SMART PHONE
Mahmuaka Chhakchhuak
Sept.
14, 2021
Statistical
Handbook Mizoram 2020-in a tarlan danin kum 2019-20 ah khan Mizoramah Mobile
Phone Subscribers 1,261,280 awmin kum hmasa 2018-19-a Subscribers 1,135,632 aiin
125,648 in kan tam zawk a. Hetih lai hian 2011 census a tarlan danin Mizoramah
hian mihring 1,097,206 kan cheng bawk a. Heti a nih chuan Kum 2011-a mihring
zat aiin 2019-20-a Mizorama Mobile Phone nei hi 164,074 in kan tam zawk tihna a
ni. Hetianga (Mobile Phone) Smart Phone nei kan tam chuan thlakipa kan Mobile
Phone bill tam tur zia hi han chhut ila digit riat a tling phak ngei a rinawm.
Hmasawnna kawng khat a nih hrim hrim avang hian heti taka zofate zinga Mobile
connection nei kan tam hi a lawmawmah ngai ila.
Amaherawhchu
hetianga zoram chhunga Mobile Phone (Smart Phone) nei kan thathnem viau lai
hian a neitu zawkte hi ngaihtuah kan ngai zawk awm mai mange a tih theih. A
chhan chu khawvel changkannain a ken tel thil pawimawh tak leh tangkai tak a
nih rual hian a tangkaina leh kan mamawhna hi a in hne rem lo mai ang a tih awl
tak a ni awm e. He Smart Phone tereuhte, kuta ken tham lekah hian Dawhkana
hnawk tham taka kan dah thin Computer ang deuh mai hian operating system tha
tak takte nena thuam ve vek a ni a, Inbiakna ringawt a ni lo a, thu thawnna
ringawt pawh Text message, WhatsApp, E-Mail te hmangin ala inthawn theih zel
bawk a. Radio a awm tel bawkin Media player, Video games, digital camera leh
digital vedio mai bakah GPS navigation leh Calendar te nena bilh tel vek a ni
bawk. Heng zawng zawng bakah hian Applications chi hrang hrang ala pai cheu
bawk a.
Hetiang
taka changkang leh awlsam tura duan a nih miau avang hian a hmang tangkaitute
tan chuan tangkai takin an hmang thin reng a. Kum 1997 vela Ramriahna hmuna
Radio kan riah luh pui laite ngaihtuah phei chuan Lei leh van ang hial a ni
zawk hial awm e. Radio sawi takah chuan ‘U Khena’ kan tih mai kha, Tiau ral
chhak lam atang rawn chhuk a niin kan In hnaih lawkah hian amahin a cheng thin
a, a changin midang Inahte a awm kual thin bawk a, a ni tluka Radio ngaina leh
hlut hi an awm kher awm lo e. Khuma a mutnaah a ngaithla a, a chawiei lai
pawhin a kiangah a hung bawk a, ramah a riah pawhin a riahpui satliah a ni lo
a, hlo thlawhna hmunah lehzel pawh a ala ak peih bawk a, hlo thlo chungin ala
zai tir char char peih tho. Amah hi la dam tak maw le?
Le,
hetiang taka changkang Smart Phone hmai hlai tak tak kan han hum ve ngawt mai
hi a lehlam kawng tak chuan mahni tawkah kan intithei hlawm viau te pawhin a
hriat a. Iphone hum chhuak thinte ngat phei hi chuan changkang ta riau te hian kan
han inhre bawk a (Mary Sonate ka sawi chhan ni lo se), cheng sing tel man
tehmeuh kan humchhuah avang hian kan rilru pawh a tidanglam lo thei lo a ni. Iphone
leh Android danglamna pawh hre chuang hlei loin tha bik tura kan han ngai ngawt
mai bawk a, a to a toin kan lei a, kan thenawm nulate nen kan hmanna chu a
thuhmun leh reng tho bawk si a. Thlalakna fiah leh tha kan duh a, Selfie na
atana duh bik riaute kan han nei bawkte hi mi tam tak hi chuan kan tuipui tawk
ala ni miau bawk si a. Thenkhatte lah chuan a man to nge nge chu tha turah an
lo ngai ngawt bawk a, chutiang zelin a hmai hlai apiang lo thlang tawk lah bo
lo.
