KAN HMABAK ZEL TUR HI THLIR ILA
Mahmuaka Chhakchhuak
June 10, 2021
April 2021 atangin CoviD hri leng thawh hnihna chuan nasa lehzualin min rawn nuai ta a, nikhata hri kai thar pawh kan tam ta hlein vawiin thlengin kan la tam mar viau a nih hi. Sorkar lamin April 20 atangin Lockdown a han puang a, vawiin thlengin lockdown chhunzawm la niin kan hmuh leh hriat angin thla hnih dawn lai mai inkharkhip a lo ngai ta hial a. Mi tam takin an eizawnna chhunzawm thei lovin, chhuanchham mai hmabak engemawzat kan lo awm ta hial mai a. Association 70 chuang inchhunkhawmna - Mizoram Business Co-ordination Committee (MBCC) pawhin an manganzia an rawn au chhuahpui tain Sorkar hmalakna duh khawp lohna ri pawh a ring sawt ta hle mai.
March thlaa positive 53 hmuhchhuah a nih laiin April thlaah chuan 1656 lai positive hmuhchhuah a ni a. Hetianga positive kan lo pun chak tak avang hian April 30, 2021khan Chief Secretary chuan random test nei turin H&FW Department chu a hriattir a, Siahaah chuan May 3 khan random test hi neih a niin mi 30 positive hmuhchhuah a ni a, hetiang bawk hian Champhaiah pawh random test hi neih a ni a, positive erawh hmuh a ni lo ni awm tak a ni. Lunglei lamah pawh neih tum a nih mek laiin community spread hi a awm ngei a ni tih a chian tawh avangin random test neih mek chu tih chhunzawm tulna a awm tawh lo tiin May 4 khan H&FW Department chuan thuchhuah a rawn nei leh ta a.
Hetianga a kahpaha sample lakkhawma endik (random test) nikhat vel chauh an kalpuia an tihtawp leh tak chhan hi Pu Vana’n Dr. Thiamsanga, Medical Operation Team Chairman a kawmnaah a sawi a, amah hi Health and Family Welfare Board-a vice chairman (Minister of State nena dinhmun intluk) a ni mek a, kan boruak tawn mekah phei hi chuan a hming hi kan hre lar viau nghe nghe a. He a thusawi hi chuan sawizui a hlawh nasain sawisel a hlawh viau mai. A ţawngkam takah chuan, “Random test kha a ţha lutuk a, tam tak kan han hmuh chhuah phah a. Tunah ti ta vak ila, kan hmu ţeuh ang a, a dahna tur kan nei dawn si lova, kha kha thil buaithlak deuh mai a ni. Khum hi kan nei tlem ropui si a, symptom an nei deuh zel mai bawk si a. Chuvang chuan random test chu ngai rih lovah kan ngai a ni,” tih a ni.
Jne thla kan chuangkai a hri kai thar an tlem thei chuang reng reng lo mai a, nimahsela hetia lockdown chunga hrikai kan tam chhan hi za-a sawm riat panga (85%) chu thenawm khawveng inlen pawh vang niin kan mithiamte chuan an sawi a, hei hi a dik ngei pawhin a rinawm. Chutih mek laiin 2011 chhiarpui atanga chhutin India hmarchhak state zingah hian hri kai tlem ber pahnihna kan niin, Nagaland state chu pakhatna an ni tiin chanchinbu (Zozam Times June 7) ah kan hmu a, hei hi ngaihtuah tham tak niin alang. A chhan chu India hmarchhaka state dangte hian hri vei leh vei loh endikna an kalpui dan hi a inang lo mai thei a, keini ang bawkin random test hi an nei lo ve em, nge an nei zawk tih mai bakah nikhata test tam danah pawh hian a lo in ang chiah lem lo thei bawk a ni. Hei vang hian hri kai tlem anga kan lang hi thil lawmawm tak a ni lo mai thei tlat.
