ASSAM RIFLES RAM CHHUAHSAN

Mahmuaka Chhakchhuak

March 20, 2025


March 15, 2025 (Inrinni) ah chuan Assam Rifles Sector 23 hmunpui, Khatlaah Union Home Minister Amit Shah leh Mizoram Chief Minister Lalduhoma te hriatpuinain Assam Rifles chuan Aizawl khawpuia an battalion hmunte chu Mizoram sorkar kutah an hlan a. He ram inhlanna huna khuallian Amit Shah pawhin Assam Rifles-in an chhuahsan hmunte chu ṭangkai taka hmang tura Mizo mipuite a duhsak thu a sawi. 

Hetianga ram inhlan fel alo nih takah chuan engtianga enkawl zui tur nge tih chu ngaihtuah nghal ngai a nih avangin Mizoram sorkar chuan a ngaihtuah turin Committee din a nih dawn thu March 13, 2020 (Ningani) ah khan CM chuan Assembly Session neihna hmunah a sawi a. Chu Committee-ah chuan party tin leh tlawmngai pawlte an tel dawn thu sawiin Assembly building tur zahawm deuh, mawi tak kan dah ve thei ang em tihte ngaihtuahnaah seng tan ila tiin CM hian a sawi bawk (Source: March 15, 2025 Vanglaini Issue). 

Land Revenue & Settlement Minister, Pu B. Lalchhanzova chuan AR ram chungchangah hian Facebook-a ama wall-ah March 15, 2025-ah khan post neiin chutah chuan Assam Rifles hian main barrack (Lammual Area) hmun atan hian Land lease emaw revenue pass hran pa an neih loh thu leh kum 1952 Assam Gazettes-in main barrack area atana Assam Rifles te awmna tur atana boundary description a lo pek tawh bak hi engmah pass hranpa pawh an neih loh thu a tarlang.

Heng bakah hian The Mizoram (Restriction on Use of Transferred Land) Act 2002 dan siam thar hnuaiah chuan main barrack chu boundary description aia zau daih a huamin chumi hmanga survey neih a ni a, map siam a nih takah chuan he boundary description chhungah hian mimal revenue pass nei mi 54 an awm a, heng zingah hian revenue pass 13 pass holder te erawh chuan an surrender tawhin pass neitu zawn hmuh zawh loh mi 3 an la awm bawk. Pass nei mi 54 show cause notice pek an ni tawhin mi 38 te chuan show cause notice hi an chhangin an document-te chu kawlṭhat vek a ni a, an zinga mi 11-te erawh chuan High Court-ah kalin Central YMA pawh chuan High Court-ah PIL an thehlutin an case chu Court-ah a la inchiah mek a ti bawk. 

Aizawl khawpui laili taka Assam Rifle Battalion awm hi kum 1870 a awm tawh nia hriat a ni a. AR te hian Khatla leh Zodinah hmun an nei a, Zodin ami phei hi chu Quarter guard anga an neih a ni. Tichuan Zoramah buaina a thlen pawh khan he Quarter guard ah hian kan Mizo sipaite kha rethei takin rei tak tak an khungkhawm ṭhin. A hre chiangte chuan thihna tawkte pawh an awmin an sawi bawk. Thihna a thlen leh thlen loh hi hre chiang chiah lo mah ila rethei taka sawisak leh tihduhdah erawh kan hnam sipaite chuan an tawk ngei. 

He hmun hi hmun pawimawh tak a ni a, INTACH phei chuan he hmun chhungah hian hmun pawimawh tak tak, humhalh leh ngaihhlut tak tak an nei a, chungte chu:

Loch House: Hei hi Assam Rifles Commandant chenna hmun niin a building hi kum 1896-a sak tawh niin Captain G.H. Loch-a sak leh luah hmasak ber a ni.

Quarter Guard: Hei hi kum 1897-a sak tawh a niin Maj. J. Shakespeare, Lushai Hills Superintendent hmasa ber khan a lo luah tawh. Kawngpui atang pawha langsar tak a nih vang hian a tuala Laipui, kum 1815-a Waterloo indonaa hman pahnih awm nen chuan kawng kalte’n an thlir duh ṭhin hle. 

Main Building (G/10 & G/10A): Heng inte hi Assam Rifles-te’n Office atana an hman niin kum 1930-a sak a ni. 

Loch Hall: Kum 1900-a sak tawh niin North Lushai Military Police Battalion Commandant hmasa ber Captain G.H. Loch hming chawia Loch Hall tih a ni. 

Signal Barrack/ Signal Centres (G/14, G/15, G/16 & G/17): Heng building te hi kum 1896-a sak a ni a, a chhuatte hi a tirah chuan leia zut mam a niin, kum 1970 chhohah khan Cement Concrete hmanga thlak a ni.

SM Barrack (G/101, G/102, G/103, G/104, G/105, G/106 & G/107): Heng building-te hi kum 1903 – 1904 inkara sak niin Capt. Loch-a sak a ni a, vawiin thlengin ṭha takin an la ding hlawm.   

AR Hospital (G/108): He building hi kum 1896-a sak a niin Captain Loch-a sak a ni. Khum 20 awmin mipa leh hmeichhe ward pawh a awm hrangin nau neihna pindan pawh a awm bawk. Kum 1966 – 1986 chhung phei kha chuan dam lo na tak tak, a zo a vaiin he hmunah hian enkawl an lo ni tawh thin. James Dokhuma leh R. Zuala te pawh kha he hmunah hian enkawl an lo ni tawh bawk. 

