FLAG VAR ZAR RAWTNA HMASA ZAWK
Mahmuaka Chhakchhuak
July 21, 2021
Capt. Lalthlana Sailo ziak ‘VANGVAT KAI LAI NITE’ tih lehkhabu chu tlangzarhna mumal tak pawh awm loin zawrh chhuah mawl deuh tawp a ni a, amaherawhchu mite’n an lo hlutin a tir atang rengin sawi hat a tling a, reiloteah chhut khatna (copies 2,500) lai chu hralh zawh vat a niin tunah hian chhut hnihna pawh zawrh chhuah leh a ni ta bawk a. Lehkhabu chhah lem lo tak, phei 260 chauha chhah a niin Zonet lama Tawma of Zonet in a kawmna kan thlir avanga a lehkhabu pawh hralh kal a ni mai thei a, lehkhabu dang chu nisela hetianga mite hlut leh ngaihven hi a ni hauhin a rinawm loh. Tunlaiin hei rei tak lockdown a ni a, hnathawh mumal theih loh lai angah phei hi chun eng lehkhabu mah hralh a kal lo tih vek a ni nain he lehkhabu zet hi chu hralh a kal viau mai a, kum upa zawk leh thalaite ngei pawhin an chhiar duh viau a ni awm e. Keipawhin Lunglei Book room hrang hrangahte ka ngaihven zauh zauh thin a, Aizawl lam atanga ala rawn thlen phei mai loh avangin ni 15, July khan ka lei ve thei chauh a ni.
A ziaktu Capt. Lalthlana Sailo hi a hming ka lo la hre ngai lo riau a, he lehkhabu aṭang hian a hming pawh hi ka vawikhat hriatna a ni. Chutia amah ka hriat chian loh avang chuan chanchin ngaihnawm a neih ka beisei tam vak lo a, nimahsela Ṭawma of Zonet in a kawmna ka thlir atang erawh chuan chhiar chakna lian tak ka nei thung a. Lockdown lai a ni bawk a, free takin mahniin Inah ka chhiar a, kan chhiar tui ta riau mai a, rei loteah ka chhiar zo thuai a. Amah ka hriat chian loh avanga chanchin ngaihnawm nei lo tura ka lo ngai ngawt chu ka ti sual chiang hle mai a, a ngaihnawm ka tiin amah ngei pawh ka ngaihsan phah bawk a, a bu chhung thu pawh thinkhei tur leh tawngkam helh tur awmin ka hre lo a, hmaichhana kawm ngei pawh ka chak phah hle a ni.
A lehkhabu hi thawnthu bu ang deuha ziak a ni a, hun indawt ang thlap thlap erawh chuan ziak a ni lem lo nain a inla-lawn chho viau thung. Amah, a ziaktu hi mahni chanchin sawi nuam timi tak a ni lem lo tih pawh a hriat viau a, chutih laiin chanchin ngaihnawm tak tak a nei thung si avang hian a lehkhabu ngei pawhin ngaihhlut a hlawh niin a hriat a. Capt. Lalthlana Sailo hi a vanglai chuan pa sang tha thlerhthlawrh tak, feet 5 leh inch 10 laia sang a ni a, infiamna lam timi a lo ni bawk a, a vanglai chuan to tak tur pawh a ni. Baktawng lal fapa a ni a, kum 1957 vel khan Aizawlah lut thlain heti hian Hnam Sipaiah a tang chho ta a.
A lehkhabuah hian thu bengvarthlak tak tak a awm a, tun hnaia mite sawi lar ber chu ‘Flag var zar’ chungchang hi a ni awm e. Phek 142-naah kan hmu a, ‘Pu Zoramthanga chuan Flag var zar a rawn rawt leh ta a. Lalhleia lo ding chhuakin ‘Nangni chhungkua atanga flag var zar rawh ziah mai ka ngaihdan a ni lo. Ka Pistol hian kan kaphlum law law mai the ang che,” a ti a. Mahse kap lo turin ka khap a, a kap ta bik lo a’ tih hi thenkhattin an lo ngaimawh deuh ni awm tak a ni a, a lehkhabu ziaktu Capt. Lalthlana hian dawt a sawi a ni ti tawk te pawh an awm e. Capt. Lalthlana Sailo sawi ni lo Flag var zar rawtna hmasa zawk hi alo awm tawh bawk a, chu chu han sawi ila: RANGAMATI khawpui chu Headquarter atana hmangin kan hnam sipaite chuan inbenbelna atan an hmang a, hei hi East Pakistan chhunga awm niin Chakma tamna hmun a ni nghe nghe. An thlamuanna ber Pakistan sipaite chuan Dacca atangin Army Commander, General Niaji chuan inkahhai a rawn puang ta thut mai a, hei hi India sipaite nena inkah lai a niin ‘kan tlawm e’ tihna tluk hial a ni awm e. Ral hmatawnga Pakistan sipai awm zawng zawngte pawh an hnuk kir leh vek a. Hetih lai hian India sipaite chuan Chittagong khawpui ah chuan Bomb a thlak ri ulh ulh reng a, Chittagong khawpui hi la ngei turin an hual vek tawh a ni. Mizo hnam sipaite awmna atanga chhim thlang lamah pawh India sipaite chuan bomb an rawn thlak ri ulh ulh bawk a, hmar lam mel 12 lekah pawh chuan a puak dur dur bawk a ni.
