KHAWNGE I RINNA?
Mahmuaka Chhakchhuak
Sept.
14, 2021
Khawvela chhiatna thleng thinte hi sawi lawk theih a awm laiin sawi lawk theih loh thil thleng hi a awm ve thin bawk a, chutiang zingah chuan kan ram ngei pawhin chhiatna chi hrang hrang kan tawk mawlh mawlh mai a ni a, heng avangte hian mi tam takte chuan Pathian hremna a ni ti pawlte pawh an lo awm a ni awm e. A ni e, a ni lo e tih ngawt theih pawh a ni kher lo ang a, engpawh lo nisela mihring lamin heng harsatnate hi kan paltlang a ngai ve bawkin heng ata hi kan nun khawchhuah theihna tana kan sualchhuah ve a ngai thin bawk a ni. Chumi atana pawimawh ber chu Pathiana rinna kan neih hi a ni. He thu hi Zoram, kristian ramah hian sawi ngai lo tur ni awm taka lang a nih laiin sawi ngei ngei tur thil pawimawh tak a ni bawk si a.
Kum 2020 March chawhnu lam atangin CoviD hripui leng vangin mipui nunphung a buaiin sorkar ngei pawhin ralkhel dar a khawngri tan a nih kha. Vawiin thlengin kan nunphung ala buai chho zel a, engtikah nge a kian ang a, engtikahnge a reh ang tih lah chu vana Pa chauh lo chuan a hre bawk si lo. Mi 240 chuangin nunna an chan phah tawhin mi sing tel tehmeuhin hri an kai tawh bawk a, vawiin (Sept. 14) ah pawh hian mi 1502 laite chuan hri an kai tharin mi 13369 lai enkawl mek an awm bawk a. Mihring zat atanga chhut phei chuan mi 10 a pakhat hi hri hi an kai tling tep tawh a nih ber hi. Amaherawhchu CoviD paltlang hi nitin an awm reng bawk a, hmun tinah lut leh chhuak kan insulpel reng ang a nih hi. Kum hmasa lama Siren ri chunga Ambulance kan hriat kha chuan ngaihthlak hrehawm kan ti viau thin nain tunah chuan ngaih khatah kan ngai a ni ber tawh mai a, a lawmawm zawnga ngaihtuah chuan a lawmawm thei tho awm e.
Chutianga Hrileng vanga zoram hmun tina mipui kan buai em em mek lai chuan chhungkaw tam takin eizawnna atana an hman ber leh hah thikula an buaipui, an Vawk vulhte chu hri tha loin a rawn man hlauh mai a, vawk puitling tawh, hralh rualte chu nat lawkna pawh nei em em loin an thi ringawt zel a, a pui tur tia an vulhte ngei pawh chu hri chuan man ve thoin an zuah bik chuang hauh lo a, chhungkaw khatin vawk 30 chuangte an chan phah hial mai. Lungsen khua phei chuan an vawk vulh lai an chan zo deuh thawh a nih hi. Vawk thi zawng zawng hi chhinchhiah danah chuan African Swine Fever (ASF) vangin 25,256 awm tawhin vawk 9,458 te chu suat (culled) an ni bawk a. Mizorama khua/ veng 235 ah heng ASF hi a leng ngei tih finfiah a ni bawk. ASF infected area-a puan nilo khua/ veng 106 ahte chuan a chhan hriat loha vawk hi hi 1,036 a awm tawh bawk a ni.
Hetiang hian CoviD hripui leng leh ASF hri leng vanga kan buai em em laiin June 2020 thla velah chuan Champhai District chhunga khaw engemawzatte chuan lirnghing vangin mahni Inah pawh zan an riak ngam loin Biak In leh tualahte an riah phah hial a nih kha. In leh lo engemawzat a chhiat phah bawkin Biak In ngei pawh a him chuang lo a, mipui min ti thlabar hle a ni. Hmun dang dangah pawh lirnghing hi a thleng tho nain khawchhak lamah hian a na bik nia hriat a ni a, mipui pawhin a tuar zual bawk. July 17, 2020 zana Tuipuiral khaw hrang hranga lirnghing thleng phei kha chuan thil tihchhiat a nei nualin mipui a ti thlabar viau mai a, Champhai DC hoin ngaihven turin a hmun an kal hial a nih kha.
Hetianga kan buai mek laiin Ramri lamah buaina leh harsatna kan tawk bawk a, Oct. 20, 2020 atanga lirthei lut thei lo tura Assam lamin Mizoram luhna ber National Highway chu pingin kawngpui an laichhe hial a. State pahnih aiawh te inbiakna neih a niin Oct. 29, 2020 zana Assam State Chief Secretary leh Mizoram State Chief Secretary te video conference hmanga an inbiaknaah Mizoram leh Cachar inkar (Lailapur leh a chhehvel) a lirthei tangkhangte chhuah tura thuthlukna siam dun a ni a, keini Mizoram lamin thuawih takin a zan la la hian lirthei kan chhuah nghal laiin Assam lam erawhin lirthei an rawn chhuah ve duh lo a, kan unau lirthei khalhtute ngei pawh ralmuanga awm loin Silchar Mizoram House-ah an awmkhawm ringawt a nih kha. Tichuan, Oct. 20, 2020 atanga motor rawn chho tur an dan chu dang chhunzawm char charin Nov. 8, 2020 (Pathianni) a Union Home Secretary hoa Mizoram leh Assam State Chief Secretary te meeting chuan Lirthei tangkhangte chu chhuah tura tih leh a niin Assam lam chuan tuna motor tangkhang an neih mekte chu harsatna an neih lohna tura escort tura tih an ni a. He an thusawi ang hian a tuk, Nov. 9, 2020 (Thawhtanni) chuan Silchar Mizoram House compound-a motor tangkhang awm mekte chu harsatna nei loin Mizoram an rawn thleng ta a.
