 10 chuang vulh an tam a, vulh ve miah lo pawh hi tlemte chu an awm tho. Heng vawk vulhtute tam ber hian a chaw atan Broiler chaw kan tih mai, chemical pawlh hi buhfai chhum nen an nuaih pawlh nawk nawk a, an pe mai thin a, thenkhatte chuan tuiril deuhin an pe bawk. Hetiang pe ve duh miah lo hi an awm bawk laiin a pete hi chuan an zawngchhangin thla khata inches 7 vel laia vawkin a than phah miau avangin an pe uar viau bawk a.
THLAMUANTU AN NGAI:
Hetia vawk 200 chuang lai a thih tawh hnuah hian nitinin ala thih belh zel a, mahni huana phum mai an awm bawk tak nain a tam zawkte hi chuan khawtlang hruaitute hnenah report in April 6 atang phei kha chuan nitin zing dar 11 ah leh tlai lam dar 4 ah vawk thite hi an lakhawm ta ngawt mai thin a ni. Lungsen khua hi Village Council pahniha then a niin khawtlang hruaitute hi an hah hlawm hle mai tawh a ni. Anni bakah hian JCB Driver in min hrilh danah phei chuan vawk phumna tur khur hi 23 vel lai tawhin a insawi a, khawtlang hruaitu lamin an ngen angin a rem dan danin vawk phumna tur khur hi an lai mai thin.
Hetianga vawk thi a tam tak emah chuan sorkar beng pawh thlengin vawk thite hi a thih chhan hre turin an postmortem thin a, chuta an hmuhchhuah chu vawk thite reng reng hi an thin alo lian vekin an mit pawh a lian thin a. Amaherawhchu Mizorama natna awmsa Classical Swine Fever leh Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome (PRRS) te vang chu a ni lo tiin sorkar lam chuan an finfiah tawh thu an sawi a. Chuti a nih chuan African Swine Fever a ni em tih chu reiloteah la hriat mai tur a ni awm e. Tichuan, vawk thite chu khawtlang hruaitute hian khur khatah 5 -8 te emawin an phum thin a, an phum dawnah hian uluk takin chinai emaw bleaching tuiin an bual hmasain uluk takin leiin an chhilh bawk thin a. Hetiang vawk hri leng hi a buaipuitute chu hmun danga leng ve lo niin an sawi a, sorkar lam ngei pawhin Lungsen khuaah chauh hian hetiang vawk hri leng hi awm niin an sawi.
Hetiang hian Lungsen khua chu an rum mek a, a ngaihna an hriat loh avang leh mimal anga tuar bik loa khawtlang huapa an tawrh avang hian inhnem tur bik pawh awm chuang loin vawiin thlengin an awm a, nimahsela nakin lawkah hian nasa zawka an mittui ala far te hi hlauhawm tak a ni thei bawk ang. Chinchang hre zawkte chuan sorkar lama Claim pawhin Kg 1 ah Rs. 23 emaw chauh ni awmin an sawi bawk si a, vawk Kgs. 100 tan pawh Rs. 2300 emaw chauh a nih phei chuan buaipui hah loh law law duh zawkte pawh an awm bawk. Engpawh nisela, Lungsen khawtlangin an tawrhna hi kan sorkar lam atang pawha chhawmdawlna awm ang ang bakah chhungkaw tin eizawnna dap sak zawng te hian ṭanpuina kawng awm thei hram sela a duhawm viau a ni.
Comments