KA MITTUI KA DANG ZO LO!
Mahmuaka Chhakchhuak
Sept. 12, 2025
Rangkachak MEICHHER put tir meuha Meichher chanchinbu kum 50-na puala lehkhabu chhuah chu lehkhabu dang a ang lo hle mai a, a bu pawh a chhahin thuziak hlu tak tak 90 lai dahkhawmna a nih bawk avangin a hlu hle.
Thu bengvarthlak leh ngaihnawm tak tak chhiar tur a awm laiin thu lungchhiatthlak tak takte pawh he lehkhabuah hian chhiar tur a awm a, thawnthu ang deuha kimchang lo ang reng taka kan lo hriat tawhte chu he buah hian chhiar tur a awm hi a lawmawm ka ti hle mai. Chung zingah chuan thinlung khawih deuhte pawh a awmin thinlunga reh tawh ngai lo tur hiala bu khuar nghet nghal thawnthu lungkuai tak chhiar tur awm hi nang pawhin han chhiar ve la ngaihnawm i tih ve ngei ka ring.
A hmasa berah hian J. Malsawma (Thanpuii Pa) ziak ‘Pastor Sena Hriatreng Nan’ tih chu phek kua lai awhin a awm a. He thu hi a ziaktu hian Meichher Chanchinbu, kum 1975 March/ April thla chhuaka a lo ziah tawh kha a ni. Pastor Sena chanchin hi a buin a awm tho niin ka hria a, chu erawh ka la hmuh ve chiah loh avangin Pu J. Malsawma ziah hi ka tan chuan a chanchin hriatna hmasa ber a ni mai a, Pangdailova hming a put chhante hi a dangdai ang reng hle.
A pa, Siakeng Pasalṭha Pa-aia chuan Tumpang sial lian tak, kawlh em em mai leh ki kual mawi tak mai chu tumahin an kah ngam loh laiin a ni chuan a kap a, chu seki karah chuan patling pathum an ṭhu thei hial a ni. Chu seki mawi tak mai chu mi pakhatin a chuh ta tlat mai a, Lal hnenah a thlen a, lal chuan a chuhtu chu a peksak ta mai a. Reilo teah chuan seki chu lal inah an tar leh mai bawkin Pa-aia chuan ui hle mahsela lal rorelna chu tihdanglam theih a nih si loh avangin a chan hlen ta a ni.
Tichuan, Sena kum thum vel a nih laiin a pa chuan a boralsan a, a nu chuan a u pakhat nen chuan a hmeithai-pui a, an baihvai em em mai a, kawlhawk aṭangin Lungtanah Pa-aia u fate bel turin an nufa ho chuan an pem ta ngawt maiin in thar rekin an nufa ho chuan nun bul an ṭan chho ta a.
Chutianga rethei taka nun bul an ṭan mek lai chuan tu emaw ni hian Sena nu, hmeithai lehnghal chu khawhring neiah a puh ta tlat mai a. ‘Mi a man ṭhin a, kan khuaa awm tlak a ni lo’ tiin a hek ta a. Chunglai hunah chuan khawhring neia inpuh chu inpuhna zawng zawnga chhe ber a ni hial ang a, insawi fihlim dan a awm ngang bawk si loh avangin Sena nu chu khua ata hnawhchhuah alo ngai ta a. Khawhring nei chu an duh hun hunah ramhuai-ah an changin sial angin ki te an nei thei a, mi kawchhungah te pawh lutin mi an ti na thei a, an sawisa vak vak ṭhin bawk a. An duh apiang an ngenin an pek chuan an dam leh mai thei a, puithiamin a thawi chuan khawhring chu a hnawtchhuak thei bawk a, chutiang a nih loh chuan damlo chu a thih phah hial thei a. Chutiang a nih avangin khawhring nei chu khua ata hnawhchhuah a ngai ṭhin a ni.
