HLUMTE KHAW LAMAH

Mahmuaka Chhakchhuak

Jan. 8, 2022

 

Jan. 6, 2022 niah khan Lunglei aṭangin Pi Rinpuii leh Pu Maduha te nen zinglam dar 10;00 velah chhuakin Zobawk lamah kalin Lungpuizawlah Pu Marina chuan min lo nghak bawk a, kan pali chuan Sairep lamah kalin Hlumte kan pan a, tlai lam dar 2;30 velah Hlumte khua hi kan thleng a ni.

 

KAN KALNA KAWNG LEH LIRTHEI: Lunglei aṭangin Gypsy-in kan kal a, he Gypsy hi a neituin khalhin a hming chu ‘Pu Lala’ a ni a, a hmingpum erawh Lalthanga nge Lalhmingmawia a nih lam reng reng ka lo zawt hauh lo mai a, ‘Pu Lala’ tih chu a chiang tawk em emin mi zawng zawngin an koh dan a ni bawk a, kan inzui rei tel telh a, a chhuanawmzia kan hmu telh telh a ni ber mai. Kan chhuah hma chuan kan chuanna tur lirthei hi ka lo ngaihtuah hauh loin kan vawikhat hmuhnaah kan chuang nghalin nilengin kan chuang a. Ka lo beisei danah chuan lirthei pangngai ve deuh leh tukverh hawn theih leh chungkhuh tha pangngai ve deuh ka lo beisei a, hei hi keima thinlung lo chapo hman vang pawh a ni ang e. Lirthei dang beisei chi a ni lo a, lirthei dang beisei tur pawh a awm hek lo.

Pu Lala chuan a lirthei hi kum 5 vel kaltaa Cheng Sing thum emawa a lei a niin engkim phurhna atan a hmang ti ila tawngkam uchuak kan hmang kher lo ang chu maw. A changin Thingzai phurhna atan a hmang a, a chang leh mihring phurhna atan a hmang bawk a, rim takin Hlumte leh Sairep kawng velah hian a vai kual reng mai a ni. Thingzai a phurh chang hi chuan a duham viau thin bawkin sawm thumte hi tumkhatah a phur thin a, amah biangbiak a nuamin a nelawm em em bawk avang nge ni chawlh hi a nei meuh lo. A kawngkhar veilam chu a hawn theih tawh loh avangin dinglam atanga luh zel a ngai a, tukverh darthlalang a awm mumal tawh loh bawk avangin vaivut khu tam eng angah pawh jacket hmanga lu khuh a ni tawp mai. A hnung kawngkhar a awm tawh loh bawk avangin hruizen hmanga phuar a ni a, amah Pu Lala chuan a rintawk em avangin keini tana rin lohna chi a ni ngawt hek lo.    

Lunglei aṭanga kan chhuah dawn chuan kan chuanna motor chu amah kan hmuh a, amah kan duhna turin mawina reng a nei lo tih ang deuhin mit alak loh uluk ve bawk em avang chuan kan sit rilru deuh hlek a, Hrangchalkawn pelin Lungpuizawl kan thlen meuh chuan sit ruk chu sawi loh amahah rinna zawng zawng kan nghat vek tawh zawk a, Pu Lala chu kan ngaina sawt bawk a ni. Sairep kawngah kan han tlan zel a, kawng pawh alo zim telh telhin Pu Lala lirthei khalh thiam zia kan hre telh telh a, kham kar kawng bek berek tak tak kara thu bengvarthlak tak tak sawi paha tui taka titi chunga min hruaina zawng zawngte hi ngaihnawm taka sawi tham a ni. ‘In ring deuh rawh u aw’ a tih zawh chiah a, kawng bumboh taka chho zawnga min han tlanpui ngat phei chu Action Film hmuhnawm taka ‘A Changtupa’ chet dan dik tak ang hi a ni hliah hliah a, vanneihna leh vanduaina kar zim zia hi a takin kan hre mawlh mawlh a ni ber mai. Chunglai vela khamte reng reng chu hmun dang kham aiin a awih zual bik emaw tih vek mai tur hi a ni lehnghal a, a khawi lai pawhah mai chuan ‘Eh’ han ti zauh sela chuan pawi tak tur vek hi a ni a, Pu Lala zet zawng Pu Lala a ni e.

Sawihmaih phal loh pakhat chu Sairep leh Hlumte kawngah hian ramngaw an humhalh tha em em a, Ni sa hi kan hmu meuh lo a, daihlim nuam taka kan kalin a hahdamthlak hle mai a, hetiang reng renga ramngaw tha hi zoram hmun dangah awm ve tak maw le kan ti hial.   

HLUMTE KHUA CHU; Hlumte khua hi Sairep khua atanga 10 Kms vela hla chhim chhak lama awm a ni a, Mizoram chhunga Village Council nei khuaah chuan In tlem berna khua a ni ang ngem ka ti hial a, In 42 chiah an awmin khaw mawngping kan tih anga kil taka awm a ni. Nimahsela Mizo lal zinga hming langsar tak Sairuma kha kum 60 lai rorelin he Hlumteah hian alo lal tawh. Chuti a nih chuan kum 1954 ah lal ban a niin a hma lam kum 60 chu kum 1894 daih a ni tihna a niin hei vang hian Hlumte khua hi khaw upa tak a ni tihna a ni. Ropuiliani Pasaltha Hnawncheuva pawh kha Hlumteah hian lo awm tawhin nikhata Sai 10 a kah leh Sa dang tam tak a kah uar lai pawh hi Hlumte khuaa a awm lai bawk hi a ni awm e.     

