KRISTIAN, KAL FIMKHUR RAWH

Mahmuaka Chhakchhuak

Aug. 31, 2025

Vawiin hunah hian Kristian kan nihnaah kal fimkhurna tur a tam ta hle mai. Tunhma lama Zu in loh tur, ruk ruk loh tur tih leh nula ngaih loh tur tih ngawt ang kha a ni tawh loin tunah chuan fimkhurna tur alo tam ta hle mai a, ṭhenkhatte ṭawngkam ang deuhin fimkhur sen pawh a ni ta meuh lo. 

Hman deuh tawha pa fel tak, khawtlangah pawh a vengva pawla kan ngaih ṭhin chu tun hnu daiha a chanchin ka han hriat leh chuan alo pa ta vak loin a lo tuai ta deuh tlat mai a, mak ka ti hle. Tuai ka dah hniam leh hmusitna lam vang a ni hauh lo a, piantirh ata mipa ni chunga pa lutuk lo deuh chi an awm a, chutiang bawkin hmeichhia ni sia pa deuh tak pawh an awm tih chu kan hre hlawm awm e. Eng vang tehkher nge ka hre lo a, mipa chu mipa ni tlang law law loa a lo tuai tak daihna chhan kha ka hrethiam lo a, mak tihna hi ka la nei reng.  

Kan khawpui ber, Aizawl khawpuiah hian zan boruak a hrisel ta lo hle. Bo thei lo pawh a awm tawh lo a, Road Roller bo thlenga sawithawm a awm tawh avang hian fimkhur a ngai ta viau mai a, tahla lian tak tak bakah CCTV hman a ngai ta. Vengtute pawh kan veng chhawng leh ta zel bawkin engkim maiah fimkhur a ngai viau zel a, rintlak leh rinngam tak tak pawh kan nei thei ta meuh lo. Kohhran rawngbawltu, hming bula ‘Upa’, ‘Evan’ tih leh ‘Rawngbawltu’ tih dah theite meuh pawh rinngam an ni ta lo fo mai hian kan Kristian ram hi Kristian ram lo ang maiin kan ngaih phah ta hial mai a, a pawi ngawt mai. Fimkhur ava ngai ta em!

Thilmak a thleng fo a, film lama chan chi chauh emaw kan tih tam takte pawh a takin kan han hmu leh thut thut ṭhin bawkte hi hmasawnna lam zawnga chhir tel tur chi niin ka ring thei lo a, changkanna lama sawi an lo awm a nih pawhin changkanna khingbai a ni tal ang. Hmeichhe inzuar an awm tih sawina hi a rei tawh viau nia hriat a ni a, tunah chuan mipa inzuar te pawh kan sawi ri ta a, ruihhlo lah chu nitin an man mawlh mawlh reng bawk a, an manna hmun lah chu rin loh tak tak a ni ṭhin bawk a. Tualthihna ngei pawh a thleng ta zauh zauh bawk nen hian eng emaw tak chu mamawh kan nei tih a chiang reng mai a, chu kan mamawh chu kohhran lam kut ken tur nge sorkar lam kut tur zawk tih erawh hriatthiam a har a, fimkhur a ngai hle mai. 

Ṭhangthar zawkte hriatna a ṭha telh telh a, kan khaw hawi pawh a zau thei ta hle mai. Kan thiamna ngei pawh a chhuanawm hlawm a, kum sawm thum kal taa ‘Uisa ei thluakin a phak loh’ tih ṭawngkam chu kan ṭhalaite hian a dik loh zia an rawn pho lang ta fo mai hi a lawmawm. Amaherawhchu chutih rual chuan kan Zonun zemawi erawh kan hlamchhiah telh telh thung a, lehkha chhiar kan thatchhe telh telh a, aia upa zawkte zahna kan tlachham zelin nu leh pa te ngei pawh kutthlak duh hial kan lo awm ta zel hi fimkhur a ngai ta. Thiamna khingbai hi a hlauhawm viau mai a, fimkhur a ngai.  

Ṭhalaite khawvel mawlh hi hriatthiam a har. A fel leh ṭha tak takte chu an awm ngei mai a, duat sual hleihtheih loh khawpa nungchang ṭha pawh hming lam rik kauh kauh tur an awm. Chutih lai chuan ṭhenkhatte (a tam zawk tiin sawi ila min haw em lo turah ngai ila) erawh hi chu vawiin hi an khawvel a ni a, vawiin bawk hi an damchhan emaw tih mai tur an ni. An thinchhe hlawm em em a, ei leh in tur an duhtui si a, an thatchhe hlawm bawk nen. Zanah rei tak an meng a, zingah an tho leh thei lo a, an rawl ring em em reng a, nu leh pate ṭanpui aiin nu leh pate hnenah thil an dil reng bawk nen hian kan ṭhalai ṭhenkhatte khawvel hi chu a ngaihtuahawm ang reng hle. Kan hmalam hun thlir phei chuan bei a dawng rum rum thei hial dawn mai a, fimkhur a ngai hle mai. 

Chhungkaw dinhmun phu lohin thil neih an tum a, rual awhna an neih chu taimak chhuah a, thawhrimna hmanga thawhchhuah tum loin awlsam taka neih theih dan kawng an zawng zawk a, thil titheitu tlawn a hluar em em mai a. Lemchangin nitin hun an hmang a, lemchangin rual an pawl a, lemchang bawkin rinawmna an lantir ta zel a. Thanpuii Pa-in kum 1960 daih tawha “KAN MIZIA” tih thupui hmanga a thuziah kha vawiin hunah pawh hian ala dik a. A thu hmasa ber atan Kritian ram, tualthat, suamhmang, rukru, bum hmang, mitdawivaih thiam, nawhchizuar leh kutdawh awm ngai lohna ram, Ram thianghlima cheng MIZO –te mizia dik tak hi ka ngaihtuah vang vang ṭhin a tiin a han sawi hmasa te te a. 

Hnam hnufual em em, mahse hnam fing anga lan tum lui tlat, neih zawng zawng nena tuallaia lenga inpen parh mi, buh leh bal leh sumdawnna kawnga pachhe hle si, mahse khawsak rel thiam lo ber, nei hlei lo, ren hlei lo-ate kan ni tia a han sawi te hi vawiin hunah ngei pawh hian a dik lohna a awm hauh chuang lo ang. Mi dawizep, awmhmuna inhrosa vak vak mi, min ṭhelhtu tur an awm tih hriat chhung chu pawngpawrh tur tur a, a sa seh meuh erawh ngam hauh si lo; mahse huaisen ber anga lan tum tlat mi kan ni. Ṭhenawm khawvengte hmangaih hle anga lang si, a ruka an chhiatna zawng ruai si, ‘Ka mei rap se, chu ila’ ti ṭhah tia han sawi piap piap maite hi tuin nge a dik lo e ti chuang ang ni? Zu hi hnam hmelma a ni ti si a, zu tihbo phal hauh si lo a tihte ngei pawh hi tun hunah ngei pawh hian a dik viau lawm ni? Kristian mizia reng reng zir duh lo mi, Pathian thu hriltu inti si a, sual lawm mi, rilru taka sakhaw hmang lo a, vantlang ngaiha mawi tur chauha sakhaw ngaihsak mi, a tawi zawngin “Rilru fai si loa puan chang tivar” te kan ni a tihte hi dawt muhlum chu a ni hauh lo ang.  

Krisian, kal fimkhur rawh