ṬHANGTHARTE TAN LALHMINGLIANA SAIAWI

Mahmuaka Chhakchhuak

Aug. 25, 2021



Ni 13 Sept 2017 (Nilaini) daih tawhah khan ZOlife huaihawtin Synod Conference Center-ah LALHMINGLIANA SAIAWI LITERARY EVENT buatsaih a ni a, Khawpui chhunga College hrang hrang aṭangin zirlai 200 vel an rawn kal bawk a, hun hlimawm tak hman a niin hlawk taka hun hman a ni.


He hun hmannaah hian chawhma hunah Mafaa Hauhnar-in ‘KHA LE, AMAH SAIAWIA! (A personal reflection on Lalhmingliana Saiawi and his works) tih paper a buatsaih chu ngaihthlakna neih a ni a, a bengvarthlak hle (Mitthlaah duhthawh taka Mafaa thusawi lai a rawn lang uar uar bawk a, ava ngaihawm chiang em). Chawhnu lamah Lalhruaitluanga Chawngte paper buatsaih ‘WRITER NGAIHSAN HLAWH LALHMINGLIANA SAIAWI LEH A KUTCHHUAK‘ tih chu ngaihthlakna neih leh a ni a, a bengvarthlak leh hle bawk a ni. Chawhnu hunah bawk hian Lalhmingliana Saiawi Lehkhabu ziak aṭanga Ph. D Degree nei ngat Dr. F. Lalfakawmi chuan a paper buatsaih ‘LALHMINGLIANA SAIAWI; THE ADVENTUROUS WRITER tih phek 10 zet chu tawngkam nalh taka a chhiar chu ngaihthlak hona neih leh a ni a, ngaithlatute beng a fah leh hle. Heng bakah hian midang dang te pawhin thusawina hun an nei a, Lalhmingliana Saiawi chanchin ngaihnawm tak tak min hrilh bawk a ni.

   

Lalhmingliana Saiawi hian lehkhabu 18 lai mai a ziak a, a lehkhabu ṭhenkhat phei chu Kohhran sedai thiat deuh lek lek hiala ngaih a niin a zawrhna lamah pawh harsatna a tawh phah nghe nghe bawk a, a ṭhente chu Zirlaibuah telh a ni hial bawk a ni. A lehkhabu hrang hrangte thlirin leh a chanchin ka ngaihthlak atangin hetiang hian tunlai ṭhangthar te tan hriatreng tlak hetiang hian awmin ka hria a; Chaltlanga a ina chanchinbu lam miin an kawm tuma ‘Pathian hi ka ṭih a ni’ tia kuttum a han lek kha fakawm ka ti takzet a, entawn tlak a va ni chiang em. IAS niin, India ram hmun hrang hrangah Sorkar hna thawkin a awm a, chutih lai pawha patling meuhin ‘Pathian hi ka ṭih a ni‘ a ti hi malsawmna dawng tlak a ni hliah hliah ka ti a. Tin, a hming tawpa IAS tih a dah loh chhan an zawhna chu ka hming leh IAS hian inzawmna a nei hlei nem, IAS chu ka hnathawh hming a ni a’ tiin tawi fel takin a chhang mai a. Ṭhenkhatin hming bul leh tawp lama a theih zawng zawng kan ziak tlar ang dul chu ava han ni lo chiang tak em.

 

Kum 19 a nih lai aṭang tawhin lehkha a ziak tanin kum 76 a nih thlengin a ziak a, a thuziak pakhat ‘Hmangaihna‘ tih a ziak phei chu zirlaiah pawh telh a nih nghe nghe kha. Tin, a lehkhabu pakhat ‘Nukawki‘ pawh tunhnuah hian telh a ni bawkin ka hria. Nimahsela, 1997 kuma a ziak ‘Keimah Unionliana‘ erawh chu hralh tla lo ber niin a sawi thung a, annu dawr ‘Bombay Hair dressing & Beauty Salon‘ baka zawrh a nih loh thu amah ngeiin a sawi nghe nghe a ni. A lehkhabu ziakte hi pakhatmah ‘Book of the Year‘-ah thlan a ni lo bawk. Chutichung chuan a sim duh chuang lo a, a ziak zel a, kum 2013 thleng khan a ziak a ni.

