PU RAWNA PADMA AWARD DAWN LAWMPUINA

Mahmuaka Chhakchhuak

May 29, 2025


January 24, 2025 India Republic Day hma chiah, Inrinni tlai lamah chuan Home Ministry aṭanga thuchhuak, India mipui tam takin kan ngaihven leh a bik takin Mizoram mipui thinlung rawn nghawrnghing dawttu leh Zoram hmun hrang hranga awmte’n a ruala kut kan ben rual thupna awm chu Padma Award dawng thei tura hming puanchhuah mi 139 zingah Renthlei Lalrawna hming tel ve chu a niin May 27, 2025 (Thawhlehni) zan dar rukah khan he chawimawina hlu tak hi India President Droupadi Murmu hnen aṭangin a dawng a ni. 

Hetiang hian a dawngtu tur hming zawng zawng nen tarchhuah nghal a niin chungte chu:

Padma Vibhushan – 7

Padma Bhushan – 19

Padma Shri – 113

Padma Award hi chi li awmin India ram civil mite chawimawina chi li zingah hian Bharat Ratna hi sang berin Padma Vibhushan, Padma Bhushan leh Padma Shri-te chuan an dawt a. Kum 1954 atanga Padma Award hi buatsaih tan a niin January 2, 1955-ah khan hlanna neih hmasak ber a ni a, President of India chuan Rashtrapati Bhavan-ah a pual liau liaua hunserh hmannaah puithu takin hlanna a nei ṭhin a, Bharat Ratna phei hi chu Nobel Prize tluk hiala ngaih a niin civil mite tana chawimawina sang ber a ni.

Mizo zingah mi 30 vel emaw chauhin Padma award hi dawng an la awm laiin mi pali-te chuan a zavai hian an lo dawng kim vek tawh bik a. Chung mite chu: Satyajit Ray – Indian greatest film maker tia hriat lar hian kum 1958-ah Padma Shri dawngin, kum 1965-ah Padma Bhushan dawngin, kum 1976-ah Padma Vibhushan a dawng leh a, Bharat Ratna pawh kum 1992-ah alo dawng leh tawh bawk. A ni ang bawk hian Bismallah Khan – Musical Instrument tum thiam chuan kum 1961, 1968, 1980 leh 2001-ah khan a lo dawng tawh bawk a. Bhimsen Joshi – Classical vocalist pawh chuan kum 1972, 1985, 1999 leh 2009-ahte khan a lo dawng tawhin Bhupen Hazarika – Hindi, Bengali & Assamese singer pawh chuan kum 1997, 2001, 2012 leh 2019-ah te khan Padma Award te hi a lo dawng tawh bawk. 

Mizo zingah Padma Award dawng tawhte chu hengte hi an ni a: 

Padma Bhushan: Capt. L.Z. Sailo – 2007 (Literature & Education)

Padma Shri Awardee:

