BANGLADESH LEH NEPAL BUAINA AṬANGA KAN HRIATRENG TUR

Mahmuaka Chhakchhuak

Sept. 11, 2025


Bangladesh Prime Minister Sheikh Hasina chuan kum 15 chhung ro a rêl hnuin August 5, 2024-ah mipui thinrim sosang chu tuar ngam loin Prime Minister a nihna ațangin a bâng a, India ramah Bangladesh Air force thlawhna hmangin a rawn tlan chhia a, New Delhi bul hnai maia awm Hindon Airbase ah a rawn țum a.  

Sheikh Hasina hian kum 15 chhung kum 2009 ațang khan rum takin ro a rêl a, a rorêlna rawva leh khauh lutuk chu, thuneihna hmanga awpbeh reng mipui dawh theihna chuan a tlin tawh ngang lo a, tharum thawhin leh nunna tam tak chăn phahin an namthlu ta a ni. Bangladesh High Court chuan Bangladesh Independence War 1971-a zalenna sualtu sipai mi nuai khat vel leh an thlahte tan 30% hna hauhsakna tur thu a ti tlu a, Zirlai leh mipui tam takin High Court thu tlukna hi an dodal a, dodalna nasa tak leh mi tam tak an thih hnuah Bangladesh Supreme Court chuan High Court thu chu sut țhen mahse, he buaina meipui kânkaina bul tumtu chu a ni ta si a. Supreme Court thu tlukna chuan mipui thinrimna meipui alh hlup hlup tawh chu a leihmit zo ta lo.

Zalenna sualtu tan hna hauhsak hi zirlai pawl kaihhruainain ni tam tak an dodal hnuah Bangladesh Supreme court hian hna hauhsakna thu hi sut țhen leh mahse, zirlaite leh mipui thinrim sosang chu hmehmih rual a ni lo a, Prime Minister hrohrang na tak Sheikh Hasina chu paihthlak ngei duhna chu mipui thinrim au hla a ni a. He buaina avang hian mi 400 vel laiin nunna an chan a, an zingah hian police officer 13 pawh an tel.  

Bangladesh mipui thinrim chu ram pum huapa Hasina-i Sorkar chuan curfew puang mahse, ram chhung hmun hrang hrang ațangin an ram khawpui Dhaka panin mihring sing tam takte chu thinrim tak chungin an thawk chhuak a, heng mipui thinrim hi dan ngaihna awm lo khawpin an duh rum a, BBC-in mipui thinrim sosanzia leh Sheikh Hasina rorelna an kham tawhzia a sawi dan chuan, "Tunah zet chuan Bangladeshi ho hian silai mu pawh an hlau tawh lo" a ti hial. Bangladesh mipuite hian a hma kum lawka Sri Lanka rama thil thleng kha an hmu reng a, kha thil thleng ang kha thlentir an lo tum ve reng a. Kum 2022  khan Sri Lanka Sorkar Rajapaksa kaihhruai pawh rorelna țawp lutuk avangin ram sum leh pai a tlu sawp a, thil man tlahniamin tangka hlutna tlak hniam (inflation) avanga harsatna tam tak avangin mipui thinrim chuan Parliament leh President chenna in ngei pawh an chîl a, he thil tuar zo lo hian July 13, 2024 khan President Rajapaksa chu Maldives-ah a sahimna zawngin a tlan chhia a nih kha. 

Nepal lam thlir leh zawk ila: Nepal Sorkar-in Sept. 4, 2025 khan Social media platform hrang 26 zet: WhatsApp, Facebook, YouTube, X, Instagram adt tih tawpna thu pek a chhuah a, he khapna thu pek hian Social media hmangtute chu tualchhung thuneitute (local authorities) hnenah an inziak lut tur a ni tih chu Ministry of Communications and Information Technology thu chhuah chuan a ti a, hming ziak lut lo social media pe chhuaktute chu tih tawp tur a tih an ni.  He khapna thu ringawt hi khati fakaua thil pawi rapthlak khawih a tham a tling chiah em, tih hi zawhna awm nghal a.

Social media khuahkhirhna chauh hi kha pawi khawihna thlen chhan kha a ni lo. Nepal ram mipui nawlpuite hi an rethei em em a, Sorkar hotu lian - Minister te, Sorkar hna lian thawkte hi an hausa a, nuam takin an khawsa a (lavish life), mipui an bet tlawk tlawk a. Mipui thinrim chu ruahman lawkna pawh awm loin Sept. 9, 2025 niah chuan a puak kek ta a. Nepal ram chhung țhalai, kum 30 hnuai lam, "Gen Z" an tihte chu a bul tumtu ber an niin heng țhalai tam berte hi College leh sikul naupangte an ni. Sorkar thu pek dodalna lan tir an tumnaah hian political party nen thawh hona an neih thu sawi a awm lo.

Sorkar-in social media a thunun tum dan leh a khapna hi țhalaite chuan an duh lo hle a. Hei hi Nepal Sorkar laka an lungawi lohna lan chhuah tirna atana meichher fawhkai atan a ṭang chho ta a. Nepal ram Minister leh Sorkar hna thawk liante chu nuamsa takin an khawsa a, an fate pawh vantlang chunga lengah an inngai a, a thawmhnaw ṭha leh car man tam nen an invaivung a, Sorkar hna ruak awm ang ang pawh hetiang mite tan lo chuan a harsa em em a, duhsakna uchuak dawngtute chetvel dan chu Nepal mipuiin an ngaihtheih lohna hi kum tam tak ațanga an tawrh chu up beh zawh rual lohin a lo puak keh ta a ni. Minister ṭang lai leh tun hma lama Minister lo ni tawh ṭhin leh politician hrim hrimte in leh lo, car changkang chunga țuan tur leh vaw chhia a, hal chhe tur chuan an lo tuar rei tawh avangin thinrim thar hranpa a ngai lo. 

