MUAL LIAM TA SANGHLIRA COLBERT CHANCHIN

Mahmuaka Chhakchhuak

July 8, 2025


Sanghlira Colbert hming hre lo chu mi tlemte an ni ang tih tur khawpa mi hriat hlawh leh kawng hrang hranga sulhnu nei a ni. A dam loh leh nat pawh hriat a nih loh kara a boral thu kan han hre ta mai hian mi a thawng hle mai a, July 7, 2025, Thawhtanni-ah khan vui liam a niin suntu leh ui-tu an thahnem hle.

Sanghlira hian chanchin sawi tur a nei teuh angin a pa ngei pawhin chanchin thui tak sawi tur a nei a, a pa Hlunthuama Chhakchhuak hi Jan. 1, 1900-a piang niin kum 1914-a Thiltlang khuaa sikul lo ding tharah chuan luh a chak si a, a nu leh pate chuan an rem tih loh avangin an phal lo chungin a lut lui a. Sikul a luh hnu lawkah chuan Pathianthu a awi leh duh tlat avangin a chhungte chuan an hau nasa mai a. Nasa takin a vau a, a sam zial meh kawlh sakahte an vauin in atanga hnawhchhuahahte pawh an vau chung chuan Kristian-ah a inpe lui a. A chhungte pawh chuan an hnawtchhuak ta lem chuang lo a. Nakin lawkah pawh Pathian lehkhabu neih a chak leh em em mai a, a nu leh pate a dil ngam si loh avangin an meitalh bawma cheng khat an dah chu a ruka lain chu chuan Pathian lehkhabu chhiar tur chu a lei ta a, a nu leh pate’n an hauh loh nan nasa takin a tawngtai bawk a, an hau ta lem lo a ni.  

Kum 1915-ah Lower Primary exam-naah pahnihna niin lawmman atan cheng hnih a dawng nghe nghe a. Kum 1917 April thlaah Lushai Labour Corps a zawmin Indopui Pakhatna hunlaiin France rama kal zingah a telin Mizoram chhim lam atangin mi 500 an kal a, hmar lam atangin mi 1500 an kal bawkin heng kal zingah hian a naupang berin kum 17 a ni a, kum khat lai an zuk awmin an zavai chuan hmingtha takin an awm a, Lodon lamah pawh kalna tura ruahmanna a awm nain ‘London-a kal ai chuan kan sumhmuna Archhiar pawh hmuh ka chak zawk’ an tih avangin kum 1918 June thlaah rawn hawng chhoin France ramah hian kum khat chiah an zuk awm a ni.

Sanghlira pa chanchin hi thui tak sawi tur a awm nain tun atan chuan duhtawk rih phawt ila, amah Sanghlira chanchin hi han sawi chhunzawm leh ila, kum 1937 August 23-a piang a niin unau sawm zinga pasarihna niin Dr. C. Silvara hi a u chiah a ni a, naupang danglam tak a ni a, kum thum vel a nih hian midang hmuhah a zai fo thinin ‘Isuan min entir’, ‘Zingah sava ten Pathian an fak’, ‘Jesus loves me this i know’ tihte leh ‘Kei ka tan hian khuanu leng hian a hual lawm ni’ tih hlate hi a sak lar a niin chaw ei dawna tawngtaite hi a chuh tlat thin bawk.  

Chutiang taka naupang danglam chuan kum 1957-ah Aizawl Mizo High School atangin Matric a zo a, hemi kumah vek hian Cotton College, Gauhati ah I.A zir zawm turin a kalin kum 1959-ah a zir zo a. Gauhati a awmlai hian vawi thum lai All India Radio-ah hla a thun hman bawk. I.A a zawh hlimah chuan B.A zir chhunzawm a duh avangin amahin Bombay lam a pan ta ngawt mai a, Bombay-ah chuan Mizo an la tlem hlein a zirpuite chu; Lalhmingthanga Colney, Thangkima Cherput, Lalzawma Chuauhang leh Dawngliana Sailo te an niin kum 1961-ah Wilson College, Bombay atangin B.A a zo leh bawk. B.A a zo chu Lunglei HS-ah zirtirtu atan an sawm nghalin hetih lai hian Lunglei Govt. College-ah part time in voluntary lecturer-in a thawk pah bawk a. Kum 1962-ah Dr. Chawnghranga leh Lucy Thanhrangi Murray te fanu Zosangi nen inneiin hemi kum tawp lamah hian Sethlunah a pa in tur an sak puiin kum 1964 atang chuan tuna an awmna hmun Lunglei Chanmary-ah hian an awm a ni. 

