PIPUTE ROHLU
Mahmuaka Chhakchhuak
Aug. 29, 2025
Kan pi leh pute kha tun, ṭhangthar hun nena khaikhin ralah chuan an fel lohna leh tlin tawk lohna tam tak sawi tur a awm ngei ang a, chutih rual chuan ṭhangtharte aia finna an neih ṭhat zia pawh sawi tur tam tak a awm bawk ang. Thlawhhmaa vah tur ram an en dawn a Arpa an pawm a, Ar a khuan loh chuan neih tlakah an ngai lo a, Ar a khuan thung chuan ngaihngam takin an nei mai ṭhinte kha vawiin thleng hian ngaihhniam theih ala ni reng reng hauh lo. Ruah a sur uar viau a, khua a chen tluk tluk lai pawhin tualah Ar chhuak an hmuh chuan khua a ṭha dawn a ni ang an ti a, alo dik ngei ngei bawk a. Hetiang khawpa sik leh sa chungchanga finna an neih ang hi khawvel hnam dangte hian nei ve tak maw le?
Thiang lo an tih tam takte pawh vawiin thleng hian mi tam takte chuan an la palzut ngam chuang hauh lo a; In sak ṭhat dawnin Tlung hawi dan ngai bawka hawi tir leh tur, Tlung hawi zawng thlak chu a thiang lo an tihte pawh hi ala dik reng mai awm mange a tih theih. Khumpui tihbawlhhlawh tihte, Aia upa zah tihte, Vantlang kawng hnawh emaw, tihdanglam emaw a thiang lo, ruang a chhuak duh tihte, Pumah hmeichhia lal tirin tuikhurah mipa lal tir tur tihte, Ṭhenawmte do aiin khaw sarih do a thlanawm zawk tihte, Anchhe lawh chu mahni chungah a tla duh tihte, Nu leh pate mawl biak hi thiang lo tluka ngaih a ni tihte zawng zawng hi tunlai finna sang tawh tak hnuah pawh a dik lohna a awm kher awm lo e. Heng zawng zawngte hi ṭhangtharte hian kan vawn nun reng pawh a pawimawh viau a, kan hnam rohlu pawimawh tak a nihna hi kan theihnghilh mai thiang lo ang.
Tunhma lama tlawmngaihna pawh khawtlang nun ti nuamtu leh min phuarkhawmtu ber pakhat a nih laiin tun hunah erawh a lo dal ta tial tialin tlawmngaihna ber pawh hre fiah lo kan awm ta hial mai awm e tih tur a ni ta. Miin Lungphunnaahte Inneihnaahte leh thil dang dangah ruai an buatsaih ṭhinte pawh hi an neih sumin a tlin leh ropui taka buatsaih an duhna vang lam ni hauh loin khawtlanga an lawmthu sawina a ni zawk ṭhin. Leimin vang emaw Thli tleh avangin emaw an In leh lo a chhiatin ṭanpuitu auh a, pun ngai miah loin a hria apiang an lo kalin ṭanpui an ngaihnaah theihtawp chhuahin an rawn thawk nghal bawrh bawrh mai a. Chutiang tlawmngaihna chu sum leh paia lei phak rual a nih loh avangin tunhma lam chuan nei lo chung chung pawhin ruai an buatsaih ṭhin. Nimahsela Thlan siamnaah erawh chuan ruai buatsaih mahsela puar khawpin an ei ngai lo thung a ni awm e. Thlan siamnaah hian khawtlang huapin ruai buatsaih nimahsela ei lo bik nih chu thil zahthlak tak nimahsela puar khawpa ei kher erawh an tum ngai lo ni awm tak a ni a, hei hi eng nge a chhan ni ang tih erawh chiang taka hriat ni chiah lo mahsela mitthite zahna vang pawh a ni thei ang.
