Lehkhabu kamkeuna THEIHTAWP CHHUAHIN – Professor J.V. HLUNA

Mahmuaka Chhakchhuak

Aug. 31, 2021



Mizo Historian zinga sulhnu nei ngah ber ni hial tur Prof. JV. Hluna hming hi hre lo kan awm kherin a rinawm loh a, a hmel hre lo tan pawh a hming hi chu hriat loh rual a ni lo ang. Lehkhabu hi a ziak nual tawh a, chung zingah chuan kum 2008 kuma a ziak ZAWLKHAWPUI Senmei Chan Ni tih chu lehkhabu rotling tak a ni. He lehkhabu ang bawk hian Sept. 23, 2020 khan CHAKMA HOMELAND tih lehkhabu chu a ziak leh bawk a. Heng lehkhabu pahnihte hi engemaw changa phawrh leh mai awlsam tura lehkhabu chhuar hmatawng lama dah chi a ni a, ram leh hnam veina kawnga rilru pe tan ngat phei chuan kawl ngei ngei chi a ni. Hei tunah THEIHTAWP CHHUAHIN tih lehkhabu a han ziak leh a, hei erawh ama chanchin (Autobiography) a ni thung a, chanchin pawh ngaihnawm thamin alo nei reng reng bawk a, kawng hrang hranga sulhnu alo neih tawhnate chu a buin a dahkhawmna a ni.   


Nimin lawk, Aug. 30, 2021 niah khan Lungleiah a rawn kal hlauh mai a, a lehkhabu ziah thar THEIHTAWP CHHUAHIN tih hi min rawn kenin ZAWLKHAWPUI Senmei Chan Ni tih bu pawh min pe tel nghal bawk a, CHAKMA HOMELAND bu pawh hi tlangzarh hnu mai, Sept. 25, 2020 ah khan min rawn thawn vang vang tawh bawk a, a chunga ka lawmna hi a sang kher mai. Tichuan, Lunglei a rawn kal chu zanah a thlenna hmun Circuit House ah len chilhin zan dar 10;00 thleng kan inkawm a, kan titi char char a, zofate tana thil chhinchhiah tlak tak tak min hrilhin ka hriat ngai loh leh ngaihtuahzui tham tur thil hlir hi min hrilh a. Motor an rawn chuanna lamah an chau anga, mut hahdam an duh ang tih pawh ka hre ru reng nain a titi ngaihthlak ka la kham miau si lo avangin a duh aia rei ka men hial awm e. 


Pu JV. Hluna hi mi inchengvawng tak a ni a, zuk leh hmuam lam, engmah ti lo a nih bawk avang hian a hmel pawh a nung sar reng mai. A hmel hmu ngai lo leh a kianga awm ngai lo tan chuan a hmel hi ngainatawm hmel tak a pu lem loin a kherkhiap hmel viauin a hriat mai theih a, nimahsela chutiang chu a ni hauh lo. Mizoram State BJP President a nih laia a kaihhruaite sawi dan chuan Pu JV-a that lohna ber chu a tha lutuk hi a ni e an ti a, chu chu a dik zia keimah ngei pawhin ka hria. Mizopa deuh mai niin tlawmngaihna nunpui tlat mi leh dawhtheihna ngah tak mi a ni a, a kiangah hian zuruimi pawh tlangnel takin an awm thei thin a ni. A hriatrengna a that avang hian leh sulhnu alo ngah tawh avangin a titi ngaihthlak a nuam ṭhin em em a, Zoram Politics chanchin hrechiang duh tan chuan kawm ngei ngei chi a ni. 


A pu Vawmkaia hi mi turu tak mai a ni a, Savawm kahhliam pawh puka luhkhung ngam ngat a niin Mawmrang tlang khama hrui hmanga uaithlak ngaia khuai la ngam ngat a ni bawk. Zawng chal a man chanchinte hi ngaihnawm tak a ni a, chu aimaha ngaihnawm leh bengvarthlak chu Tumpang Chal a kah thu hi a ni. Pasaltha Thangchhuah thei ngat a nih avang hian a chanchin hi a ngaihnawm satliah lo ang tih chu a hriat sa mai a, an khaw Sa kap zawng zawngin Sa hrang an rawn hleh ziah chhante hi ropui tak a ni ngei ang.   