Tunhma lamah chuan Hlumte hi khaw lian pangngai leh In pawh thahnemtham deuh tak a lo awm tawh thin a, Rambuai velah khan In 60 chuang awmin Zobawk leh Lunglei lamah te an pem chhuakin tun hnuah hian a lungleng zualte chu an let leh a, In tlemte a hmun nghakin an la awm. Fanau lamah Pathian malsawmna pawh an dawngin fa hring hnem bera sawi chuan sawm leh pali a hring a, fa pakua hring hi an awm nual bawk. Hetianga fa an hrin tam theihna chhan hi thil dang vang chu a ni thei tho nain a boruak hrisel that vang a ni bawk ang. A awmna hmun hi zo tak niin thlasik khawvawh ber lai pawhin a vawt lutuk lo a, nipuiah pawh boruak vawng dai turin a chhehvelah ramngaw tha tak tak ala awm a ni. Kumin phei chu buh leh bal an ngah kum tak a ni bawk a, In tinin buh kham khawp thar theuh ang an ni. Sawi loh theih loin tun CoviD hripui leng hi zoram hmun tin a thlen laiin Hlumteah hi chuan hri kai rinhlelh tur pawh an la awm lo a, vawiin thlengin him takin an la awmin zalen takin ala awm theih. Zankhat pawh khawhar Inah zaikhawmin hun kan hmang a, nula leh tlangval mai bakah nu leh pa thahnem tak kalin In khat tlatin kan kalkhawm a, zai pawh a nuam ngang mai.

Hlumte thlanmualah hian Bung lian tak hi alo zar duai mai a, kan han zawh chian chuan kum tam tak kal tawha Pu Tialkiauva’n a nupui thlan aia alo phun a ni awm a, a zarte chu a pharh zau hle mai a, a hnuai a hlim dup mai bawk nen chuan a kiangah kan duh aia rei kan awm phah hial a. Tin, Hlumte khaw kianga ramte chu ala ngaw thain sava an la tamin an la hring dup mai a, mit leh beng a tlai thin ngang mai. Heng vangte pawh hi a ni ang a, mihring an hrisel thain an harhvang tha em em vek mai a, naupang tualchai laite pawh a hmuhnawm thin hle. Hlumte khaw thlen hma 2 Kms vela Pu Thara leh Pu Khuma te’n thingpui thlum leh thingpui hang nena min lo hmuak te kha ava hlu em aw kan ti a, an inpekna leh an inngaihtlawmna kha chhuanawm tak a ni.   

HMUN PAWIMAWH; Sairep khaw pelh 3 Km vel, Hlumte khaw lan theihna lai siah hian ‘Chawngtinleri Puan thinna tlang’ an tih hi awmin keini pawh kan lawn a, a tlang chhipah hian lung lian tak tak awmin a pang vel chu hlauhawm tak hian awih tak vek a ni a, a tlangchhipa lungpuite chu nghet tak hmel hi an puin kum za tam tak lo awm tawh a ni awm a, vawn that zel ni thei sela a duhawm viau a ni. Tu emaw kut hleiin Chawngtinleri thembu tui hnawihna bur hunchhan lung chu alo lum bo tawh an ti a, a pawi hle mai a, thangtharte hian hetiang thil hlute hi humhalh nachang kan hriat pawh a tul hle a ni tih te thinlungah a awm nghal bawk a.

Sairep khaw chungah hian pasaltha Hnawncheuva Sai kahna hmun leh a sa repna hmun a awm a, Saibual pawh hmun hnihah awmin ‘Bualpui’ leh ‘Bualte’ tiin an sawi a. Hnawncheuva hian Sai 64 lai kap tawhin an sawi a, sa dangte pawh a kap hnem viau a ni. Chunglai hmun chu Hlumte atanga kan let leh lamin kan tlawh leh a, Sairep atangin Pu Hminga, kum 62 miin min hruaiin chung lai vela hmun pawimawh hrang hrangte chu min kawhhmuh a. A hmun hma vel chu a tlang pawh a sang thain khua a lang tam em em a, Pu Hminga min hrilh dan phei chuan zan khawthian that lai chuan khaw 34 lai a lang thei e a ti nghe nghe. Heng lai hmun kan kal hian kawng mumal a awm meuh tawh lo a, kan motor khalhtu Pu Lala erawh chuan a khalh thiam hlein hnim pik karah pawh tlansual hauh loin him takin min tlanpui a ni. Hetianga kawng a mumal loh tehreng nen hian Lunglei lam atang tein nula tlangvalte hian lenna atan an la hmang ve hram hram zel bawk a. Cheihnum deuh nisela ava nuam lehzual dawn em kan ti a. Sairep tlang atang hian Tan tlangte, Purun tlangte, Reiek tlangte, Thorang tlangte, Uiphum tlangte leh Phawngpui tlangte pawh chiang takin a lang thei bawk.  

Tichuan Sairep thingthupui engemawzat hawn bawkin Lunglei lam panin kan kal leh a, khua a har rawih thei a, sava hram ri hriat tur awm tawh loa lirthei tlan thawm leh thawm bengchheng tak tak hlir hriat tur lo awm ta chuan khua a ti har lehzual a.

 

 

 

 

 

 

 

 

Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)