RAM HRUAITU LEH MIPUI
Mahmuaka Chhakchhuak
Oct. 3, 2021
Pathianthuah kan hmu a, Israel fate chuan Zawlnei Samuela hnena Lal an dil a, Samuela chuan Pathian hnenah thlen lehin ‘Nang an duh lo che a ni lo a, an chunga Lal atan keimah mi duh lo an ni zawk e’ tiin Pathianin alo chhang a. Samuela chuan chu thu chu mipuite hnena a han sawi leh chuan mipuite chuan an pawm duh lo a, Lal chu kan nei ngei tur a ni an tih tlat avang chuan Pathianin a mite chunga Lal hmasa ber ni turin Saula chu a ruat ta a. Saula chu BC. 1050 ah chuan Israel fate chunga Lal niin kum 40 chhung ro a rel a. Nimahsela Saula chuan ama thuin inthawinate a hlan fo avang leh zawlnei thu a ngaih chan duh thin loh avangin Samuela chuan Saula hnena heti hian a sawi ta a ‘Helna hi aienthiamna sual te nen a inang a, luhlulna hi milem biak leh Pathian lem biak tluk a ni. Lalpa thu i duh loh avangin a ni pawhin Lal atan a duh ta bik lo che’ ati hial a. Chuveleh chuan Saula chu phungzawl angin a vir buai hle ta mai a, a hun hnuhnung lam phei chu khawngaihthlak takin a hmang a nih kha. Hetiang bawk hian Israel leh Juda Lalte zinga Lal sual ber-a sawi Ahaba ngei pawh amite chungah dik lo taka rorelna a neih thin avangin kum 22 chhung rorelna a neihah Pathian a lawm loh avangin a thlahte pawh mang vek khawpin Pathianin kut a thlak a, khawvelah Ahaba thlah chhui tur an awm lo hial a ni (II Lalte 10;17).
Midangte pawh sawi tur an awm tho nain hetiang hian Thuthlung Hlui hunah khan Pathianin a mite chunga dik lo tak leh tha lo taka roreltute chungah chuan kut alo thlak tawh thinin amite thlavang alo hauh sak tawh thin. Thuthlung Thar hunlai pawhin ala ni zel bawk a, Lal Isua hunlaia Heroda ngei pawh kha itsikna leh verveknaa khat tlat mi a ni a, a aia thiltithei nia a hriat apiang that duh zel mi a ni. A thih dawn pawh khan tumahin an uiin an ring lo hial a. Rome lalber Augusta ngei pawhin ‘Heroda fa nih ai chuan a vawk nih pawh ka duh zawk’ a ti hial a nih kha. Pathian hian mipuite hi a hmangaihin an chunga dik lo leh verther taka roreltute chu a hrem thinin kut hial a thlak thin a, Thufingte 29;2 ah chuan ‘Misualin rorelna an chanin mite an rum thin’ a ti hial a ni. Hei hi vawiin thlengin a dik a, vawiin thleng hian Pathianin a mite chungah dik lo taka roreltute chu a hremin an chungah phuba ala thin a ni.
Nimahsela chutiang a nih lai chuan a mite chunga hmangaihna leh dikna nena roreltute chu Pathianin hmuingilna a pe thung si a, BC 970 atanga kum 40 chhunga roreltu Solomona phei chu Israel fate chunga fing tak leh dik taka rorelna a neih avangin lal tha taka sawi a ni a. Asate Joaste leh midangte pawh lal tha taka sawi an ni a, BC 796 kum atanga kum 29 chhunga an Lal Amazia phei chu an fakin Lal tha takzet a ni an ti a ni. Historiante chuan Chhim leh Hmar lam tia an inthen hnuah phei kha chuan Hmar lam phei chuan Lal tha an nei lo reng reng a, Chhim lamah pawh an tam lo. Hetianga Pathian mite chunga roreltute chanchin tawitea kan han sawi atang ringawt pawh hian Pathianin amite a hmangaihzia leh a humhalh zia kan hre thei awm e.