1983 A. Sawihlira – Civil Service

1985 James Dokhuma – Literature & Education

1986 Nuchhungi Renthlei – Literature & Education

1987 Khawlkungi - Literature & Education

1987 Hrangaia – Social Works

1988 J. Buana – Social Works

1989 RK. Lalhluna – Literature & Education

1991 C. Rokhuma – Social Works

1998 R. Vanlawma – Public Affairs

1998 Lalsangzuali Sailo – Literature & Education

1999 P.S. Chawngthu – Literature & Education

2000 Brig. T. Sailo – Public Affairs

2001 Rev. Dr. HS. Luaia – Social Works

2003 Dr. C. Lalhmingliana – Social Works

2005 Prof. Darchhawna – Literature & Education

2005   Rev. Dr. Lalsawma    -  Social Work

2006 Laltluangliana Khiangte – Literature & Education

2009 Lalthangfala Sailo – Literature & Education

2010 Lalzuia Colney – Literature & Education

2011 Buangi Sailo – Literature & Education

2012 R. L. Thanmawia – Literature & Education

2013 J. Malsawma – Literature & Education

2014 C. Chhuanvawra – Literature & Education

2018 A. Zakia – Literature & Education

2020 C. Kamlova – Literature & Education

2020 Lalbiakthanga Pachuau – Literature & Journal

2021 B. Sangkhumi – Social Works

2022 V.L. Nghaka – Literature & Education

2023 KC. Runremsangi – Arts

2024 Sangthankima – Social Works

Padma Award hi dawn har tak a nihzia lanna pakhat chu Mizo zingah ngei pawh heti zat chauh dawng kan la neiin, kum tina dawng thei pawh kan awm loin kum thum, kum li leh kum sarih kar tlate pawh a awm hial mai. Chutianga thil dawn mai mai theih loh chu kumin 2025-ah Pu R. Lalrawna’n a dawng thei hi a lawmawm takzet a ni. 

Pu R. Lalrawna chanchin hi sawi a nuam a, a belchiangtu apiangte’n belhchian tlak a nih dan leh behchhan tlak a nih dan hi an sawi tui viau thin bawk a. Chhungkaw rethei tak aṭanga seilian a nih angin mi rethei zawk leh hnuaihnung zawkte tan hian vawiin thlengin malsawmna a ni tak meuh a, Pathianthu nunpui tak taktute hi thlang chhuak dawn ila Pu Rawna hi thlan hmaih hauh lo tur a ni ngei ang. Padma Award a dawn chhan hi Pathian chu a ni ber tih loh rual a ni lo a, a dawtah chuan Education Department-a Joint Director a nih laia literary percentage-a India rama Mizoram pahnihna min thlenpui vang leh vanduaina atanga a sualchhuah, lehkhabu rotling tak - MIZO ROHLU a buatsaih vang a ni thei mai ang em tih a ni a. 

December 22, 1940 khan Dawn khuaah lo piangin kum 1963-ah Pachhunga Memorial College aṭangin B.A a zo a, rambuai kum, 1966-ah khan LDC niin sorkar hna a thawk ṭan a, a hnu lawkah UDC-ah kaisangin Minister Vaivenga Personal Assistant-in a awm a. April 25, 1974-ah Directorate of Education (Adult Education Wing)-ah Assistant Publication Officer ni lehin hetih hunlai hi MEICHHER Chanchinbu bulṭan lai a ni nghe nghe. Meichher Chanchinbu hi March – April 1975 Issue kha a chhuah hmasak ber niin, chutah chuan MEICHHER tih hi a bu hming ala ni loin ZORAM ENG tih a ni. ZORAM ENG tih hian September 1975 thleng tihchhuah a niin October 1975 aṭang erawh chuan MEICHHER tih alo ni ta a. Issue hmasaberah hian Editorial bakah Hla pakhat leh Article pakua a awm nghe nghe. Article-te chu – Social Education, Mizoram Public Library chanchin, Hostel Awmtu, Damdawi lam, Pastor Sena hriat reng nan, Hindi ṭawng zirna lam, ‘Zu’ Zoram hmelma No – 1, Kut hnathawh hlutna leh Scout leh Guides-te hnathawh tih a ni. Tin, khatih laia Chief Minister Ch. Chhunga khan hetiang hian lawmpuina a ziak a; Education Department-in he Chanchin Bu ZORAM ENG an buatsaih thei hi a lawmawm hle mai. Zirna lam hi mi tinin kan bengvar ṭheuh a. Chuvangin chu lama bul tumtu Education Deparment hnathawh hriat hi thil chakawm tak a ni. Chu chu hre rengin he Chanchin Bu ZORAM ENG hian, mipui hriat atan thil pawimawh a rawn puang chhuak thin ang tih ka beisei. Chanchin Bu hlawhtling a nih ka duhsakin ka beisei tiin. 

