WRITERS TOUR 2023

Mahmuaka Chhakchhuak

July 2, 2023

 

June 28 a\anga July 1, 2023 inkarah khan Mizo Writers Association member 15-te chuan Pi pute sulhnu leh hmun pawimawh tak tak tlawhin hun kan hmang a, tluang taka hun hmangin Aizawlah kan let leh a ni. Hetianga Tour kan neih theihna atan hian Pu TJ. Lalnuntluanga, Transport Minister leh Pu Ramthanmawia, East Tuipui bialtu MLA te chuan min tanpuiin kan mamawh lirthei leh thlenna turte min buatsaih sak bawk a, an chungah kan lawm takzet a ni.

June 28, 2023 (Nilaini) zing dar 5;50 AM-ah Vanapa Hall tual a\angin Kulikawn lam panin kan chhuak a, dar 6;10 AM-ah Melthum lam hawiin tluang takin kan tlan zel a, dar 7;00 AM-ah Sateek kan thleng leh a. Dar 9;15 AM-ah Serchhip Sailiamkawn thleng lehin kan member Tedika Chawngthu chuan min rawn fin a, kan vaiin member 15-te kan kim ta. Tichuan, Serchhip leh Kei\um inkar kawng diak takah chuan hlauthawng deuh taka tlanin kan \hiante pahnih phei chu keiin an rawn kal hial a, Kei\umah hian Tukthuan kan ei a, chumi hnuin dar 10;30 AM-ah Kei\um chhuahsanin Khawlailung lamah kan tlan zel a, dar 11;24 AM-ah Khawlailung hi kan lut a ni. Tluang taka tlan zelin dar 12;30-ah E. Lungdar lutin thingpui dawrah kan chawl a, Biate lamah tlan leh zelin LUNGVANDO tlawhin thla kan lakpui a, chumi hnuah chuan Biate luhtirh ah pengin Tuipui kal kanin Zawlsei lamah kan tlan leh zel a. 

Lungvando hi thil mak tak a ni a, tunah hian hmun hnihah bungin a bun hma hian 6 Meter laia sang an ti. Chher chawp a ni nge ni lo tih pawh hriatthiam a har tawh ang reng viau a. Thawnthu lamah chuan Lungvando tih awmzia chu Vanram thleng thei Lung tihna a niin hmanlai chuan sang taka awmin Vanram a tawk pha hial mai a, chuvangin a inkarah engmah leng thei tawh lo hiala sawi a ni. Tichuan Arawn hi a rawn kal a, a rawn chuk, a rawn chuk takah chuan a lo bung ta a ni tiin an sawi a. Thenkhat chuan Biate hnam Lushai Lal pakhat he hmuna lo awm tawh chuan a phun a ni ang an ti bawk. Engpawhnise, he Lungvando hi Art & Culture Department chuan Mizoram Ancient Monuments and Archaelogical Sites & Remains Act 2001 hnuaia State Protected Site-a a lo puan tawh a, an humhalh mek a ni a, keini pawhin kan humhalh mai bakah kan thil hlu leh pawimawh tak a ni tih hi kan hriat tlan a \ha hle a ni.

 E. Lungdar kan thlen hma chiaha N. Mualcheng khua kan luh lai mek hian kan President Pu R. Lallianzuala chu rawn dingin Saikei kaptu Saihnuna khua niin tuna kan Rajya Sabha MP Pu K. Vanlalvena khua a nih bawk thu a sawi a, a bengvarthlak hle mai. Dar 3;15 PM-ah Khawchhak Tuipui Lei kan kan a, Zawlsei khua hi dar 4;00 PM-ah kan thleng a, YMA hruaituten min lo dawngsawngin Selesih hmun taka Insak Selesih Sangsarih Memorial Hall-ah chuan inkawm khawmna hun kan hmang a, thingpui leh a hmeh atan Chhang leh Artui min lo pe bawk a. Darkar chanve chhung lai kan inkawm a, Zawlsei hming an put chhan leh Selesih hming an put tak loh chhante pawh min hrilh a, an sawi dan hmangah chuan Selesih hmunah Zawlsei an awm a ni ber mai. Tichuan dar 4;30 PM-ah Khawbung lamah kal lehin minute reiloteah Khawbung pawh kan lut nghal mai a. Ruah erawh a rawn tla seng seng a, harsatna erawh engmah kan nei lem chuang lo. HLAKUNGPUI MUAL kiang lawka Tourist Lodge-ah chuan kan thawmhnaw nen lutin kan in silfai nghal a. Tlailam dar 5;40-ah HLAKUNGPUI  MUAL hmunah kalin ruah si seng seng pawh pawisa loin a hmun chu kan fang a. Dar 7;10 PM-ah zanriah kan ei a, puar taka kan ei hnuin kan hahdam ta hlawm a.

