RINAWMNA
Mahmuaka Chhakchhuak
Jan. 8, 2024
Kum tam tak liam tawhah khan Thuampui veng, Aizawla cheng pa pakhat chu Tank Lorry khalhtu niin hmun hrang hrangah tuialhthei phurin a tlan thin a. Chutianga nitin tuialhthei phura a kal thinnaah chuan tumkhat chu rinhlelh a kai ta hlauh maiin tuialhthei chu hralh thenah an ngai ta a, amah chu mawhphurhtu berah ngaiin an ban ta hial a. Nimahsela an han chhui chian hnuah chuan amah chu mawhphurhtu mai niloin amah chuan thiam lohna engmah a nei lo tih an hrechhuak leh a, a hna ngai chu thawk leh turin an sawm a, amaherawhchu a ni chuan alo duh tawh bik loin eizawnna dang a zawh ta zawk tia a chanchin an sawi hi ka hre tawh a. Hetiang deuh bawk hian Rangkachak Thi thawnthuah ngei pawh an awmpuipa chu rinhlelh a kai viau mai a, an hnawtchhuak hialin a hnu lawkah phei chuan a boral phah ta hial mai a, nimahsela chu Rangkachak Thi chu tuichhe paihna hmunah an chhar leh siin an awmpuipa chu rinhlelhna tur reng reng alo awm hauh si lo chu an inchhir hle mai a, a thlan chu uluk takin an chei a, an ngaisang thar leh em em a nih kha.
Rinawmna hi a hlu a, mihring ti zahawmtu ber pawh a ni. Politic thilah emaw eizawnna thilah emaw eng kawngah pawh hian rinawmnain hmun a chan tawh loh chuan mihring tan zahawmna a awm tawh ngai lo a, rinawm lo taka thiltite chuan chanvo tha lo changin a par lo tlan zawkin lang thin mahsela hunreiah mi rinawmte chuan malsawmna an dawn zel zawk zia a hriat leh tho thin. Hei hi Pathianthuah pawh fiah takin kan hmu a: Thih thlengin rinawmin lo awm rawh, tichuan nunna lallukhum ka pe ang che tih thu ziak kan hmuh kha. Rinawmna chuan rah duhawm a nei a, rinawmna chuan malsawmna a dawng thin tih he thu atang hian kan hrethiam thei mai awm e. Chu chauh a ni lo a, rinawmna chuan huaisenna a pe tel a, rinawmna telloin mihring a huaisen tak tak theih ngai loh a ni.
Rinawmna hi a hlut em em rualin rinawm lohna erawh a pawiin a nghawng a tha thei tak tak ngai hauh lo a, a bik takin ram hruaitu tana rinawm loh pawizia kan hriat theihna atan thawnthu pakhat han sawi ila: Kum 1972 daih tawhah khan America rama ram hruaitu lu ber President an thlan dawnin Richard Nixon chu Republican candidate niin George McGovern chu Democrat candidate a ni bawk a. Nasa taka an campaign-na hmunahte chuan Richard Nixon chuan ram chhung leh ram pawn lama buaina nasa tak karah administration hlawhtling tak kalpui a ni ang a, ram rorelna chu mipui tan langtlang taka kalpui a niin America ruhrel hi nghet taka sawhngheh a ni ang tihte chu thiam takin a sawi a. Mipuiin vote an han thlak a, vote tlate chhiar a han nih meuh chuan Nixon chuan State 50-a 49-ah chakna a chang ta hial mai. Mipui chu lawmin kut an beng dur dur a, an hlim hle. Chutianga President thar lawmna boruak a han reh tak deuh hnuah chuan Chanchinbu mite chuan zawhna khirh tak tak a zawtin Watergate Building-a Democrat Party Office lehkha pawimawh tak takte chu ru bo-ah leh khawih chinpenahte chuan Nixon chu puh a ni a. Nixon leh a mi rin ber H.R. Haldeman chuan chumi an thiltih chungchang thu chu June 23, 1972-ah sawi dunin an thusawite pawh chu tape-ah record alo nih leh zel bawk avang chuan leh an thiltih chu vantlang hriatah puan alo nih tak hnuah chuan Haldeman chuan a hna bansanin Nixon nena an thiltih leh an thusawite pawh record a ni tihte a puang chhuak ta vek a. Chutianga engkim hailan a nih takah chuan impeachment hmachhawn pawh ngam loin Aug. 8, 1974 chawhma dar 11;00-ah chuan US President atanga a banna thu chu a sawi ta zawk a.