Pu Rawna chuan hnathawh pahin zirna a chhunzawm zel a, kum 1975-ah Gauhati University aṭangin M.A a zo leh a, sorkar hnaah pawh kum 1983-ah Asst. Director-a kaisangin kum 1990-ah Deputy Director-ah kaisang lehin kum 1996-ah Joint Director-ah kaisang lehin hetah hian Dec. 31, 2002-a a pension thlengin a awm ta a. Pu Rawna hian thiamthil (Talent) a ngah ang bawkin a nun ngei pawhin thil chi hrang hrang a tawng bawk a. Kum 2021 phei kha chuan a naupan laia Davida chanchin hrilh ṭhintu apa Aikima hriatreng nan phek 500 chuang daih, Frank G. Slaughter ziak DAVIDA chu CoviD hripui len laia kan inkharkhip lai khan a letling a, he lehkhabu hi chhiar hlawh tak niin MWA lam pawhin lehkhabu lehlin tha ber atan an thlang a nih kha. A pa puala lehlin a ni bawk a, anmahni awmna veng, Electric venga kohhran upa awmte a sem vek a, bu ṭhahnemtham tak a semchhuak a ni.

Amah hi Novelist, Essayist, Critic leh Fiction writer tih theih turin kawng hrang hrangah sulhnu a nei a, essay leh article ṭhahnemtham tak a ziak bakah Radio-ah pawh vawi sawmhnih aia tam thusawina a nei tawh bawk a, lehkhabu lehlin kawngah phei chuan a hming a chher hle. A lehkhabu lehlin zingah: The Robe, The Merchant of Venice, Vendatta, Baraba, Satan Never Sleep, Murder with a Kiss, Macbeth, Pilgrim Progress II, Julius Caesar, The Last Day of Pompey, Matin Luther King Jr. Around the World in Eighty Days, Maria Gorreti, Saint Camilies, Murder in the Sacchristy tih a lehlinte phei hi chuan Mizo thu leh hla lama tuihalna a phuhruk hneh hle. 

Tin, Lehkhabu 14 tichhuak tawhin lehkhabu 15 lai chu Mizo tawngin a letling tawh bawk a, heng bakah hian lehkhaubu 700 chuang lai a edit (chulmam) sak tawh bawk. Chung a lehkhabu chulmam thenkhatte chu Book of the Year atana thlante an lo ni tawh thinin Meichher chanchinbu ngei pawh hi ama kutthlakna tam ber niin kum 25 aia rei tawh mah tur a lo khawih tawh bawk. Heng bakah hian Roman Catholic Church Bible, phek 1850 lai chu a chulmam tawh bawk a, Mizoram Board of School Education (MBSE) leh Mizoram University (MZU) lehkhabu hrang hrangte pawh a chulmam sak tawh bawk.  

Pu Rawna hian chawimawina tam tak a lo dawng tawh a, chung zinga chhuanawm tak pakhat chu Aug. 29, 2024-nia Rabindra Bhavan, Delhi-a Bhasha Samman a dawn kha a ni. He Award hi Sahitya Akademi (National Academy of Letters) te buatsaih niin mahni tawng hmasawnna atana thawn hlawhte hnena hlan thin a niin pawisa fai, cheng nuai khat a keng tel bawk. Mizo zingah mi pali chiahin Bhasha Samman hi la dawngin chungte chu: Pu James Dokhuma, Pu B. Lalthangliana leh Pu Rawna dawn ruala dawng Pu Rozama Chawngthu te an ni.  

Sorkar hna atanga a pension hnu hian lehkhabu chhutna lamah inhmangin Gilzom Press hi a enkawl nghal a, vawiin thleng hian nitina a hnathawhna ber niin chhun leh zana a hun hmanna ber a ni. Gilzom atang hian sum leh pai harsatna avanga lehkhabu chhuah thei lo mi tam takte’n lehkhabu an lo chhuah theih phah a, nu leh pa tling takin alo chhawmdawl thin. Pu Rawna atang vek hian alawm mi tam takin Pathian hmel an lo hmuh thin a, malsawmna an lo dawn fo thin. Pathianin hriselna tha tak pein rei tak min dampui mawlh rawh se.






Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)