A tuk, June 29, 2023 alo thleng a, zing dar 4;30 velah Ni a lang daih tawh mai a, keini pawh dar 5;00-ah thoin Choka lamah thingpui senhang kan lo chhemvir map map tawh bawk a. Tuk\huan eikham hnu dar 8;42 a lo rik leh meuh chuan Samthang lam pan turin Khawbung kan lo chhuahsan leh tawh bawk a. Dar 8;55 AM-ah Samthang kan lut chiah a, Samthang leh Vaphai inkara an Zikhlum chin \hat dan chu hmuhnawm kan ti hlawm hle. Tichuan, tluang taka tlan zelin dar 9;50 AM-ah Vaphai khua kan lut a. |an tlang pawh alo |o lurh mai a, mit ala nghal hle mai. Khuaah chawl loin |hasiama Seno neihna hmun lam panin kan tlan zel a, |an tlang hnuaiah chawlin zunram kan thiar nghal bawk a. Helai hmunah hian alawm Thingkhawn engemawzat alo awm a, keini kum tam tak eirawngbawlna atana Thing hmang tawh lo tan chuan hmuhnawm a tling mai. Tichuan, |hasiama Seno neihna hmun pan chuan kein kan kal a, dar 10;20 AM-ah a hmun kan thleng a, kawng hnaih lawka awm a ni bawk a, phur takin a hmun kan pan a, nimahsela lawn tur tak chuan inngaihtuah kan ngai ta – A tlem zawkin ke ngeia lawn an tum laiin a tam zawk chuan kan ngam lo chu step lama lawn tumin a tlang chu kan hel a, ngaihngam takin step zawhin a tlangchhip chu kan chuang chhuak hlawm a ni. Kan hriat \heuh a rinawm a – He tlang chhipah hian |hasiama sepui chuan no a nei a, mihring tan pawha kal a harsat tehlul nen Sepuiin no neihna atana a hmang hi a mak a ni. Sial vulhtu |hasiama lah chu a damrei em em mai bawk a, a hapui kha Khote khat a khawl hman e an ti hial a nih kha.

|hasiama Seno neihna hmun a\ang hian Farkawn lamah kal lehin khuaah pawh chawl khawmuang loin Chhura Chi rawt Lung lamah kan tlang lehnghal a. Chhura Chi rawt Lung hi a lian hle mai a, a lai hawlhtlangin 2Fts vel a nih ngei a rinawm. Tichuan, Lianchia Ralven Buk an tihah chuan kan kal leh a, chumi hnuah ral kuta thi Lianchia thihna hmunah kan kal lehin a thlang lawka LUNGKEIPHAW|IAL chu a hmun ngeiah kan zuk thlir a. He LUNGKEIPHAW|IAL hi Art & Culture pawhin State Protected Monument-ah an lo puang tawh bawk a, humhalh leh vawn\hat tlat a ni. Feet 20 vel laia thui tur hi a niin lung phahah chuan mak tak taka ziak a awmin a \hen chu mihring lem ang tak niin a \hente chu Sa lu, Darbu leh Seluphan lemte ni awm tak a ni. Chu hmun a\ang chuan dar 12:00-ah let chho lehin Farkawn khuaah hian thingpui kan in a, thingpui in zawhah Vaphai lamah kan let leh a. Farkawn khaw pelh chiaha Farkawn Lal Lung phun sang tak chu kan thlir zawk a, dar 1:15 PM-ah Lam\huamthumah kalin a piah lawka Kungawrhi Puk an tih mai Ramhuai hoin Kungawrhi an hnuh luhna hmun chu kalin a hmun ngeiah Pu C. Laizawna’n a chanchin sawiin kan ngaithla a, an hnuhluhna Puk hmun ngeia ngaithla kan ni bawk a, a ngaihnawm lehzual hle a ni.   