Rinawmna hian a tirah thatna leh duhawmna thlen nghal mai lo mahsela a hun lamah erawh malsawmna a thlen fo thin. Ram hruaitu an ni emaw nitin eichawp zawnga kuthnathawk lo ni pawh nisela rinawmna nunpui tlattute chu chunglam hian a theihnghilh hauh lo a, an thlahte ngei pawhin malsawmna an dawng thin tih Pathianthuah kan hmu. Vawiin hunah ngei pawh hian rinawmna hi a pawimawh dan ngai rengin ala pawimawh reng a, a hlut dan ngaiin ala hlu reng a, kan mimal nunah emaw pawlho zinga kan nun danah emaw kohhran leh political party thleng pawhin hmun pawimawh luah tir reng ala ni zel a, rinawmna tello chuan mihringin hlutna kan hloh nghal theihna tur hi sawi tur tam tak a awm bawk. Chutiang bawkin rinawmna avanga vawiin thlenga kan ngaihsan leh kan chawimawi hi mi tam tak an awm bawk.
Thuthlung Hlui huna Josepha chanchinte, Lalpa hnung a zuinaa Ruthi leh Naomi rinawm ziate, Lalpa rawng a bawlnaa Polycarp-a rinawm zia te, John Bunyan-a thawnthu ziah Kristian Vanram kawngzawh bua Celestial City rinawm ziate, Japan rama Akita ui Hachiko a pu laka a rinawm ziate, Odysseus-a ui Argos rinawm ziate, Scotland rama kum sawm leh pali chhung ngawt a pu John Gray-a thlan venga a thawk tawp thlenga vengtu ui, a hming Skye Terrier chanchinte leh Lalhmingliana Saiawi chanchinte hi rinawmna chungchangah chuan zir tham a awm. Anni bakah hian mi dang hming pawh lam rik tur tam tak an la awm tho a, anni hi kan han lamri mai chauh a. Rinawmna mihring chawimawitu ber pakhat a ni bawk a, rinawmna hloh tawh chuan tumah hi kan fakin kan chawimawi tak tak thei tawh ngai lo.
Rinawmna tih hian kawng tam takin a sawi theih ang a, sum leh paiahte, nupa chungchangahte, thiandun chungchangahte leh Politics thilahte ngei pawh rinawm pawimawh zia sawi tur a awm ang. Heng zawng zawngah hian keimahni ngei pawhin kan nun leh tawngkam kan fimkhur a ngai a, upa tawngkam taka ‘lehlama awr dum a, lehlama awr sen’ an tih ang chi nun neih hi eng kawngah pawh a tlo tak tak ngai lo tih hi khing mi rinawm chanchin kan sawi atangte hian kan hre theiin a rinawm. Rinawmna chuan chhelna a siam a, chhelna chuan rah duhawm a chhuah thin tih hi khawi hmun atang pawhin emaw eng thilah pawh thudik awm reng tur a ni a, mitin tana pawimawh reng tur kumkhua a ni bawk.
Tin, rinawmna avanga tawrhna lo thleng hi sawi tur awm bawk thin
mahsela a tuar chhuakte chuan lawmna nasa tak an nei zawk thin. Pathianthuah
ngei pawh hmun tam takah hmuh tur a awm a, chutih rualin rinawm lote chuan
chatuan nun an neih theih loh tur thute pawh kan hmu bawk. Rinawmna hi hnamin
nunpui ila, khawtlangah rinawmna hian hmun pawimawh changin chhungkaw tinin
rinawmna hi inzirtir fo zel bawk ila kan ram hian chhawrpial run a iang ngei
ang.
Comments