Chutianga india sipai te’n lei lam leh van boruak atanga bomb leh silai hmanga an rawn beih reng avang chuan K. Battallion leh S Battalion leh Pathian Army Commando inkawp te pawh chuan tawlhkirin an kulh nghet BUARKAWLH TLANG nei pawh chu an rauhsan a lo ngai ta hial a. Hetianga dinhmun chhe taka an awm lai hian kan hnam sipaite chuan Rangamati ah chuan ‘engtia awm zel tur nge?’ Tih rel turin MP zawng zawng, Senator zawng zawng, Govt. Secretary lian zawng zawng, MNF Hqtr. OB zawng zawng, Army Hqtr. Officer zawng zawng, etc te chuan an dinhmun zel tur relin an inhmuhkhawm ta a ni. An vai hian mi sang hnih lai an ni hial awm e. Hnam sipaite awmna hmun hi tuipui anga zau luipuiin a hual vel vekin Chittagong kawng chauh chu khawmuala chhuah theihna awmchhun a ni a, chu lah chu sawi tawh angin India sipai te’n an hual mek bawk si.
Heng hunlai hian America lawng rual, Seven Fleet an tihte chuan India leh Pakistan indona awm mek chu an lo enthla ru thin a, West Pakistan refugee te Chittagong atanga thiarchhuak tur lo kal angin mi tam tak chuan an ngai bawk a. Thenkhatte erawh chuan Pakistan sorkar pui tur angin an ngai bawk. India lam erawh chuan a huphurh hle thung a, henglai hmuna rawn kal hi tul a ti lo hle thung a ni. Heti a nih avang hian kan hnam sipaite ngei pawh chuan thla lo ti muang ve ngawtin Seven Fleet ah luta Karachi ah emaw America lamah emaw daih Rangamatti atang hian kal theih an inbeisei a ni. Nimahsela Bengal tuipui an rawn dai tan chiah tihin Dacca chu a lo fall hman chiah si a, khawvel beisei loh deuhin Pakistan chu a tlawm ta thut mai a, kan hnam sipai te tan ngei pawh chuan beisei tur a awm ta lo.
Tichuan Rangamati ah chuan rorelna an nei ta a, chhuahna turin kawng awm thei zawng zawngah India sipai an awm vek bawk si a, Seven Fleet lah beisei tur a awm tawh bawk si lo. Hreh tak chungin Vai sipai (India sipai)te kuta inpek chu loh theih lohah an ngai ta a, hreh tak chung chuan an pawm tlang ta a ni. Chuti a nih chuan luidunga a theih ang anga Lawnga chhohin Mizoram ramri bula awm India Army te duty-na hmun TUIPUIBARI OUT POST ah chuan FLAG VAR kenga in surrender tura luh chho mai an rel thlu ta a ni. Hei hi han ngaihtuah chian pawhin an tih tur tak an ti a ni tih a rin theih a, nunau engemawzat an awm bawkin mi sang tel teh meuh tan chuan hei aia thlan tur hi a awm chuang kher lo ang.
Thuthlukna tih fel a nih chuan chhuah dan tur an ngaihtuah ta a, Lawng 4 chauh an nei a, an vai chuan an leng dawn lo tih pawh an hre nghal bawk a, Lawng dang an zawng leh rih a, an hmu thei mai si lo. Mangang takin an awm a, chutia mangang taka an awm lai chuan an zinga thenkhatte chuan Pathian hnenah i tawngtai ringawt mai ang u ti an awm a, kawng dang a awm si lo, tih theih dang an hre bawk si lo a, an zavaia tawngtai chu an duh tlang tain a thenin bawkkhupin, a thenin thingthiin leh a thenin banpharin Pathian hnenah chuan a tanpuina dilin an tawngtai ta ngawt mai a ni. Mangang tawngtai an ni bawk a, an thawm chu a tha hlein a rinawm a, khuai rau thlawk ang maiin a ri mur mur ngei ang le.
Vawikhat chu lungrual tak chuan an han tawngtai thei mai a, a vawihnihna atan tawngtaina neih leh an rawt a, chutia an tawngtai leh lai tak chuan lui mawng lam atang hian SPEED BOAT rawn chho thawm an hre ta a, mak an ti hlawm hle a ni. Hmelma ta a ni mai ang em? Tiin hlauthawng takin an lo nghak ta thap mai a, an kiang a rawn thlen chuan Pathan sipai (Pakistan sipai tihna) Major Dixit hian Ardali pakhat hruai hian an awmna hmun chu rawn panin an rawn pen ta thauh thauh a, an kiang an rawn thlen chuan Major chuan ‘fare-well tur che u in kan lo kal a ni’ a ti ta a. Mak tiin an en he haw hlawm a. In lo chhohna kawng helai maiah hian hmelma sipai ho an awm tawhin kan hre si a, engtizia nge in rawn chhoh theih zawk le an tih chuan, Major chuan ‘hmelma te chu chulai hmunah chuan an awm tawh lo’ a han tih chuan mak an ti hlawm hle a, ka hau-in Major chu an thlir ta thap hlawm a, mak an ti takzet a ni.
Tichuan FLAG VAR kenga Tuipuibari Out Post-a in surrender mai tawh tura ngaih kan hnam sipai te chuan rorelna nei tha lehin Pathianin an tan kawng a rawn sahkuak sakah ngaiin lungrual takin Arakan lama kal chu an ti tlu ta hlawm a, chutih lai chuan Lawng dang zawnga chhuak tlangval tlawmngaite pawh chuan an zavaia lenna tur Lawng an rawn hawn thleng bawk a, an zavai chuan Arakan lamah an kal ta a ni. He ti ni lo sela chuan kan hnam sipai te kha India laka tlawm an ni ngei ang a, khawvel hriatah leh thangtharte’n tun hun thlenga kan la sawi fo turin Mizo sipai te chu India lakah an tlawm tih chu a ri reng tawh ngei ang le.
Comments