Dar 1:25 PM-ah Kungawrhi Puk a\ang hian let lehin Vaphai khaw lamah kan tlan leh a, minute 40 hnu vel lekah FIARA TUI lamah kein kan kal leh a, thui vak lo kan kal hnuin Farkawn rama FIARA TUI chu a hmun ngeiah kan thlir a. Fiara Tui hi engtik lai maha kang ngai lo leh tui tling renga sawi a ni emaw tih laiin helaia Fiara Tui hi chu alo kang tlat mai a, a ngaihna reng kan hre lo. Tichuan, thla kan lakpui hnuin kan let thla leh a, Vaphai lamah chuan kan tlan leh char char a, Vaphai khua a\anga kea kalin khaw chung lamah kan chho char char a, THLANGTLAK MUAL hmun pawh langsar takin a lo awm a, tichuan kal zelin dar 3:15 PM-ah |an tlang hnuaia FIARA TUI chu a hmun kan thleng a. Hei hi Vaphai ram chhunga FIARA TUI an tih chu a ni a, a chhehvel ram thlir chuan awihawm zawk tak tur chu a ni. Lungpui lian tak hnuaiah hian tui chu a tling ngei a, Vaphai khaw mite sawi dan chuan ‘Helaia tui hi engtik lai mahin a kang ngai lo a, a liam ngai hek lo. Tin, a bawlhhlawh ngai lo bawk a, a fim kak reng mai a ni’ an ti a, an sawi ang deuh tak chuan a in nghal bawrh bawrh theih ve bawk a, a vawt tui em em bawk a ni.   

Fiara Tui a\ang hian let lehin Fiarate khua LAMSIAL HMUN an tih chu kan tlawh leh a, helai hmun hi Thlangtlak mual an tih chu a ni bawk a, Zawlbuk leh Mizo pa In pathum hi an lo sa bawk a, Zawlbuk bawhbel lah chu a lian em em lehnghal a, engtin tak helai hmunah hian dah thei ang maw kan ti hial. Tichuan, Vaphai a\ang hian dar 4:06 PM-ah chhuak lehin tluang takin kan tlan zel a, dar 4: 35 PM-ah Samthang khua kan thleng a, Samthang khuaa In awmte hian an Inchung rangva chu rawng hring vek an lo hnawih a, mit a hahdamin hmuh a nuam hle mai. Samthang Thlanmual-a Patea (1894 – 1950) phumna hmun chu tlawh ngei kan tum viau nain ruah a sur tlat mai a kan tlawh thei ta lo. Khawbung lam a\anga kala an khaw luh dawnah hian Samthang khaw hming lamrika a hming lam tel ngei ngei ngai zaithiam CFL. Hmingthanga (1965-2012) Hriatrengna Lungphun a awm bawk a ni. Chu Lungphun kiangah chuan Sa thiang thing kung lian tak a awmin a hrulah hian Hla phuah thiam Patea hriatrenga Lungphun a awm bawk a, a piah lawkah Lungphun hmai li neiin Pu Zoramthanga (tuna kan Chief Minister ni mek hi), Samthang Lal Sapchhawna Sailo, Pateate chawimawina leh Samthang khaw chanchin tawi ziakna Lungphung an siam a, hmuh a nuam hle a ni. Tichuan, Khawbung lamah kan tlan let leh char char a, tluang taka thlengin dar 6;30 PM-ah zanriah tui takin kan ei a, chumi hnuah ZAWLBUK-ah Hlakungpui Mual hruaitute nen dar 10 thleng dawnin inkawmna kan nei a, hlawkthlak kan ti hle a ni.