Nimahsela
mizo thalaite ngei pawh kan changkang sawt tawhin Smart Phone tam tak zingah
pawh kan mamawh dan azira nei kan tam ta hi thil lawmawm tak a ni. Tleirawlte
tan chuan thlalakna fiah leh tha chu alo thlanawm nge nge angin Lirthei khalh
mi tan chuan inbiak theihna mai baka hla ngaihthlak theihna tha pangngai tak a
awm chuan alo tawk viau mai thei a. Zirlaite tan chuan Play Store atangin Dictionary
chi hrang hrang bakah mamawh dang chi hrang hrang a thlawnin lak tur a awm teuh
bawk avangin chungte chu tangkai takin a hman theih bawk a, Lehkhabu dawra zawn
buai ngai loa Smart Phone atanga online hmanga lei mai theih chi tam tak a awm
avangin kan awlsam phahin alo zangkhai zawk bawk a. Nimahsela chutih rualin mi
tamtakte hi chuan Smart Phone hi inbiakna leh thlalakna atan emaw chauh hian
kan hmang ni tein a hriat a, chutianga atangkaina leh a hman theihna hre lo chuan sum tam tak kan sen phah mai
bakah buai leh hah tak takin hun kan hman phah fo thin.
Smart
Phone humchhuak ve si a, mahni smart tel si lo hi khawi lai hmunah pawh hian
hmuh tur kan la tam a, zankhuaa khal ve reng chung si a, a ngaihna reng hre lo
hi chhiar tham zet kan la awm bawk ngeiin a rinawm. Chung mite chu kan dem a ni
hauh lo nain kum upate tan ngei pawh heng kan Smart Phone hi kan mamawhna zawn
theuha hmang thiam tura kan smart tel a ngai tihna a ni zawk. Thalaite ngat
phei chu midang zawng aiin smart i tum ang u, Games khelhna atan ringawta heng
hmanraw changkang tak tak hi kan hmang a nih chuan chhungte leh keimahni tan
ngei pawh hnemhnanna a awm dawn hauh lo tihna a ni a, tangkaipui leh hlawkpui
thei tur zawnga kan Smart Phone hi kan hman a pawimawh viau a ni. Electrict
bill, Tui bill leh bill dangte pawh hi Smart Phone atang hian a pek theih vek
bawk avang hian kuta kan hum reng thin hi hmang thiam turin keimahni ngei pawh
kan in-update a ngai a ni. Kan sum leh pai dinhmun pawh heta tang bawk hian Bank-a
va kal kher ngai loin a hriat zung zung theih bawk a, Thlawhna leh Rel ticket
dinhmunte thlengin a hriat theih bawk a ni.
Heng mai
bakah hian Smart Phone hi mi tam takte chuan an lo chhiat phah tawh nia sawi
tur an awm rualin mi thenkhatte chuan Smart Phone hmangin thlarau lam nun
tichak turin nitin Pathianthu an chhiar bawk a. Video call hmangin tute emaw
chuan sual rawng an lo bawl mek laiin chutiang hmang vek chuan tute emaw chuan
thiamna kawng an lo zawh mekin thenkhatte chuan Pathian malsawmna an lo dawn
phah thin bawk a. WhatsApp message pakhat avanga ngaihzawng inthen an awm phah
rualin thu pakhat vang lekin thenkhatte an lo inhmangaih phah bawk zel a. Chutianga
tangkai taka Smart Phone hi kan hmang a nih avang chuan keimahni ngei pawhin Smart
taka kan hman theihna atan leh tangkai taka kan hman theihna atan kan inthunun
hneh pawh angai a ni. Chutianga mahni inthunun thei loa Smart Phone hmanga a
rem rem kan khawih a, kan luh fo mai chuan kan tisain alo chhiat phah mai bakah
kan thlarau nun thlengin alo chhiat phah thei bawk a ni.
Comments