Tichuan, Sena nu pawh chu khawhring neia puh a nih tak avangin khua ata hnawhchhuah a ngai ta a. A fa, naupang tak tak pahnih nen chuan kawtchhuahah mittui tla zawih zawiha inṭhenin kum khua atan nufa inhmangaih takte chu an lo inṭhen ta a ni. Chuta ṭang chuan Sena te unau chuan an nu chu an hmu leh ta reng reng lo a, vawiin thleng hian a nu thlan hi a awmna chin an la hre lo a, kum 1943 khan Ramlaitui-ah awmin an sawi a, chutah pawh chuan an va hmu ta chuang lo a!
Sena hi mi vanduai bik a ni emaw tih mai tur a niin harsa takin lehkha a zir a, chumi hnuah zirtirtu a niin kum 1933-ah Pastor atana lak a ni a. Champhai biala kohhran enkawl tura awmin chumi hnuah chuan Kawlkulhah a awm leh a, heta a awmlai hian a nupui pahnihna chu kum 1952-ah a sun leh a (A nupui pakhatna a sun thu hi he ziakah hi chuan a awm chiah lo nain lehkhabu dangah chuan kum 1936-ah Champhaiah a nupui pakhatna Saizovi hi a sun tih a ni), a nupui pathumna pawh kum 1968-ah Durtlangah a sun leh a.
Amah ngei pawh chu kum 1960-ah TB a veiin damdawiinah enkawl a ni a, hetia damdawiina enkawl a nih lai hian dam a tum hle a, kohhran enkawl leh a chak zia pawh a sawi fo ṭhin. Pathian zarah thla ruk hnu lekah damdawiin a chhuahsan a, kum 1963-ah Synod Moderator atan ruat a ni a. Kum hnih Moderator a niin, a hun tawp dawn ṭrpah Shillonga Assembly an neih laiin Bus inpel tur inhrut chuan a ban dinglam chu hmun hnihah a hrut tliah sak hlauh mai a. Chutianga harsatna hrang hrangin a chenchilh chung chuan a rawngbawlsak Lalpa tan erawh rinawm takin rawngbawlna a neiin kum 1974-ah Chatuan ram alo pan ta a ni.
Hetiang bawka thawnthu lungchhiatthlak hi Pu B. Lalthangliana ziah Chun leh Zua tih chu he bu-ah bawk hian chhiar tur a awm a.
Aw chhungkim lai ka ngai mang e
Kan run inchhung ka ngai mang e
Aw, chun leh zua, Aw chun leh zua
Tih hla hi ilo hre ve tawh ngeiin a rinawm. A phuahtu chu Lalrodinga niin kum 1981-a a phuah a ni a. Kum nga mi lek a nih laiin a nu leh pa hi an inṭhenin a pa chuan nupui dang a nei leh a, fa pakhat a rawn chhawm bawk a. A nau neih chhun, a farnu erawh chu a nu bulah a awm thung a. Kum 7 a nih chuan a pain boralsanin a nau nen chuan EFCI enkawl fahrah chawmna inah an awmin kum sawm chuang lai an awm nghe nghe. A nu tak pawh chuan pasal dang neiin a pasal hian a fate hi a ngaithei vak lo ṭhin a. Fahrah enkawlna hmuna a awmlai hian a nu hi a tlawh zauh zauh ṭhin pawhin a pahrawn hian alo hau ṭhin avangin mittui tla kuang chungin a chhuak fo ṭhin. Fahrah chawmna in aṭanga a chhuah hnuah, kum 1978-ah chuan a nu tak hnenah awmin rethei takin lehkha a zir a, kum 1982 chuan nupui a nei ve ta a.
Nimin lawkah khan Pu Sena (TC. Jonunsanga) nen kan inkawmnaah Tahana an zina he hla phuahtu Lalrodinga te ina chaw an ei dawna Pu B. Lalthangliana ziah Chun leh Zua hi Zonunmawia’n a chhiar a, a chhiar chhuak thei lo chu Pu Sena chuan chhiar chhunzawmin a ni pawh chuan a chhiar zawh theih bik loh thu leh an mittui tlak tam zia min hrilh leh bawk a.
Ka sawi chhunzawm zel tawh lo mai ang. Lo chhiar ve teh, kei chuan he thu pahnih ka chhiar lai hian ka mittui ka dang zo ngang lo a ni!
Comments