PIPUTE HLAUH KHA
Mahmuaka Chhakchhuak
Sept. 14, 2025
Kan pi leh pute khan hlauh tur an zãwng emaw tih turin hlauh an ngah a, hlauh tur hi an hre thei em em a, kristian kan nih hma phei chuan mi tina thei leh mi tihlum thei hialah an ngai a, malsawmna thlentu-ahte an ngaih bawk avangin an hnenah inthawina an hlan fo ṭhin bawk. Chawngtlai lal, Nikuala pawh kha ramhuai hnena inthawina hlan ṭhin a niin ral a do dawn emaw sa hlauhawm an beih dawnin an khaw chung “Khawpuiṭan’ an tihah chuan a inthawi ṭhin a, malsawmna a dawng dawn a nih chuan a awmna tlang chu a nghing dur dur ṭhin e an ti.
Kan pi leh pute hlauh ṭhin ṭhenkhatte chu hetiang hian tawi tetein han sawifiah nghal ila:
HUAI: Mihring pianphung hmel pu si, mihring aia danglam si, han hmuh mai pawha rapthlak tak si ni tura ngaih a niin huaite hian awm duh bikna an neiin an hre bawk a. Thing lianpui puite, lung lian tak tak te, sih te, kham chhengchhe tak tak te, pûk thuk tak tak te leh ngaw dur pui puite hian huai nei vekin an ring a. Tlang huai an tih phei chu ‘Tlang lal’ tiin an sawi ṭhin a, huai zawng zawng zingah thiltithei ber an ngaih a ni.
PHUNG: Phung hi huai dang zawng aia lian leh hâng lam deuh leh hlauhawm tak nia rin a ni. Miin ram hnuaiah emaw thil hmuhsual eng emaw lian tak a hmuh a, a nihna tak a fiah ngam si lohte hi Phung emaw an ti mai zel bawk a, chuvang chuan Phung hmu sawi tur hi tam pawh an tam ṭhin reng a ni.
THLARAU: Mihringin thlarau nei ngeiin an ring tlat a, mi a thih veleh a thlarau chu mitthi khuaah kal nghal mai loin Rihdilah kal hmasain an ring ṭhin. Hringlang tlang aṭangin he khawvel an chhuahsan hnu hi an thlir vawng vawng ṭhin a, an lungleng chu an ṭap an ṭap ṭhin. Nakinah chuan hawilopar an thliak a, lungloh tui an in hnuah chuan khawvel lam hawi tawh loin mitthi khaw lam an pan tawh ṭhin niin ngaihna lian tak an nei. Chutianga mitthi khua an thlen hma chuan an thlarau chu leiah vak vakin mumangah te an rawn inlar ṭhinin an chenna in leh lote an rawn fang leh ṭhinin an ngai.
CHHAWIHFA: Hei hi chu Arsi lian tak a niin lei chunga thlawk zuai zuai a reh leh mai ṭhin nia sawi a ni. Nimahsela a thlawh chhuah ṭantirhna apiangah chuan ruang a chhuak duh niin an hria a, an ngaih a ṭha thei ngai lo.
LEI RUANG TUAM: Ramhnuaiah mual khang zawngin lei sen deuh, pawng deuhin, hnim pawh ṭo si lo hian hlam aia sei tur hian alo awm ve ṭhin a, chu chuan thlan a ân em avangin lei ruang tuam an ti ṭhin a ni. Chutiang awmna loa neitute chhungkua aṭang chuan ruang a chhuak duha an hriat avangin an nei ngam ngai lo.
ZAWNG LURUH RO: Thlawhhma atana lo an vah laiin eng anga zau leh thui pawh vat tawh mahsela Zawng lu ruh ro an hmuh chuan an chhuahsan leh mai ṭhin. An nei lui a nih chuan an chhungkua aṭanga ruang chhuak tura ngaihna lian tak an neih avangin tumahin chutiang chu an nei ngam ngai lo.
KHAWHRING: Hei hi chu thlarau ang deuha hmuh theih si loh, ram huai ang chi, vir em em mai leh mihring pawh ei ching nia ngaih a ni. Mihring kawchhungah lutin awmhmun a khuar a, a luhna erawh chuan a hre kher ngai lo thung. Nula hmelṭha deuhte hian khawhring hi an pai duh nia sawi a ni ṭhin a, nimahsela hei hi nula an thik ṭhin vang nia ngaihna a awm bawk.
Khawhring pai an awm chuan khawchhung aṭanga hnawhchhuah emaw thlam chhunga hal khung emaw leilawn sang tak aṭanga nam thlaktein an hrem ṭhin. Tin, khawhring pai an hriat dan hi mi tu emaw a puma lo nawm loh a, alo nat vakin khawhring pai nia rinna an neiin a chhungte chuan ‘Tunge i nih?’ tiin an zawt a. Damlo chuan ‘Chumi chu ka ni’ tiin tu emaw hming a sawi chuan a hming rawn lam rik apiang chu khawhring paiah an puh ta ṭhin a. Thikthu vanga khawhring neia inpuh pawh a awm foin Pastor PD. Sena nu ngei pawh khawhring neia puh a niin khua ata hnawhchhuah a ni.