Tui taka muin zing dar 5;30 velah kan tho leh a, thingpui kan heh bik nge ni Pu Chhuantea nen bawk chuan Choka lamah thingpui kan in lehin tuk\huan eikhamah Vangchhia lam pan turin kan chhuak leh a. Sazep khua chu dar 10;00 AM-ah thlengin khawchhunga Ketli lian tak lema tui dahkhawlna an siam chu thla kan lakpui leh a. Chumi hnu dar 10:40 AM-ah Vangchhe khaw sira KAWTCHHUAH ROPUI chu a hmun ngei kan thleng ta a. A hmun ngeia han hmuh takah chuan a lo hmuhnawm lehzual hle mai a, |iau thlenga an lungphahte pawh chu thui vak lo kan thlir bawk a. He Kawtchhuah Ropui ang hi Mizoramah a anpui a awm lo a, a awmchhun a nih mai bakah zir thama ropui a ni bawk. Chanchin chhui mite chuan heng lungphunte hi AD 1450 – 1500 inkara phun niin an ring a, a chhak lawkah hian lung panga kher Ralven Buk Panga lai a awm bawk. Tin, Kawtchhuah Ropuiah hian kawng peng paruk lai a awm bawk a, chung kawng pengte chu ‘Pipute Lamlian’ tiin an lo sawi \hin a ni. Hetiang taka hmun pawimawh a nih vang hian a sap \awng takin ‘The Great Convergence Point’ tih a ni.  

Kawtchhuah Ropuia lungahte hian Mizoin Ro thila kan neih; |hi, Darkhuang, Fei leh Phaw, Tavung, Thing thleng leh Ramsa chi hrang hrang mai bakah Sava chi hrang hrang lem leh Sangha leh Tuthlawh, Hrei, Vaibel, Tuibur leh Samkhuih lam thlengin a awm vek a ni. Mihring lemte phei hi chu a pawnga ziak an nih hlawm avang hian an thiamna pawh a sit awm hauh loh a, an chhuanawm hle zawk a ni. Hetianga hmun pawimawh tak a nih avang hian kum 1985 a\ang phei chuan Art & Culture Department lamin an humhalh a, Vangchhia YMA pawh chuan kum 1993 a\ang chuan a hlut zia hriain lungte hi laksawn an remti tawh ngai lo a ni. Chutiang zel chuan INTACH hmalakna avang liau liauin Archaeological Survey of India chuan Monument of National Importance atan alo puang tawh bawk a. Kham lo taka kan fan kual leh thlir hnuah chuan dar 11:30 AM-ah chhuahsan leh a. 

Khatia Kawtchhuah Ropui aanga Vangchhe khaw chhûnga kan kir leh khan, Hrangchala Pûm leh Lâituma Pûk te  tlawh leh inbeisei kan ni a. Chutih lai chuan kan President-in programme dang a rawt thut a. Beihrual Centenary (1918-2018) Hriatrengna Bûk-ah kan pêng ta a. Pitar pathum leh nutling pakhat, Govt. High School Vangchhiaa an Headmaster leh naupang tlêm azâwng hian Chawngheia |awngai hun an lo hmang a lo ni a. Kan President chuan min àu khâwm a, chu chawlhbûkah chuan |awngai rualna hun hman a rawt ta chûk chûk a. Kan awngai rual hmain hetiang hian thu a sawi a:

"Vawiin, June ni 30 Remna Ni-ah hian keini Mizo Writers Association mi leh sa 15-te Aizawl aangin Vangchhiaa Râl ven Pûk leh Kawtchhuah Ropui enin Aizawl aangin kan lo kal a. Hman lai thil hlui, eng kuma lo awm an nge tih pawh hriat hleih theih lohva hlui kan va hmu zo hlim hlawl a ni a. Hemi hmun kan rawn thleng thei hi vânnei kan inti êm êm a ni. Vangchhia hi Mizorama khawchhak kil tawpa awm mah ni se, he Kawtchhuah Ropui awmna a nih vang ngawt ni lovin, tun laia Synod Revival Speakers 70 zînga sàwm hlawh ber pakhat, Tual Upa R. Lallungmuana Selesih-in rawngbawlna bul a anna khua in nih avâng te hian he khuaa kan rawn chuang lût hi Pathian hnena lawmthu sawina tham a ni hrim hrim bawk.