He tharum thawhna avang hian a ni khat ni-ah chuan nunna chân 19 leh hliam 400 chuang an awm nghal a. Thu neitute chuan Kathmandu khawpuia tharum thawhna rapthlak tak: Parliament Building, Presidential palace, politician te chenna in beihna a chhuah avang hian mipui punkhawm khapna (curfew) thu pek a chhuah zui nghal a, mahse hei hian awmzia a nei chuang lo. Nepal Prime Minister K P Sharma Oli chu Sept. 9, 2025 (Thawhlehni) khan a bang a. Nepal army, police te chuan buaina hmehmih tumin țan la mahse mipui nawlpui rethei takin kum tam tak chhung an awm a, Minister te leh Sorkar hna lian thawk hote hlemhletna dona (anti-corruption protests) a mipui thinrim leh thintawt tawh chu sipai tha hmanga dan rual a ni lo. Sept. 12, 2025 (Zirtawpni) ah khan interim prime minister atan Supreme Court chief justice hlui Karki (73Yrs) chu rinawmna thu tiam tira lakluh a ni a, a ni pawh hian PM office tihchhiat avangin Home ministry building a\angin hna a thawk rih dawn a ni a, hnathawh tur a ngahin a hautak hle. 

Bangladesh leh Nepal rama buaina bul chu ram hruaitute a niin mipui beisei anga ram hruai loin anmahni inhaivurna leh nawmsakna atan an dinhmun pawimawh tak chu remchangah an lo hmang ta zawk tih pawh fiah takin kan hre thei a, chumi chuan mipui thinurna a thlenin a inkhawlkhawm zel chu tuar zo loin a puak keh ta a ni. 

Kum 2023 aṭanga sorkarna fawng chelhtu kan sorkar thar hi an vanduai nge an vannei kan tih zawk dawn ka hrethiam chiah lo a, ṭhangthar (Generation-Z) te boruak inthlak danglam ṭan lai kherin sorkarna fawng an chelh a. Tun hma lamah khan heti tak hian ṭhangtharte an sosang ngai loin aia upa zahna leh kum upa zawkte uapna vang te pawh a ni ang a, midang zai an ngai ṭhin viau. Tunah zet chuan aia upa zawkte tan pawha khap beh zawh loh khawpin an thisen a lum hma a, ram inrelbawlnaah ngei pawh tunhma zawng aiin an ngaihvenin an inrawlh thuk tawh zawk. 

Tuna Lok Sabha-a BJP MP thusawi thei tak Tejasvi Surya khu kum 34 chauh a ni a, Maharastra state-a Cabinet Minister of Tourism and Environment Aaditya Thackeray pawh kum 32 chauh a ni. AAP National spokesperson Raghav Chadha pawh kum 33 chauh a ni a, Lok Janshakti Party President Chirag Paswan pawh kum 36 chauh a niin CPI (M) Party aṭanga Thiruvananthapuram Mayor Arya Rajesdran phei chu kum 23 chauh a niin India ram pum huap pawha Mayor naupang ber a ni. 

Khawvel ram hrang hrangah ngei pawh ṭhalaite hian hmun pawimawh tak tak an luah mek a, an la luah zel pawh a rinawm. Chutianga ṭhalaite khawvela kan chen tawh vang chuan ram rorelnaah a ni emaw eizawnna kawngah a ni emaw hna hrang hrangah ngei pawh kum upa zawkte tan hmun a chep ṭan a, kawng engkim hi ṭhalaite tan vek a nih tawh zawk avangin hruaitu lam tan pawh ṭhalaite duh zawng kan thlir fo a pawimawhin thusawi danah pawh pehhel deuha thusawi an ngaithla tui tawh ngai lo a, engkim fiah fel fai taka sawi ṭhin chu an duh dan a ni zawk ṭhin.  

Ram hruaituin “Nakinah” tia thil a sawi pawhin ‘Nakin’ huna thil thlen dan tur chu hriat kîl kêl an duh nghal zel a, ṭawngkama sawifiah theih loh a awm phei chuan an bengchheng hle ṭhin. Generation Z-te hi an huaisen a, an rorum bawk tih July 26, 2022 aṭang khan kan hre thei ang. Thil dangte pawh sawi tur a tam, heti chinah pawh hian kan ṭhalaite khawvel chu kan hrethiam theiin a rinawm. Hruaitu fel leh ṭha chu zui an hreh lo a, an duhzawngte chu fak leh chawimawi pawh an hreh nahek lo, tunhma lama nu leh pate thu thu tih ang kha a ni thei tawh ngai lo a, mahniin thu leh hla an nei hrang zel tawh. Chuvangin eng kawngah pawh dik tak leh fel taka kan tih thlip thlep a ngai lehzual a ni. 

Bangladesh leh Nepal ramte ang hian ram hruaitute fel lo pawh nisela keini chu kan buai ve hauh lo ang a, kan kristianna hian eng emaw chenah min vên ve dêr dêr avangin leh Mizo kan nihna hian min la phuarkhawm bawk avangin hnam dangte anga rik hulh hulh hi a thlen ve chu a rinawm lem loh. Amaherawhchu hnam thilah a ni emaw issue lian deuhah chuan khap beh zawh rual loha rang taka che nghal vat thei tur ṭhalai ṭhahnemtham tak kan neih reng avang hian kan haider emaw kan namnul mai erawh a ṭha hauh lo ang. 

 

 


Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)