Heng bakah hian kan pi leh pute khan ruahmanna ṭha tak mai an neih chu Inneihnaa man eitu tur chungchangah hian a ni. Hmeichhe man hi Manpui, Palal, Pusum, Ni-ar, Nau puakpuan, Nu man, Sum fang, Sumhmahruai leh Ṭhutphah tihtea ṭhen a ni ṭhin a. Heng man chi hrang hrang eitu tur an ruahmante hi chhung leh khat huikhawmna atan a nih mai bakah nakin hnu zel pawha chhiat/ ṭhat huna an la inmamawh dawn avanga thih leh ruam khatah dam leh tlang khatah tih thinlung an neihna atan a ni ṭhin. Hei hi Mizo inkungkaihnaa thil pawimawh deuh a niin vawiin thleng pawha la inzawm nghet tlatte pawh sawi tur an awm. Tunlaia man eitu atana thisena inzawmna nei reng reng lo leh pi leh pute aṭang pawha inhnai vaina pawh ni hauh lote thleng thlenga kan in ei tir ṭhin nen hi chuan a kar a hla viau awm e. Man eitute aṭanga phutlet kan nei ta tlat mai ṭhinte pawh hi tunhma lama kan pi leh pute hunlai ang nen chuan a in ang chiahin a hriat loh. Man eitu mi za chuang daihte kan han nei ta ṭhin pawh hi a lawmawm nge a zahthlak pawh sawithiam har tak a ni ang.
Tin, chawei-a insawm hi duhsakna sang ber nia sawi a ni a, chaweia sawm an nih chuan chawhmeh tuihnai thei ang ber leh ṭha thei ang bera buatsaih a ni ngei bawk ṭhin. Chaweia miin an sawmin an hnar ngai meuh lo a, lawm takin an ei sak ṭhin. Hetianga pi leh pute hunlaia induhsakna an lantir ṭhin hi vawiin hun thleng pawha ngaihhlut tlak a niin la chhawm zel tlak a ni bawk. Finna leh thiamna kawngah ṭhangthar zawkte hi kan zuan a zan avang hian hun hmasa lama Mizo nun dan tam tak chu kan lo hnualsuat a nih pawhin an finna leh remhriatnate hi chu chhawm nun zel hi kan tihtur pawimawh tak a ni. A tir lama kan sawi tak angin nu leh pate khuma tlangvalin nula a mutpui chuan pawi sawina lian tak a niin cheng 20 leh Salam chawi tir theih an ni. Chutiang bawkin Aia upa zah tihte pawh hi vawiin thlenga khawtlang nuna la pawimawh tak a ni a, Vantlang kawng hnawh emaw, tihdanglam emaw a thiang lo, ruang a chhuak duh tihte pawh la hnualsuat theih a ni chuang hauh lo. Pumah hmeichhia lal tirin tuikhurah mipa lal tir tur tihte pawh hi lohtheihloh thil avangin hmeichhiain hnathawhna hmanrua chher hriam ngaiin Pum pan a ngai tihna a ni a, chutiangin lohtheihloh vang bawkin mipain tuikhurah tui a chawi a ngai tihna a ni.
Heng zawng zawngte hi kan pi leh pute chuan ziak loh danah neiin ṭha takin an lo zawm ṭhin a, vangtlangah leh chhungkaw tinah inzirtirna an neih ber pawh a ni. Hetiang inzirtirna kawngah kher hi chuan ṭhangtharte hian kan pha hauh lo a, kan tluk hek lo. Chuti chung chuan tunlai hunah ṭhangthar zawkte hian heng kan pi leh pute’n inkaihhruaina dan ang hiala an lo neihte hi kan palzam mai maiin ngai pawimawh lo tak tak kan han awm ta hi a pawi hle. Kan nawmsak duh luat vangte pawh a ni ang a, mahni hma kan sial vang pawh a ni thei bawk ang. Nimahsela chutiang pawh lo niin kan pi leh pute thuro hlu tam takte hnualsuat zawnga ngaihdan neih erawh hmuingilnain a umzui kher chuang awm lo e. Chuvangin ṭhangtharte hian kan pi leh pute’n thuro tam tak an lo neihte hi vawng nung zelin kan hnam nun timawitu a ni tih hriaa kan chawinun zel pawh a ngai a ni.
Comments