Awle, kan awngai rual hmain June ni 30, 1986 zana thil thleng kha mitthlâa la châm henkhat han sawi ta ila. Kum 1966 March ni 1-ah, February ni 28 zanlai a pelh chiah khan Mizo National Front (MNF) Party chuan Mizoram Independence a puang ta rup mai a, khata ang khan Mizo District chu Rambuai kan lo ni ta a. MNF Party pawh India ram chhûnga Inthlanna hrang hrang - VC, MDC, MLA leh MP - a enga mah chuh thiang lo party an lo ni ta a, ramhnuai mi, underground tih an ni. Kum 1966 aanga kum sawmhnih chhunga Mizoten kan tuarna râpthlâpzia kha a hun lai kha chuan sawi a hrehawm; tûnah chuan thawnthu ngaihnawm sawiin kan sawi thei ta. A chhan chu June ni 30, 1986-a inremna thuthlung ziah a nih tâk vang a ni a. He ni hi Sawrkar chang ni lo, Kohhran pawhin Ni pawimawh, holiday-ah kum 1987 aangin kan hmang ta ziah a ni.

Kum 1984-a Brig. T. Sailo kaihhruai Ministry term a lo tawp taka UT MLA kan thlân leh dâwn khân Congress party chuan mipui hnênah "Keini min thlan tlin chuan India Sawrkar leh MNF Party te hi kan inbiakremtir ang" tih kha an hmatheh a. Development policy-ah Pu henphunga kha fakawm êm êm mah se, Pu Laldenga leh India Sawrkar inbiak remtira, rambuai nih tawh loh kha Zoram mipuiin an nghâkhlel êm èm mai a, chu vâng chu ni maw, Pu Lal Thanhawla hruai Congress party khan sawrkarna an siam ta a. Chutih lai chuan 1984 kum tir teah IPS officer chhuanawm tak Pu Lalduhoma chuan a hna ha tak chelh lai bansanin Mizoramah Congress party a rawn zawm ta bawk a. Amaherawhchu, Pu Lalduhoma kha MLA inthlannaah Lunglei bialah a ding a,  a tling zo lo va. Kum 1984-a ruling Party Congress Party General Conference-ah, Chief Minister Pu Hâwlan One man one post hi a ha e, kei chu CM ka ni a, Pradesh Congress President chu mi dang ni teh se a tih avangin Mizoram Pradesh Congress President-ah Pu Lalduhoma chu thlan tlin a ni ta a nih kha.

October ni 31,1984-ah Prime Minister Indira Gandhi chu kahhlum a ni a, a fapa Rahul Gandhi a lo Prime Minister zui a. Kha Ministry kha 1985 kum tîr thleng thei tur mah ni se, Prime Minister rawtnain Election Commission of India chuan December 1984-ah Lok Sabha MP inthlanpui neih tûrin a puang ta a. Chutah chuan Mizoram Lok Sabha MP ah Pu Lalduhoma chu khingtu awm lovin tling nghala puan a ni zui ta zel a. Pradesh Congress President nih leh MP nih a kawp ta a. Mizoramah remna leh muanna a awm theih nân Chief Minister Pu Lal Thanhawla nen theihtâwp chhuahin rawng an bawl dun rial rial ni-a kan ngaih laiin 1985 Krismas ah pawh MNF leh India Sawrkar chu an la inbe rem leh rih ta lo.

Kum 1986 kum a lo thar a, January leh February a lo ral a, March thla kan lo thleng chho leh ta. A tawi zâwngin sawi tawh mai ila; March thla laihâwlah chuan MP ni lai Pu Lalduhoma kha MPCC President aangin loh theih lohvin a bàn a lo ul ta. Engtikah tak remna leh muanna thleng ang maw, a sukuk leh zo mai ang em aw te kan ti leh ta rum rum mai. Englekhawle, Pathianin Kohhranho awngainate hi a lo hre reng a. June ni 25, 1986-ah chuan India rama Ruling party, Congress Party Vice President Arjun Singh leh MNF Party President Pu Laldenga te chuan party level-a inhriatthiam tawnna thuthlung chu an ziak thei ta a. A Sawrkar anga inremna thuthlung pawh an ziak thuai tawh ang tih a rin theih ta a ni.