  

Hmangaihna chungchang a ziak dan hi sawisel lam aiin fakna a dawng tam zawk a, PU zirlai ah pawh telh a nih nghe nghe kha. A ropui ber lai pawh ‘Eng vang pawhin inhmangaih ila, a chhan chu ho viau mah sela, hmangaihna chuan dam chhung a daih dawn phawt chuan hmangaihna dik a ni mai‘ a tih hi a ni. Kan ṭhangthar lehzualte hian hei hi hre mawlh se a va ṭha tehlul em. Vawikhat inhmuhnaah kan han inhmangaih nghal ngawt mai a, kan inhmelhriat chhunzawm nghalin thla hnih khat vel hlim takin kan han awm a, kan inhriatchian tak hnuah kan han inṭhen leh mai bawk a. A ṭhente lah hi WhatsApp-a thu thawn pakhat vangin an han inṭhen a, thu pakhat vang bawkin an han in be ṭha leh mai ṭhin bawk a, huiham. Hetiang ho hian alawm hmangaihna hi a hlut tur ang pawha ti hlu lo a, ti pawnlang zo vek ṭhin ni. 


Essayist anihnaah khan entawn tlak a ni bawk, amah ngeiin ‘Chanchinbu-a chhuah tur thuziak thawh rei ber leh thawh hnem ber pawl ka ni hial ang‘ a ti a. Sawi tawh angin kum 76 a nih thlengin phek 254 laia chhah lehkhabu – ‘Chutiang pawh a ni lo ka nu’ tih a la ziak thei a nih kha. Tin, Sex chungchang a ziah vang  hian a lehkhabu ‘Keimah Unionliana‘ phei chu an zawrh sak duh lo hial kha a ni a, nimahsela a ni chuan sim chuang loin ‘Chutiang pawh a ni lo ka nu‘ tih bu thuhmahruaiah chuan hetiang hian a ziak a ‘Ka novel ziah veahte hian mipa leh hmeichhe inpawlna sex hi ka sawi tel fo. Nula leh tlangval inngai ka sawi tui ngai lo, nupa sex a ni ka sawi tui ṭhin. Nupa nun hi a hlu. Nupa a min siama min suih nghettu nupa sex hi a hlu a, a tel lova nupa nun sawi hian a kim lo va, a tak lo a ni.’ a ti a ni. He thu tawite atang hian a sawi tum chu a chiang mai awm e. Tunlai huna thangthar te’n Sex kan hman pawlawh dan a sawi lo a, Sex hi nupa tan chauha Pathianin a buatsaih a ni a, nupa inzawmna a ni a, sex chu nupa pumkhatna ber a ni tih a sawina a ni. 


Mipat hmeichhiatna (Sex) hi Pathianin mitin hnena a dah a ni a, hmeichhain mipa hnena a thilpek hlu ber a niin mipa pawhin hmeichhe hnena a thiltihtheihna ropui ber niin Pathianin a mai maia a siam ni loin hlutna leh ṭangkaina neia a siam a ni tih hi a dik khawp ang. Tunlai hunah ngat phei hi chuan Inneih hma hawtin Sex hi hmangaihna lantirna angahte kan ngaiin sex hmanpui theih loh chuan hmangaih tawk loa ngaite an han awm bawk a, athente lah chuan sum hmuhna hmanrua atan an lo hmang bawk a ni awm e, rapthlak hlawm hian. 





(Sept. 17, 2017 nia ka ziak tawh chu tlemin ka han chulmam leh deuh a, heti hian ka han puitlin ta hram a nih hi)


Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)