Bible pawn lamah pawh a dik zel a, Khawvel lal sual tak takte chanchin sawi tur tam tak kan hre hlawm bawk awm e. Lal rei apiangte lah fak vek tur tihna an ni chuang hauh lo mai a, chutiang nisela chuan Libya ram hruaitu Muammar Gaddafi te, Surya ram hruaitu Bashar al-Assad te leh Egypt President hlui Hosni Mubarak te hi tlar hma luah reng tur an ni. Anni ai chuan vawi khat pawh lalthutthlenga la thu chhin eih lo Mahatma Gandhi te, Nelson Mandela te leh Mother Teresa te chanchin hian khawvel mipuite thinlung a luah hneh zawk a, an thiltihte hi khawvelin mawi a ti zawk a. A chhan chu nihna aiin thiltih a pawimawh zawk miau a ni. Kum tam tak kal tawhah khan Philippine ramah khian an President Ferdinand Marcos chuan kum 1965 atangin kum 1986 thleng thuneihna a chelh a, nimahsela amah ber chu Corruption-ah a fihlim loin nasa takin mipui a hel phah a. Mipui thinur chu a nuaih tel takmeuhte chu kawtthlerah an pungkhawm a, Marcos chuan mittui tlakna hloin a kah tir chiam mai a, nimahsela mipuite chu tlanchhe mai loin an pung tual tual zawk a. Tank ruala chilhlum tir a tum leh a, mipuite lah chuan an lo hlau lo nasa mai a, a chil hmasak nih tumin an inchuh luih luih zawk a, Marcos tihngaihna hre lo chuan an ram chu a thlawhchhuahsan tawp mai zawk a ni.
Ram roreltu nih hi a ropui a, an chhuanawm rualin mi tha leh dikte mai bakah Policy nei loa ram hruaitu nih ve tawp chu mualphona mai zawk nihna a niin Policy nei tha tak chunga ram hruaitute chu vawiin thleng hian kan la sawi bang thei ngai lo thung. American pawhin President tam tak an neih tawhte zingah Policy nei tha leh vawiin thleng kan la sawi ban theih loh chu Abraham Lincoln kha a ni. American President 16-na alo nih pawh khan ropui taka White House luah kha a lawmna ber a ni lo a, an rama bawih mi nuaih 40 vel zet awmte tana zalenna a siam sak hma kha chuan a hlim tak tak thei lo. White House luah tura an khua Springfield a chhuahsan dawn pawhin hmel hlim a pu hauh lo a, Civil War a chhuah ngei a rin avangin amah ngei pawh thih inring hialin an khuaa a kir leh pawh a inring bawk hek lo. A rinlawk ang ngeiin Zalenna dar a khawnrik hnu reiloteah Walker Bush chuan a kap hlum ta reng a. A nunna hlu tak chan mahsela a Policy erawh a buan chhuak a, chumi avang tak chuan khawvel awmchhung hian a hming hi kan sawi bang tawh ngai lo ang.
Hetiang
hian ram hruaitu leh mipui inkar hi sawi tur tam tak a awm a, kan sawi seng vek
rih lo ang. Roreltu tha leh dikte chu Chunglam pawhin mal a sawm a, chutih
laiin a thalote erawh a hrem bawk a, hei vang hian vawiin thlenga ram hruaitu
dinhmun hi pawimawh tak a niin an duh dan ang anga thuneihna a hman mai a rem
hauh ngai lo ang. Mipui tirethei leh mipui tana harsatna siam zawnga thuneihna
an hman emaw mipui tana dik lo taka rorelna an nei a nih ngai chuan Pathianin
kut a thlak hun pawh ala awm ngei ang a, chutiang niloa hmangaihna leh dik taka
rorelna an nei a nih thung chuan malsawmna tam takin a vur ngei bawk ang a, an
thlahte pawh mal a sawm zel bawk ang.
Comments