Vawiinah ngei chuan hri vanga nunna chan pawh 60 kan lo chuang ta a, kan la pung zel angem tih hi sawi lawk harsa deuh a ni nain tun dinhmunah chuan a ni lo ang tih pawh sawi har tak a ni bawk a. Care Centre hrang hrang leh Home Quarantine te Isolate tea kan indah mai baka inven dan chi hrang hranga kan inveng chung hian sorkar leh mipuite hian thurual taka he hripui hi kan beihlet a ngai takzet a ni. Sorkar laipuiin January 2020 atanga hman nghal tura COVID-19 Emergency Response and Health System Preparedness Package a duan te hi state sorkar-te’n an mamawh hrang hrang – thawktu lakbelhna leh trainingna atan te, Ambulance lei nan te, ICU din nan te, Equipment hrang hrang - Ventilator, Oxygen, Testing Kit leh damdawi lei nan te, Laboratory leh Hospital din leh tihchangtlun nan te a hman tur a ni a, heng atana sensote hi a vaiin central sorkar tum tur a ni nghe nghe a. He package hi a that tehreng nen kan hmang tangkai thiam lo deuh nge ni, vawiin thlengin laboratory pakhat chauh ringin kan la awm mai bakah hmanrua leh thawktute indaih lohna chu hripui kan do zawh lohna chhan ber pakhat a la ni ta cheu a ni.
State Sorkar hnuaiah hian Laboratory Technician hi a vaiin post nghet 92 a awm a, chung zingah chuan Post 52 ah chiah a ngheta thawk an awm. State Sorkar hnuaia Contract a thawk 1 tih loh chu National Health Mission leh MSACS hnuaia Contract a mi 176 thawk mek te an ni. Hetiang bawk hian Nurse post ruak 170 chuang awm mek bawkin, ZMC bik-ah hian post ruak 85 zet a awm a. 2020 January ah daih tawh khan Nurse 50 la turin Advertisement chhuah a ni tawh nghe nghe a, hei hi tun thlengin lak a la ni lova, tunah Staff Nurse 26 lek lak tum mek a ni chauh a. Vawiina rim taka thawktu (frontline worker) te hi an fakawm takzet a, an taksa a hah mai bakah an thinlung thlengin an chau lo thei dawn si lo a, hetiang renga rim taka an thawh reng chuan an taksa leh rilru hian tlin loh chin a nei ang tih pawh hlauhawm tak a ni. Sorkar lam pawh hian thawktute hi lakbelh rang sela a duhawm hle.
Chutih mek laiin Lockdown avanga eizawnna khaihlak tam tak an awm ta bawk a. Heng mite chhawmdawlna tur hian thingtlang lam khaw hrang hrang atangin Aizawl khawpuia chawhmeh tur thlai a thlawna rawn phur lut an awm ta nual hi thil lawmawm tak a niin an fakawm hlawm hle. Nimahsela hetiang hian Aizawl khawpui hi min rawn duhsak thei reng lo mai thei a, sorkar lamin Special Economic Package hi siam vat a ngai a, rang taka Vegetable Supply Chain mumal tak duan a ngai a ni.
Random Test pawh nei zui ngam lo khawpa Sorkar a harsa emaw kan tih laia Restricted Tender za chuang inpek reng si te leh, mipui mimir pawhin a hmutu tur an hriat sa reng Tender chhuah te hian mipui rilru, a bik takin, Frontline-a thawktute rilru a tihnual ni tein an sawi a, thil pawi tak a ni. Sorkar hi a hausa ti dawn ila Care Centre-a chaw petute pawisa cheng tam tak a ba mek nia sawi a niin Bairabi Rel Station atanga phaia awmte phurhna man pawh kha pek loh ala ni awm tak a ni bawk a. Chutih mek laiin hri leng nena inkaihhnawih tih pawh ni lem lo tak Rawmi chi, a tiak pakhat Rs. 85/- in lei a tum mek nia sawi a ni bawk a. Hri leng vanga nunna chan kan awm zel laia rua lama sorkar sum lo hman pen hi thil tul tak a nihna hi keini hriatthiam phak ni chiah lo mahsela a hun lo deuh chuan a hriat a ni.
He hrileng hi sawi avanga danglam thei a ni lo a, a beihlet dan hmang avang zawka danglam thei a nih avang hian tanrualna tha tak nena kan beihlet a ngai a ni. Sorkar lam pawhin special session te koin bengsika ngaihtuahna neihna hun a ni tawh a, ram hruaitute ngei pawh hian kan damdawiin leh hri vei enkawlna hmunte hi tlawh foin thawktute nena hmalak dan turte sawi tlang thin bawk sela thil tha tak a nih hmel. Tuna kan kalphung ngai reng hi chuan eng kan ang dawn lo ni awm tak a ni.
Comments