June ni 26, 27, 28 leh 29 a lo ral a, June ni 30,1986 kha khatih laia Home Secretary R.D. Pradhan pension ni tur a ni a. Chawhma an han office a, inremna thuthlung ziah thâwm a la awm lo. Chawhnu thlang herah chuan amah RD Pradhan-a khan "Hei naktukah chuan Home Secretary tharin min rawn thlâk tawh dâwn a, amaherawh chu zanin zanlai thleng hian Home Secretary ka la ni dâwn a. Zâninah hian kan inbiak remna thu hi kan ziak fel thei tawh mai lo'm ni?" tiin Pu Laldenga hnênah a sawi a. A ni dâwn tak e an ti a, an han inko khawm chûk chûk a. Mizoram Chief Secretary leh MNF President leh Union Home Secretary-te kha chu lehkhaa hming sign-tu tur chu an ni a.

Mizo History a lehkha pawimawh ber tih mai tur, kum 20 rambuaia kan awm hun lo tàwpna tur leh Ramhnuai mite India khua leh tui dik taka an rawn inbenbelna tur lehkha Memorandum of Settlement chu June 30, 1986 zanah India Prime Minister office ah anni pathum chuan an lo ziak thei ta a ni. Khatih lai khan mobile phone te chu a la awm teuh lo mai a. June ni 25-a Party leh Party hruaituten inremna lehkha an ziah tawh kha chuan zan tin mai hian India TV, Doordarshan a chanchin thar puan hi Zoram pumah kan ngaithla ngun thei khawp mai a. Kei pawh Hrangbana College-a English Department Lecturer thawk thar hlim tê ka la ni a.

Zan dar 7:45 ah Hindi-in chanchin thar puan a ni hin a, dar 8:45 ah English in puan a ni leh hin. June ni 30 zan dar 7:45 aanga dar 8:00 chanchin tharah Mizoram thu engmah puan a la awm lo. Darkar khat a lo ral a, English news puangtu hmel a lo lang a, chanchin thar thupui langsar zual a'n chhiar leh a, MNF leh India inremna tih a la awm chuang lo. News item hmasa ber a chhiar mêk laiin mi pakhat hian thu chhiar tur a va pe lai hi a lo lang ta. Chutah le, Kum sawmhnih chhûng lai Mizoram tawpna turin Mizo National Front Party Mr. Laldenga hruaite leh India Sawrkar chuan zâninah khan Memorandum of Settlement an ziak fel ta... tih a rawn chhiar chiah mai kha chuh...tu inah pawh TV en zawng zawng kha kan phu suau va, kan âu ruah ruah ta mai a ni. Pu Laldenga, RD Pradhan leh Pu Lalkhama, Mizoram Chief Secretary-te bulah khan Pu Lal Thanhawla a hu a, an hnungah khan Mizoram Congress hruaitu Pu Zalawma, Pu Rokamlova, Pu Vanlalnghaka leh Pu F. Lalthlamuana te, MLA Pu R.Lalawia te, Mizo Peace Forum hruaitu Pu P. Siamliana leh Pu Lalhmingliana (a hnua Rajya Sabha MP pawh ni ta) te, Pu Laldenga nupui Pi Biakdiki te hmêl te kan lo hmu vuai vuai bawk a. TV pawh rei kan en peih tawh lo, mipui kha a hmei a pain pawnah an tlân chhuak a, kawng an zawh a, lâwmin an âu rual a, auhla tur  hriat sa a lo awm si lo. Pî buhdêng pi buhdêng, pakhatin buh hâp buh hâp an ti a. A hnu deuhvah chuan tu rawt chhuah tâk ni maw, Dêng buh dêng, Dêng buh dêng, Thanhâwlan buh hâp buh hâp an ti ta a, chu hla chham ringawt chuan Aizawl kawngpuiah an âu tlaivâr a ni ber e. Khami zan kha chu zan theihnghilh phal tawh loh tur a ni ringawt mai.