Pu JV-a hian MNF a zawm chhan leh kum khat vel chauh a tel hnua East Pakistan atanga a a rawn chhuah leh dan a sawi hi a ngaihnawmin a ngaihsanawm ka ti lo thei lo. Mahhmuam Field-a mi 3000 zet ram leh hnam tana rammute chu an fakawm rual rualin a ni chuan zirna ngai pawimawhin nakin hnuah ram leh hnam tan ala tangkai zawk tur zia a hmuh thiam phak tlat avangin huaisen takin a chhuahsan ta zawk a. A hnuah a thiante 30 velin an rawn zui lehin thawmhnaw hak lai nen tak tak chauh a chhuak a, ruahsur leh nisaah pawh inbe tur thawmhnaw dang engmah a nei chuang lo a ni. Ramhnuai atanga zoram lam pana a hawnna kawngah hian Phulpui khua a thlenin In pakhatah hian thlen a dil a, anni chuan lawm takin an lo thleng a, an fanu lah chu amah ang bawka rambuai avangin zirna chhunzawm theilo hi alo nih ve bawk avang chuan an duat hle mai a, a thawmhnaw huhte chu meiah hemro sakin an nula phei chuan a khum kianin Pu JV-a mutna atan alo va mulum hmasa nghe nghe hial a. 


Kum 1968 a Aizawl khawpui chhunga eitur phurhluh an khap avanga khawpui an tam chanchin hi chhiar pahin mittui a tla thei dawn hial a. Ei tur awm zawng zawng, Buhfai chang a ni lo, thei leh Sa lam chi pawh khawpui chhunga mi chu kan ei zo vek a ni deuh mai a ti hial a, chumi avang chuan Tualcheng khuain Buh an ngah tih mi sawi a hriat avangin Buh phur turin thih leh thih tiin a kal ta ngawt mai a, MNF leh Vai sipai chauh an hlauhawm loh a, Savawm leh ramsa dang hlauhawm tak tak an awm bawk a. Tluang takin a thleng a, Buh chu Kg khat Rs. 2.80 in an lo lei tirin a densak nghal vek bakah a thapfai sak nghal bawk a, a vaiin Kgs. 25 lai a ni a. A ruk bawk chuan haw lehin Tualcheng atangin Saichalah, Saichal atangin Saitualah, Saitual atangin Thingsulthliaha, chuta tangin Zemabawk a thleng leh a. Zemabawkah hian Sipaiin an lo man ta chat mai a, darkar thum lai an hren hnuin a College zirlai nihna lehkha lehkha leh Principal JN. Neog-a lehkhate avangin a chhuak leh thei hram a, chuta tang chuan Chite lui, tui lian dai kaiin Electric veng a thlenpui zo lo avangin Armed vengah zan a riak leh te te a, a tuk zingah a thlenpui thei ta hram a. Heng baka ke ngawta Silchara Bhujia an phurh chanchinte hi ngaihnawm tak bawk a ni a, mahni inchawm chunga a lehkha zir dante hi chhiar hmaih chi rual a ni lo ang. 


Heng bakah hian Aizawl College, Pachhunga University College, Hrangbana College leh  T. Romana College lama sul alo sut dan hi a bengvarthlak mai bakah a ngaihnawm hle mai a, thangtharte ngat phei chuan chhiar ngei ngei chi a ni. Pu JV-a hi mi thiam a ni mai bakah thil chhinchhiah peih mai tak a ni tih he lehkhabu atang hian a hriat theih a, Mizo Union hnuaia Mizoram kan luh dan a ziakte hi a bengvarthlak hle a ni. The Mizoram Motor Accident Claims Tribunal lo pianna atana a tha thawhte, kum 1993 – 1998 chhunga MLA a nih chhunga a hnathawhte, a bik takin Assembly House chhunga ILP chungchang an sawidan a ziakte hi chhiar a manhla ngang mai. Chung zawng zawng aia ngaihnawm mah tur chu Laipui (Cannon) bo an zawn hmuh leh dan hi a ni. Indira Emergency chanchin a ziah ai mah pawh hian a ngaihnawm ka ti a, Historian a nih ang ngeiin a sulhnute hi zofate tan chhinchhiah tlak tak tak vek a ni.


Khawnge, helai hmunah chuan kimchangin kan sawi seng dawn si lo a, a bu ngei i han keu tawh mai teh ang. 


Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)