Phainuam velah hian a hma lamin thawm neuh neuh alo awm tawhin Assam Forest Department te chuan Phainuam leh Saihapui V inkarah Forest check gate siam an lo tum tawh a, Saihapui V hmuna IR duty te ngei pawh Phainuam lama insawn chhuak turin Cachar DFO in alo ti tawh a. Oct. 16, 2020 (zirtawpni) ah chuan Saihapui V a Mizoram IR pathum duty awmte chu Assam Police te chuan Saihapui V chhuahsan turin an rawn ti a, zan lamah pawh Assam Police te in inṭukkhawmin Mizoram IR duty te hi umchhuah an rawn tum leh a, nimahsela kan IR te hi pathum mai an lo awm tawh loh vangin an let leh nghe nghe. A tuk, Inrinniah chuan Assam Police te hi rawn kal leh turin thu an than tir a, zing dar 9;00 am vel atangin Assam lam civilian te chu Two Wheeler hmangin an rawn kal zauh zauh a, an kir leh mai thin. Dar 11;00Am velah chuan an Panchayaty Raj President hoin mi tlemte chu an rawn kal leh a, gate bul lawkah an thu ta reng a. Reivak lo hnuah chuan Assam Police te chu a siruklain an rawn thawk chhuak ta thut a, keini lam lah hnathawkin an lo chhuak bo zo vek bawk si avangin kan lo dang zo lo a, mi 250 vel zet turte chuan Saihapui V-a CoviD ven buk leh gate te chu an suasam ta chiam a. Assamese te hian ‘Assam Police Jindabad’ tiin an au rual ṭhup ṭhup bawk a, an duh dan danin an sapatal a ni ber. Chumi hnua Phainuam leh Saihapui V aṭangin thalai rual an rawn pungkhawm veleh a, Vairengte aṭangin ṭhalai rual rawn thleng bawkin Assam lam chu an hnung tawlh ta chauh a ni.
Heng bakah hian Oct. 31, 2020 zanah Pu Hminga, Phainuam leileta a chhawr Somira In luah lai chu amah chauha a awmlaiin dar 7;00pm velah a kang hluah mai a, engmah chuh hman loin a kang ral vek nghe nghe. Heng bak pawh hi thlithleng dang a awm maithei a, hengte hi kan han sawi lan mai theih chin a ni. Hetiang hian Phainuam mipui te hi tunhnaiah thlamuang taka mut loh zan an lo ngah tawh a, a thinrimthlak hle. Hengte vang hian Phainuam nuho te hian awm mai mai har an tih avangin Nov. 10, 2020 (Thawhlehni) ah chuan kan ram leh hnam humhalhna atan Phainuam Nuho, kum 14 chin chunglam mi 150 velte chuan Hnam Chhan Hnatlang neiin Kawngzawhna an nei ta hial a ni.
Kum 2021 kan chuangkai a, boruak muanawm tak a awm emaw tih laiin June 29, 2021 (Thawhlehni) ah chuan Vairengte tlak lam, Hailankandi District nena inrina bulah Assam Police 4th & 6th Company mi 200 vel te chu Hailakandi SP, Ramandeep Kaur hoin an rawn kalin, Hailakandi SDO (C) Jatin Moydory leh DFO Montaz Ali te an rawn kal tel bawk a. Vairengte chhim venga cheng Pu HK. Ramhluna huan tlangah te kalin enge an tih tih chu hriat a ni chiah lo a, chumi hnuah chuan Pu Lalchhandama (Vairengte field venga cheng) te thlam chu an lo ti chhe ringawt mai a. Hemi hnuah hian chuan harsatna awm chho zauh zauhin July 26, 2021ah meuh chuan Inkahna a thleng hialin Assam lam mi 6 te chuan nunna an chan phah a nih nghe nghe kha. Vawiin thlengin ramri hnaih lamah hian buaina neuh neuh hi ala reh thei meuh lo a, silai puak chiah lo mahsela nunaute tana mut tui loh phahna tur thil ala thleng deuh reng a ni.
Hetiangte hian zoramin kan harsatna tawh hi chi hrang hrang a ni a, sawi kim sen pawh a ni lo. Nakin hnu lamah hian heng aia nasa zawk pawh hi kan la tawk lo ang tih a sawi theih hauh lo bawk a, chulam erawh Chunglam thu thu ni zawk se. Heng kan harsatna chi hrang hrang tawh avangte hian zoram mipuite hian Chunglam thlir chunga ke kan pen a pawimawh viau a, a lian ber aṭanga a te ber thlengin rinna kawnga kan intihchak tawn a pawimawh a ni. Hengte avang hian mangangin kan awm tur a ni hauh lo a, Jehosaphata hote chu Moaba thlahte leh Amona thlahte leh Meun ho ṭhenkhatte mai bakah Seir tlanga awmte chuan thah chimih vek tuma an rawn hual laia Pathianin a chhanchhuak ang khan heng hri tha lo leh buaina tam takte hian min hual vel mahsela kan Pathian hian heng lak aṭang hian min chhanchhuak thei a ni tih rinna nghet tak kan neih a pawimawh a ni. Pathianin Mizote hi kan chhehvela hnam dang awmte chunga rorel thei tur khawp hian min dah chungnung thei tih rinna nei chungin a hnena sual thupha chawi chungin i ṭawngṭai fo zawk ang u.
Comments