A tuk, July ni 1,1986 chu Mizoram Lieutenant Governor khan Holiday-ah a puang a. Nilêng tih mai tur hian Aizawl kawngpui dingah hlim lâm sahàwk kawng zawh hmuh tur an awm. Aw le  khati lam kha chu duh tâwk tawh ila. Tunah hian, vawiinah hian, tihtak zetin Pathian hnênah lawmthu i sawi ang u. Kan awngai rual ang a, a khàrna chu helam aangin ka rawn siam dâwn nia," a tih zawhah a ri-a awngai rual hun chu kan hmang ta a ni.

Dar 1: 00 PM-ah Leithum kan thleng a, Tharbawihi fanute Inah thingpui leh a hmeh chi hrang hrang hmangin kan inhrai puar a, dar 1:50 PM-ah Dungtlang khua kan thleng leh a, an khaw chung lama Zokhua, Lianchhiari Lunglen Tlang leh Thangchhuah Mual te chu kan han tlawh leh a, Dungtlang 7000 hmunhlui erawh kan tlawh hman ta lo mai. Lianchhiari Lunglen Tlang kan han thleng chu thli alo tam hle mai a, a lungleng \hutna hmun ngei maia \hut chu tum viau mah ila thli a thawt tam avang chuan a ngamawm loh ang reng viau a ni. Kan theih ang ang chuan thla kan han la hlawm a, Tharbawihi phei chu a tir a\angin a bawkvak phei a ni ber e. Hetiang thlalakah hian alawm Pu Chhuantea Cellphone kan hman rim bik em em \hin ziah. Tichuan, chhak lamah chho lehin THANGCHHUAH MUAL-ah hun kan hmang leh a, helai hmun an buatsaih dan hi a mawi hle mai a, khawi zawng pawha ngil vek turin uluk takin an buatsaih a, hmuh a nuam em em a ni.

THANGCHHUAH MUAL-ah hian Dungtlang mipuiin Mizo mi ropui thangchhuahte chawimawina lung an phun niin Mizoram leh Hnam ro atan an tih a ni. An buatsaih ang ngei hian Mizo mi ropui tak tak mi 48-te chu an thlalak leh anmahni kan hriat theihna tur thu tawite ziah vek a niin an pian kum leh thih kum ziah a ni bawk a, la damte erawh an pian kum chauh ziah a ni. He Thangchhuah Mual hi April 9, 1997-a hawn a niin khatih laia Mizoram Chief Minister Pu Lal Thanhawla chuan a hawng nghe nghe a. |henkhatte chuan Thangchhuah Mual leh Hlakungpui Mual hi an khaikhinin ‘a ropui zawk’ tiin emaw ‘a nep zawk’ tiin emaw an sawi fo \hin. Amaherawhchu chutianga khaikhin chi a ni lo a, Khawbung lamah Hlakungpui Mual an buatsaih hi Thu leh hla lama mi chhuanawmte chawimawina atana buatsaih niin Dungtlang ami hi Mizo mi ropui, kawng hrang hranga mi chhuanawmte chawimawina atan a ni. Khaikhin chi a ni lo a, thil hrang a ni tih hi kan hriat reng a \ha awm e. Khawbung leh Dungtlang te hi an fakawm ve ve a, a nachang an hriain thil \ha zawnga ngaihtuahna an hmang leh lungrual taka hetiang an buatsaih thei hi a lawmawm hle a ni.    

