HUN HMASA LAMA MIZO NUN – VI
Mahmuaka Chhakchhuak
Dec. 28, 2021
Kan pi leh pute khan Inneihna hi an lo la urhsun viau maiin serh leh sang pawimawh takah an lo nei thin a. Tunlaia reilote inhmelhriat a, lo inhmel duh a innei ta angte ang lo deuhin pi leh pute atangin uluk takin an chhui hmasa thin. Chutianga fimkhur taka an tih avang chuan nupui pasal inthenna pawh a tlemin fanau lamah pawh an tluang viau nia hriat a ni bawk. Pi leh pute lamah mi ang lo an awm em, kutkem nei an awm em, khawtlang pawisawi mi an lo awm tawh em tih zawng zawng nen an chhui thin a. Chumai bakah chuan an mo tur chu a hrisel a tha em tih hriatna turin a daikal hnuin a ek te pawh an endik sak thin. Tunlai angin pum lam enna hmanrua an la neih loh avangin kan pi leh pute chuan a ek a khal tha em, a ek chu a nem nge a tui tih zawng zawng an en chik thin a, chutianga chuan pum lam tha chuan a ek chu alo khal tha tlangpui bawk.
Hetianga an chik hnua an thlan nalh hi chu an lo tha tlangpui bawk a, chhungkaw pangngai tak an lo ni nge nge bawk thin. Nupa inthenna pawh a thleng khat viau thin bawk a, a tlangpuia nupa inthenna thlenna chhan hi Mak, Sumchhuah, Peksachang, Sumlai tan, Sazu mei dawh leh Uirena vang a ni thin. Mak-a inthen hi mipain a nupui chu a neih duh tawh loh a, hmeichhe mualphona a ni. Nimahsela Mak-a hmeichhia a chhuah dawn chuan hmeichhiain a bungraw chhawm zawng zawng ala leh vek ang a, mipain a nupui man zawng zawng bakah an pawisa bat zawng zawng (a awm chuan) a pek kim vek thung ang. Heng bakah hian nupa an nih chhunga an thawhchhuah dun leh In leh lo an din dun leh an bungraw neih ang angte chu chhungkhat lainate’n awm an tih angin an insem ang a, an insem theih loh chuan khawtlang roreltute’n an sem sak ang. Hmeichhiain an In lam panna atan sum sen a ngaih chuan mipain a tumsak vek bawk tur a ni.
Sumchhuah erawh hi chuan hmeichhiain a pasal chu ka nei peih tawh ngang lo a tih a, ama duhthua a then chuan ‘Sumchhuah’ a ni. Sum a chhuah chuan a man pek tawh zawng zawng chu man eitute’n an pe kir leh vek tur a ni a, man atana tangka aia bungrua leh thildang an lo dawn tawh pawh pek kir leh tur an lo nei tawh lo a nih pawhin a hu tawk tal an pe kir tur a ni. heng bakah hian hmeichhiain a thuam leh ama pual a bungrua a chhuahpui thei bawk ang. Nimahsela nupui nei laiin hmeichhe dang lo mutpuiin chuvang chuan a nupuiin a pasal chu a neih duh tawh lo a nih chuan Sumchhuah a ni lo ang a, hmeichhia chu a bungraw chhawmte nen a chhuak thei bawk ang.
Peksachang erawh hi chu ngam leh ngam inthenna a ni thung a, mipa lamin hmeichhe man a pek tawh sa zawng zawng kha hmeichhe lamin an chang vek ang a, bat ala awm chuan mipa lamin an pek leh kher a ngai tawh chuang lo. Hmeichhiain a bungraw chhawm pawh a la chhuak leh thei bawk a ni. Sumlaitan pawh hi ngam leh ngam inthenna bawk a ni. Nupate chuan sumlaitanaa an inthen chuan hmeichhe man an pek kim tawh emaw hmeichhe lamin an dawng kim tawh a nih chuan mipa lamin a chanve an la kir leh tur a ni. bungrua leh thuamchhawmte erawh then ve chi a nih loh avangin hmeichhiain a chhuahpui leh vek thei.
Sazu mei dawh hi chu tlangvalin man awm loin hmeichhia chu a chhungte remtihnain nupuiah neih duhin luhkhungin, a hnu reiloteah emaw nei leh duh si lo sela chutiang chu Sazu mei dawh chu a ni. Chutianga sazu mei dawh a nih chuan mipa chuan engpawh thawkchhuak mahsela a luhpui bak a chhuahpui leh thei tawh ngai lo. Amaherawhchu a luhkhung dawna an inbiakrem dan a zirin thu a dang thei bawk ang. Uire erawh hi chu hmeichhe suahsualna vang a ni thungin hmeichhe mualphona a ni. Mipa erawh an Uire thei lo thung a, lo che khawlo mahsela anni chu lepchiah leh sualah an ngai mai thin. Hmeichhe Uire chu In atanga a chhuah dawnin engmah a chhuahpui thiang lo a, a bungrua chu a pasalin a duh dan danin a sawisa thiang bawk.
Heng bakah hian nupa inthenna chhan lian tak tak dang ala awmin: Nupa inpawl duh lo tihte, Chhuping tihte, Zang zaw tihte, Nupui fanau tlanbosan tihte leh Pasal fanau tlanbosan tihte mai bakah At vanga inthenna tihte pawh ala awm bawk. Hetiang hian kan pi leh pute khan dan fel tak an lo neiin nupui pasal thuah an lo uluk em em thin a, chu chuan nasa takin khawtlang nunah pawh awmzia a nei thin a ni. Tunlaia awlsam taka kan innei a, kan inthen leh mai mai thin ang hi a awm ve ngai lo a, nula tlangval inngaizawngte ngei pawh a ruk thei ang berin an inngaizawng thin. An inngaihzawnnaah ngei pawh an thianghlim a, nu leh pa mai bakah thiangte mit ti kham zawngin an awm ngai lo. Nula chuan pasal ala neih hma chuan tlangval tupawhin an rim thiangin zanah inleng ala nei thiang a, pasal a neih tawh erawh chuan a pasal chauh a ngaihsak a ngai tawh thung a ni.
Kan pi
leh pute hunlaia nula tlangval inngaihzawnna ang kha tunlai mi tam takte hi
chuan zawm harsa kan ti mai thei a, ngai kher lo ti pawh kan awm hial awm e.
Nimahsela chhungkaw bul tanna atana thil pawimawh tak a niin fanau lamah pawh
an lo tluang bik deuh nge nge a hriat a ni. Chutih lai erawh chuan an felfai
bik vek kher lo a, mipa khawlo leh hmeichhe khawlo pawh an awm ve thin tho.
Chung khawlote chu nu leh pate chuan sawi tam lo mahsela an chhinchhiahin an
fapa nupui atan, an fanu pasal atan an duh ngai lo a, inlengah pawh an duh ngai
lo a ni. Hetiang a nih avang hian kan pi leh pute hunlaia nupui pasal inneih
dan hi a chhuanawmin entawntlak tak a ni a, thangthar zelte hian kan theih dan
dana kan inzirtir mai bakah kan chhawmnun zel pawh a tha a ni.
Comments