Kum 1966-ah Zoram buai-ah khan ram leh hnam tan tiin Ramhnuai sipaiah a lut ve nghal a, Foreign Embassy dawr tur ber atana ruatin Foreign Secretary atan an ruat nghal a, a hnu rei vak loah Ambassador atan ruat a ni lehin khatih laia Bangladesh-a Foreign Embassy awmte chu a dawr vekin East Pakistan lama kal tura a inbuatsaih mek laiin Feb. 12, 1967-ah Serkawna a awmlaiin man a ni a, Aizawl lamah Helicopter-a phurh phei a niin First BN, Assam Rifles Quarter guard-ah thla li lai a tan hnuin Central jail-ah dah luh leh a ni a, November thlaah bail-a chhuah a ni. Kum 1968-ah a thubuai pawh hetiang hian chinfel a ni a – Sanghlira Colbert hi lehkha thiam a ni a, MNF a atan hman leh a tan hnua jail-a a tan hnu pawhin nungchang tha lo a put kan hre lo a, exemplary conduct nei mi a ni. Hetiang mi hrem hi sorkarin tha a tih loh avangin harsa lo takin a thubuai chu tihtawp a ni. 

Chutianga thubuai chinfel a nih chiahah chuan Lunglei College-ah Head Clerk atan sawm nghal a niin appointment pek nghal a ni bawk a. Kum khat vel chiah a thawk tihin kum 1969 atang chuan school dinin school hmingah pawh a nunhlui zawng zawng kalsan a, activities thar a lo neihna tur zawk tiin New Activities English School tih chu school hming atan a vuah bawk a. PB. Nikhuma pawisa cheng zahnih pukin Shillong-a Pine Mount School zirlaibu chu Kindergarten (KG) atanga zir tur a la chho a, an nu, Zosangi chu Bazar Middle School-a thawk lai niin a ban tir a, an pi Thanhrangi nen an fate ho school hrang hranga kalte chu ban tirin rahbi thar chu an rap chho a. 

Reilote-ah High School section thlenga hawng chhoin Lungleia English medium awmchhun a niin reiloteah school tha berah thlan a ni ta mai bawk a. Nimahsela Assam sorkar chuan English medium school chu an puih ngai loh avangin English section chu bansanin High school section chin chauh chu an kalpui ta zawk a. kum 1985-ah Mizoram sorkar chuan deficit-ah an hlangkai a, hetia deficit-a hlankai hi anni hi chuan an duh vak lo a, chutih laia Chief Minister, Pu Lalthanhawla nen pawh mimal takin an inbiak phah nghe nghe.

Kum 1968 atangin Congress Party a zawm a, a zawm hnu reivak lo, kum 1970 atangin Lunglei District Congress Committee-ah President mawhphurhna chelh tanin term sarih zet a chelh a, chutih chhung chuan MPCC-ah term thum lai member a ni bawkin India rama Congress rorelna sang All India Congress Committee (AICC) ah pawh term hnih chhung member a ni bawk. Mizoram sorkar hnuaiah pawh mawhphurhna chi hrang hrang hetiang hian a chelh tawh bawk a;

1. Director, Board of Director, Mizoram Rural Bank, hei hi kum sawm chhung a chelh a

2. Director, Board of Director, All India Radio, hei pawh hi kum li chhung a chelh

3. Member ZIDCO, hei hi kum 4 chhung a chelh bawk

4. Member, Telecom Advisory Committee, kum li chhung a chelh bawk

Kum 1979-a Inthlanpuiah chuan Tawipui bialah Congress Official candidate niin vote 1857 hmuin a tling zo lo a, a hneh loh hi B. Lalchungnunga a ni a, a ni hian vote 1995 a hmu a, pu Sanghlira hian vote 138-in a hneh lo a ni. Kum 1993 inthlanpuiah pawh Hnahthial biala ding lehin vote 2006 a hmu a, LP. Thangzika chu vote 184-in a hneh lo leh a. Hetiang hian tum hnih lai MLA nih tumin inthlannaah alo ding tawh a, chak zo loin a tling lo zawkah tang thin mahsela Party chawlhsan mai loin Party tan ban rinawm berah a tang zel a, a u, Dr. C. Silvara ngei pawh Congress-a hruailuttu niin Central Minister hial ni thei turin bul a tan sak a ni. 

Heng bakah hian Kohhran lamah pawh a theihtawpa inhmangin a hoin zaipawlte nen Mizoram pawn thlengin an lo kal tawh thin a, kum 25 chhung Sunday School zirtirtu chawimawina pawh a dawng tawh bawk. Mizo Upa Pawl, General Hqtr. Lunglei ah kum 19 chhung OB a niin President hi term nga lai a ni nghe nghe a, MUP Chanmari Unit-ah pawh term li lai President a ni tawh bawk. Hetiang taka kohhran leh khawtlanga rawngbawlna nei thin chuan nat lawkna pawh nei lem loin zan dar ruk vela a hnungzang na ti chu damdawiinah hruai a niin a natna tak hi a pumpui chhunga thisen zampui puak keh (aortic aneurysm) niin Doctor-ten an sawi a, dar kua rik dawnah chuan min lo boralsan ta mai a ni. A boral zanah hian thalai rual thahnem takin tlaivar-puiin a tuk, July 7, 2025-ah chuan ropui taka thlahliam a lo ni ta a ni. 

A fate hi pathum niin David Lalchawiliana, Dr. Eric Zomawia leh Dr. Irene Colbert-te an ni a, tu fel tak tak a nei bawk.  


























Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)