AR Hospital Kitchen (G/111): He Eirawngbawlna in hi kum 1896-a sak a ni a, vawiin thleng pawha ṭangkai taka la hman a ni.

Subedar Major Quarters (G/124):  He building hi kum 1935-a sak a ni a, inkawm khawmna pindan awmin mut pindan pahnih leh mikhual pindan pakhat a awm bawk. Heng pindan tinte hian Ekin khur (pit latrine) an nei hrang ṭheuh bawk.

JCO Quarter (G/127A): he building hi kum 1905-a Captain Loch-a sak niin ṭangkai taka hman ṭhin a ni a. A chhawnga sak niin chhuat zawl pahnih a nei a, a chhuatte hi cement concrete hmanga siam a ni. 

Armourer Shop (G/27): He building hi kum 1896-a sak tawh a niin North Lushai Military Police Battalion sak a ni. Quarter guard kiang lawka awm a niin silai leh ralthuam dangte siam ṭhatna hmun niin ṭangkai taka hman ṭhin a ni. 

AMN Bunker (G/30): Kum 1939 khan he building hi sak a ni a, lung hmang veka a bang leh a chungte hi siam a niin a chhuat zawl erawh cement concrete hmanga siam a ni. 

Adm Coy Bk (G/89): he building hi kum 1903-a sak a ni a, a bangahte hian lung vek hman a niin a tlo hle.

Officers’ Mess: Kum 1905-a sak tawh a ni a, ṭangkai taka lo hman ṭhin tawh a ni. 

Unity Church: he biakin hi kum 1910-a sak tawh a ni a, vawiin thlengin Pathian biakna hmun atan la hman a ni. He biakin hian chanchin ngaihnawm tak tak alo nei tawh a, Assam Rifles chhunga Mizo chhungkua awmte ngei pawhin kum 1925-ah khan a hrangin Krismas an lo hmang tawh a, chuta an thawhlawm tlingkhawm pawh chu Rs. 62.50 nia chhinchhiah a ni. 

Barber Shop (G/96): He building hi kum 1930-a sak a ni a, Assam Rifles chhunga lu meh ngai apiangte chu he hmunah hian lu meh ṭhin a ni. 

Lammual: He lammual hi kum 1896 – 97 chhunga laihzawl leh buatsaih a ni. Thil pawimawh tak tak tihna hmun alo ni tawh ṭhinin tangkai taka hman a ni ṭhin a. Kum 1912 November 15-ah he hmunah ngei hian Mizo tlangval rualte chuan Abor runnaa kal turin an lo intlar tawh a, Dec. 17, 1912-ah Aizawl chhuahsanin Silchar an pan a nih kha. A kum leh December 1913-ah pawh he hmun aṭang bawk hian an kal leh nia sawi a niin an zavai khan mi 1248 lai an ni.

Heng hmun pawimawh tak takte hi tuna a awmdan ang anga humhalh theih zel a duhawm hle mai a, ṭhangthar zelte tan pawh la hlut deuh deuh zel tur a ni ngei bawkin a rinawm. 

Tichuan, kum 1987-1988 khan Mizoram sorkar chuan Zokhawsang ramah Assam Rifles insawn chhuahna tur ram chu a pe a, chu hmuna insawn tur chuan ruahmanna kal chhohpui reng a niin tunah chuan engkim peih alo ni ta a, a lawmawm hle. Assam Rifles ram chhuahsan tur chungchangah hian Mizoram Sawrkarin The Mizoram (Restriction on Use of Transferred Land) Act, 2002 a lo siam tawh a. Governor pawmpuinain Mizoram Gazette-ah December ni 19, 2002 tihchhuah a ni tawh bawk nghe nghe. He dânin a sawi tum ber chu Assam Rifles te’n Aizawl khawchhunga an ram luahlai an chhuahsan huna sawrkarin chûng ram te chu a enkawl dan tur chungchang a ni ber. 

INTACH MIZORAM CHAPTER chuan Aizawl hmun laili aṭanga Assam Rifles-te an chhuah dawn takah chuan tiin July ni 16, 2012 khan P. Rohmingthanga IAS (Rtd) Convener kaihhruainain Hon’ble Chief Minister hnenah lehkha an lo thehlût tawhin hetiang hian an dân behchhanin dilna an siam a:  

Assam Rifles ram chu ni ruat (appointed day) huna an chhuahsan rual rualin Mizoram Sawrkar ta a ni nghal ang. 

Assam Rifles ramchhunga mimal ram lo neitute zawng zawngin Aizawl Bawrhsap hnenah an pe kir vek tur a ni. Thiamthu sawina hun pek hnua an pek kir loh chuan tihluihnaa hnawhchhuah (evict) theih a ni.

Chu ram chhuahsan chu vantlang tan chauh (public purpose) a hman theih a ni ang.

Section 3-in a ruahman angin Assam Rifles ram luah te chu Mizoram Sawrkar leh Assam Rifles hotute’n ṭangruala hma lain he ram chhunga buaina awm thei reng reng chu chinfel vek ni se la, buaina awm lo (free encumbrance) ram inhlan nise tiin.

He dan hi Assam Rifles te’n an ram an chhuahsan chungchangah Mizoram sorkar hian hmang turah kan ngai an ti bawk.  


Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)