THLAHRANG: Mihring tupawh mai hi an thihin an thlarau chu mitthi khuaah kal nghal mai loin khawvelah hun engemaw chen la cham ve ṭhinin an ngai a. Ṭhenkhatte chu hmuh theiha inlarin ṭhenkhatte erawh hmuh theih lohin an inlar ṭhin bawkah an ngaiin thawm eng emawte chhuah ṭhinah an ngai bawk. A bik takin khawhar riahpuite hian an hre duh deuh ni awm tak a ni.
THLA AI: Ramhnuaiah emaw hmun reh takah thlaphang tak, chhan ngai em em aw hi an hre ṭhinin chu chu thla ai an ti ṭhin. Ramhuaiin mi a manin hruaibo tuma a kaih laiin thlaphang aw ring tak chhuah ṭhinin an ngai a, chu chu mi huaisen deuhin an hriat chuan ‘Thlaphang reng reng suh, kha, keimah ka rawn kal e’ tia anmahni hming chhalin aw an hriatna lamah chuan an au ṭhin a, a chang chuan an chhanchhuak bawk ṭhin a. Hetianga chhantu an awm loh hi chuan chu aw neitu chu a dam lo a, a thi nghal mai ṭhinin an hria.
TUALSUMSU: Hei hi chu thil vang tak leh awm zen zen lo a niin mihring thlarau lam thiltih bawk nia sawi a ni. Zanah khawtualah rulpuiludin anga awmin an lu chu leiah an su ṭhin a sawi a ni. An thlarauin chutianga a tih chu ṭhenkhatte chuan an hria a, ṭhenkhatte chuan an hre ngai lem lo ni awm tak a ni. Chutianga awm chu thil vanduaithlak tak chang pawh ni loin thihna hial pawh niin an ngai.
KHUAVANG: Khuavâng ve thung hi chu hmeichhia vek niin an sawi a, mihring pianphung anga awmin an mit erawh a khamphei zawnga awm loin a tung zawngin a awm thung an ti a, chutiang bawk chuan an zahmawh pawh a khamphei zawngin a awm an ti bawk. Dam reina leh dam rei lohna neitu nia ngaih a niin vanneihna pawh an nei nia sawi a ni ṭhin. Ṭhasiama ngei pawh kha hapui khawl tham zetin a dam a, a boral chhan pawh khuavang lasi zahmawh khamphei a mutpui thu a sawi vang nia sawi a ni.
Heng bakah hian Ṭau, Khaw mû, Chawm, In thum kar, Tulûm leh Pheichham bakah Damlai thlate pawh hi ramhuai lam chia ngaih a ni a, thawnthu lamah pawh sawi an ni bawk.
Hengte hi chik taka han thlir chuan thil awm tak tak a ni em tih hi hriatchian a ni lem lo a, a awm ngei e, a thleng ngei e tia chiang taka sawi thei hi an awm meuh lo ni awm tak a ni a. Sakhuana lama kan la thlen san loh avanga thil awm pawh a ni thei. Chanchin ṭha engin min luhchilh a, Pathianthu lama kan khawtlang ngei pawh alo harh takah hi chuan hetiang thil tam tak hi a reh taah a ngaih theih bawk. Chutih lai chuan Puithiam chi hnih – Bawlpu leh Sadawt erawh khaw tinin an neia ngaih a niin anni chu damlo tidam turin leh inthawina hlan tura an hman ber an ni.
Bawlpu chuan damlo tidam turin damlo mar chu a han dek a, a damna atana a chawh apiang chuan inthawina an hlan ṭhin. Inthawina hlan tur an neih loh pawhin pûk chawpin an lei mai tur a ni a, damlo natna a zirin Ar, vawk leh kel emaw uite hmangin inthawina an hlan ṭhin. Bawlpute hian thiam hla an nei a, a chang chuan damlo bula inthawina an hlan a, a chang chuan ramhnuai lamah inthawina an hlan ṭhin bawk. Inthawina sa chu ei thiang leh ei thiang lo a awm tiin a tlangpuiin puithiam leh a hnungzuitu chuan inthawina sa chu an ei ṭhin. Sadawt puithiam erawh sakhaw puithiam a ni bikin miin an vawk vulh zinga lian ber chu vawkpa sut nghak an tiin chumi an talh dawn chuan sadawt puithiam hi koin chhamphualna nen an talh ṭhin a. Khawtlangin sakhaw lam thila inthawina hman an duh chuan sadawt hi an ruai bawk ṭhin.
Pathianthuin kan thinlung a luah hneh a, harhna kan chan tak hnuah hi chuan mitinin hetianga hlauh leh inthawina hi neih a ni ngai ta lo a, kan thinlungah pawh hetiang lam ngaihna leh helam vanga lunglenna pawh a awm tawh ta lo hi Pathianthu vang a ni kan ti lo thei lo ang. Pathianthu avang chuan mimal nun mai bakah khawtlangah hlauh tur kan nei tawh meuh lo a, thih hlauhna ngei ngei pawh kan nei ta lo. Thih hnu piah lam ram avang zawk chuan kan thinlung a hneh tawhin ṭhenkhatte phei chuan ‘Vanram tlafual’ te pawh lo chen lawkin thlarau lama harhna chi hrang hrang kan lo chang ta zawk a ni.
Comments