THURUK VAWN
Mahmuaka Chhakchhuak
Aug. 29, 2021
Prime Minister Narendra Modi chuan November ni 8, 2016 zanlai aṭangin India pawisa hlutna nei sang ber pahnih Rs. 500 leh Rs. 1000 chu a hlutna (legal tender) tihtawp a nih thu chu mipuite barakhaih tak maiin a puang a. Zan dar 8;00PM ah National Channel-a ram mipuite hmaah PM hian thusawiin zanlai dar 12;00 hnu lamah chuan Rs. 500 leh Rs. 1000 Note chu paper chhia mai a nih tur thu a sawi a, hetih rual hian India mipuite chu chiai lo tur leh an pawisa dik taka an thawhchhuahsate chu Bank leh Post Office kaltlangin pawisa tharin an thleng theih tur thu a sawi bawk a. Hei hi a chhan ber nia lang chu eirukna dona, sum chheprelh leh pawisa lem (counterfeit) tam lutuk doletna tur a ni. Chutih rualin, pawisa hlui thi tate hi December ni 30 thleng Bank-ah thleng leh dah theih a ni dawn a, hemi chhunga dah hman lo tan pawh Reserve Bank of India (RBI) ah 2017 March ni 31 thleng dah luh theih a nih dawn thu sawi a ni bawk.
Modi-a’n pawisa note a tih thih chungchangah hian a hma lamin thurawn petu mi pakhat a awm a, a hming chu Mr Anil Bokil a ni. Amah hi Maharastra lam mi a niin Economist a ni bawkin nupui pawh nei lem lo ni awm tak a ni a. He Economist thluak ṭoha tak mai hian 2016 kumtir lamah khan India PM hnenah India rama pawisa lem tam lutuk tihbo a nih theihna tur leh corruption dona tura a ruahmannate thlen a dil a, a dilna chu pawmsak a niin India PM nena an inkawmna hun atan minute 9 pek a ni a. Mahse Anil Bokil-a chuan a inbuatsaihna ang chuan a han sawi tak tak a, minute 9 chhungin felfai takin corruption dona tura a ruahmanna te chu Prime Minister chu a hrilh a, mahse PM Modi-a chuan a la ngaithla tui si a, a chelh zel a darkar hnih dawn lai an inkawm ta nghe nghe a! PM pawh chuan a pawm ngang a ni ang Anil Bokil-a rawtna ang chuan a rukin mithiamte nen thla 6 vel zet an inbuatsaih hnuah he thutlukna dengkhawng tak mai hi an siam chhuak ta a ni. Anil Bokil-a’n PM hnena a sawi dan chuan India ramah hian nitin 2.7 lakh crore vel hi sum che vel a ni a, chung zingah chuan 20% vel hi Banking transaction a ni a, a bak zawng 80% chu pawisa faia inhlan (chhuichhuah hleihtheihloh) a ni.
He thuthlukna a siam tur hi thuruk theihtawp a ni a. A cabinet member te leh India President ngeite pawhin Nov 8 tlaiah an hre chauh a! PM hian Nov 8 tlai dar 6;45 ah RBI hotu liante thutkhawm nena inrual chiah turin Cabinet Meeting a ko a, he meeting neih hma hian Minister te chu Meeting naah an Mobile phone keng lo tura hriattir an ni nghe nghe. Zan dar 7:30-ah Meeting neih zawh a ni a, meeing neih zawh a nih hian Minister te chu pawn chhuah phal a ni lo a, Modi-a’n zan dar 8;00-a Television address a neih a, pawisa note thih tur puan zawh a nih hma chu pawn lam mite biak emaw room chhuahsan emaw an phal lo bur bawk. Hetiang chiah hian RBI Governor, Raghuram Rajan pawh Modi-a thusawi zawh hma chu chelh khawtlai a ni. Hetia puanchhuah a nih hma hian Rs. 2000 note tura an duan hi put zeuh anga sawi a ni a, nimahsela a tak a awm tih a darh loh avangin rinhlelh zui a ni ta lo hlauh a. Chutiang deuh bawk chuan puanchhuah a nih hma, November thla tir lamah chuan ATM Booth-ah Rs. 100 note dah tam tura thupek chhuah a ni nain tumah ringhlel an awm chuang lo.
Helai thuah hian a ngaihnawm ber lai ka lo tih chu thuruk an vawn theihna hi a ni a, thuruk hi vawn ni ta lo sela an mualpho dan tur leh an hmingchhiat dan tur hi suangtuah phak bak a ni ngei ang. Nimahsela hlawhtling takin an ruahmanna chu kalpui a ni a, rah duhawm tak pawh hmuh tur kan hre ta zel a nih hi. He Pawisa tih thih chungchang an buaipui chhung zawnga heti tak thuruk vawn a ni thei hi an ropuina ber pawh a ni hial awm e. An nupuite ngei pawh an hrilh miah lo tihna a ni a, chhuanawm tak an ni. A bik takin Modi hi a chhuanawm a, thla ruk lai an buaipui chhunga a thianṭha tak tak, thingpuisenhang a inpuite ngei hnenah pawh a sawichhuak eih lo hi chhuanawm tak a ni. Opposition lam pawhin han sawisel chiam chiam mahsela ruahmanna fel leh ṭha tak an siam nghal vek avangin sawisel a sawt lem lo viau a, India ram mipuite ngei pawhin a tir lamah chuan kan han buai deuh nak nak nain harsatna dang kan tawng lem lo a ni.
Thuruk vawn hi a lo pawimawh nangiang mai a, ram hruaina kawngah ngat phei chuan a pawimawh lehzual awm e. Amaherawhchu mizote hi thuruk hre thei nih nuam kan tiin a sawichhuaktu hmasa nih hi lawmman ropui tak dawnna kan ti hial emaw tih tur a ni a, Official taka sawi a nih hma hian kan lo thehdarh zung zung hman thin. Tunah ngei pawh Tuirial Assembly Constituency MLA, Andrew H. Thangliana chu Aug. 17, 2021 ni khan vanduaithlak takin a boral hlauh mai a, a boral takah chuan thuneitute lam atangin thla ruk ral hmaa seat ruak hnawhkhahna tura inthlanna neih hun pawh puan leh mai tur a ni. Amaherawhchu a boral hma aṭangin he biala MLA nih tum emawnite chuan thawm an nei daih tawh nia sawirik a ni a, tunah tak phei hi chuan helai biala din tum hi hming 7 lai an sawiri a ni awm e. Hei hi tak tak a ni e emaw dawt a ni e pawh ti dawn ila nakin lawkah a dikna chu kan la hre mai dawn tho a, inti hre taka hetia ECI lamin By Election neih hun pawh an la puan hma hauha kan lo sawi chiam chiam ṭhin hi enge maw a ṭhatna ni ang aw. Party lam mi leh sate ngei pawh hian mipuite tana ngaihtuahna tibuai thei tur thil hi thudik tak a nih loh chuan sawi mai mai lo bawk sela, politics boruakah hian mipuite’n hahdam taka rilru an neih theihna atan tunah chauh lo pawh boruak siam hram hram zawk sela a ṭha ṭhin ngawt mai. Chutiang bawkin mi Party chhungkaw boruakte pawh hi mipui lam hian rinthu leh phuahchawp tak tak hian social media lamah i thehdarh chiam ṭhin lo teh ang u.
Comments