Thangchhuah Mual a\ang hian let thla lehin Dungtlang Sang sarih lungphun kan thlir leh a, an lungphunna hmun hi an khaw hmunhlui niin an sulhnu tam tak hmuh tur pawh ala awm. Dungtlang hi khaw hmingthang tak niin Mizo mi hming lar tak tak pawh an lo nei nual; Lianchhiari, Chawngfianga, Pawngvina te hi a lar zual chu an ni a, chanchin ngah tak khua a ni. Tichuan, Dungtlang a\ang hian Biate lamah kan tlan leh vang vang a, dar 5:40 PM velah thlengin Biate Lal Kairuma (1852 – 1912) chuan kawngsirah hian \hu chungin min lo dawngsawng a, keini chuan thla kan lakpui mawlh mawlh nghal a. Tichuan, dar 6:00 PM-ah Biate chhuahsanin E. Lungdar lam panin kan tlan leh vang vang a, kawng a \ha lutuk lo nain kan tlan tluang ang reng viau a, dar 6:53PM-ah E. Lungdar khua hi lutin Three Brothers Hotel-ah zanriah kan ei nghal a. Puar el euhin Lodge lamah kan tlan chho leh a, hahdam takin kan mu a, boruak a nuam hle mai. Zingah pawh hma taka tho lehin dar 5:15 AM-ah E. Lungdar hi kan chhuahsan a, mut kham lo leh zing tho biak hrehawm hmel pu tumah reng kan awm lo. Dar 5:43 AM-ah Mualcheng kan thleng a, dar 6:27 AM-ah Khawlailung khua tlan pelin Kei\umah pawh chawl loin kan tlan zel a, dar 8:00 Am-ah Sailiamkawnah Tedika Chawngthu a chhuk a, kan tlan leh char char a, dar 9:00 AM-ah Zinkawng CHAKKHAI-ah tuk\huan ei turin kan lut khawm a, heta kan chaw ei hi dawhkan pakhata kan chaw eikhawm hmasa ber a niin kan chaw ei hnuhnung ber a ni ta bawk a ni. 

Tuk\huan eikhamah hian tlan leh char charin ar 9:50 AM-ah Sialsuk kan lut a, tlang lamah chho nghalin Sialsuk tlangah kan lawn chho a. AWMHAR CHAMPION LUNGDAWH hmunah kan kal a, Sialsuk khua hi khaw namai an nih loh zia he lungphun pakhat a\ang ringawt pawh hian a hriat theih. Hrangchina, Lianmana, Chhungbuaia, Vankhama, Thanghmawnga, Romani, Zirsangzela Hnamte leh mi dang dangte Oh Lal\anpuia ka la sawi hmaih dawn anni ho hi awm ta lo sela chuan Mizo hla tam tak hi kan hre hauhin a rinawm loh. A khua ang zawnga sawi phei chuan anni tluk renga thawhhlawk hi an awm dawn em ni le? Tichuan, Aizawl lam panin kan tlan zel a, dar 11:45 AM-ah Sateek khua kan tlanpel a, dar 11:56 AM-ah Tachhip Bazar thlengin dar 12:10-ah Muallungthu kan thleng phei leh a, dar 12:40 PM-ah chuan Trinity Hospital tual kan thleng phei leh a, kan zinga nula awm chhun Julie chhukin kan tlan leh zel a, dar 12:55-ah Kulikawn kan tleng a, kan chhuk pheuh pheuh a, kan chuanna Bus tlan tawpna hmun Chaltlang thlenga chuang pawh kan awm a ni.

Hetianga Mizo Writers Association hruaitute’n ruahmanna an siam hi a lawmawm hle a, a khat tawka Bus chhunga ding chunga thu bengvarthlak tak tak an han sawi \hinte kha ngaihthlak a manhla \hin ngawt mai. Pu Rinpuia’n haw kawnga F. Rokima hla phuah ‘Lam ang ka lo let’ tih hla lo pianchhuah dan a sawite kha theihnghilh phal rual a ni lo. Vaphai a\anga kan let leh lama kan zai tui ziate, Pu Chhuantea Zofain Ramhuai ho (Khuavang ho) luhbo dan chanchin a sawite kha a bengvarthlak ngawt mai. Pu Zuala mawlh hi a hriatna a \ha ka ti a, a ni anga hriatna neih \hat hi thil chakawm tak a ni. Kan hmeichhe pahnihte mawlh an fakawm, hmeichhia an nih anga duat leh ngaihsak ngai reng reng loa an awm kha an bula awm a hahdam ngawt mai. Kan driver Pu Thana’n a pu (A nu pa) in Sai 150 chuang a kah chanchin min hrilhte kha helai hmunah chuan a leng tawh loah ngai mai ila, remchang danga sawiah khek zawk mai teh ang. Pu Rozama Chawngthu leh Pu C. Laizawna te mawlh hi an thusawi ngaihthlak leh a chakawm viau a ni.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)