JFA'N MIZO BIBLE A DUHKHAWP LOHNA - II

Mahmuaka Chhakchhuak

Jan. 22, 2026


Mizo ṭawng chungchangah hian dik ber pawh hriat theih loh turin kan hman dan a in ang lo thluah mai a, khawi ber hi nge dik ka hre thiam lo fo ṭhin. Mizo ṭawng hi a har hrim hrim bawk a. 

Mizo ṭawng hi ṭawng hausa niin a mawi em em bawk a. Chutih rualin ṭawngkam thu mal hman bikna nei pawh a awm nual a: Ran kan vulh a, ramsa erawh kan vulh loin kan khawi thung. Ui kan vulh a, Ar kan vulh bawk a, Vawk kan vulh bawk a, Zawhte kan vulh bawk laiin Sava erawh kan vulh loa kan khawi thung. 

Chutiang zelin Sakhite, Savawmte pawh kan khawi zel bawk ṭhin. Hetiang bawk hian kan thlai huanah Ar lo awm sela kan huanah Ar a chhuak kan ti ngai lo a, kan huanah Ar a lut kan ti ṭhin. Sanghal erawh lo awm ve thungin hnuhma tam tak lo hnutchhiah ṭeuh ta sela Sanghal a lut kan ti lo ang a, Sanghal a chhuak kan ti thung ang.

Chaw leh chaw hmeh kan chhum laiin Bal erawh kan mung thung. Hetiang hian thil dang tam tak sawi tur a awm ang a, heti chin ringawt aṭang pawh hian Mizo ṭawng danglamna hi kan hrethiam mai awm e.

'Ngaiteh’ tih nge dik ang ‘ngai teh’ tih hi? ’a zia awm’ tih nge ‘a ziaawm’?   ’Chutichuan’ tih nge dik zawk ‘chuti chuan’ tih hi? ‘Engpawhnisela’ tih nge ‘Engpawh ni sela’? ‘hnawhchhuah’ nge ’hnawh chhuah’? ‘chumi’ nge‘ chu mi’? ‘lungkham’ nge ‘engto’ nge ‘ngaihtuah buai’ dik ang? ‘Ramhuai  zawl’ nge ‘Ramhuai pai’ dik ang? ‘Thilmak leh ‘Thil ropui’ tih hi enge a danglam/ in anna? ‘Ṭhangtharte’ tih leh ‘Tunlai mite’ tih leh ‘Tunlai chhuante’ tih hi sawi pawlh chi a ni em? ‘Chawimawi’ tih leh ‘Chawisang’ tih hi a in ang em? ‘Nausente’ tih leh ‘Mi mawlte’ tih hi tinge thuhmun anga an hman?  

Ka bo hle mai!

JF. Laldailova'n Mizo Bible a han chip tak tak chu ngaimawh lai a ngah ta mai a. Bible leh Hla bu-a Zoṭawng ulh lutuk leh biboh tak tak awmte hi Zosâp leh anmahni pui tura kan mi hmasate an hman vang chu niin a ngai a. Kan mi hlui hote khan Zosapho an thunun lo a, Zosaphoin an thunun zawk niin a lang a ti hial a ni (Zoram Thupuan Sept. 12, 1964. P.3; cf B. Lalthangliana Mizo Literature 1993 p. 343). Chumi aṭang chuan Zoṭawng leh literature chhanchhuah thuai chu ṭulin a hria a. Chutianga Bible Thlirna a ziah dawnah chuan amah ngeiin Press-a hnathawkho hnenah ‘Ngawi tak rawh u, mipui zingah bomb shell ka thlak dawn a, a mi nghawr let han nasatzia tur chu in lo hre mai ang’ a tih lawk sa angin amah bauhtu pawh a nei ta reng a, chung zinga a tam zawk chuan Zosapthara dik theihna kawng zawn tum loin ‘Mizo hla thu pawh eng a ni bik hleinem’ an ti a (Bible Thlirna 7).

MIZO BIBLE A DUHKHAWP LOHNA LAITE:

Thup. 6:15 “Pukah leh tlanga lungpuiah chuan an biru a,” tih pawh hi a famkim tawk lo a, heti chinah hi chuan hriatthiam pawh a har. “Pukah leh tlanga lungpui karah chuan an biru a,” tih ni ta zawk sela a dik thlapin a fiah zawk bawk a, Sap ṭawnga ‘among the rock (RSV)’ tih lehlinna chiah pawh a ni.

Luka 14:25 “Tin, mipui nasa takte a hnenah an kal ve a,” tih ziakah hian nasa tih hi a hman lohna turah a hmangin nasa tih aiah hian tam tih hmang ta zawk mai sela a thu hi chhiar a nuamin lem a nuam zawk ngei ang.

Estheri 6:8 “Lalin a inbêl ṭhin lal puan te, lal chuan ṭhinna sakawrte, lallukhum, lalin a khum ṭhinte rawn laksak ni sela,” tih thu hi uluk takin han chhiar ila a mam zan lo tih kan hre thei ang. Hetianga chhawng duat duat lo hian ‘Lal inbêl ṭhin kawrfual te, lal chuan ṭhinna sakawr, a lu chunga lallukhum inchhuang sa te rawn laksak ni sela’ tih ni ta zawk sela chhiar pawh a nuamin lem a nuam zawk ang.

Estheri 6:4 “Chu mi lai chuan Hamana chu a awhhlumna siama Mordekaia awhhlumtir tur thu lal hnena sawi turin lal kawt hung pawn zawk chhungah chuan a lo kal a ni a,” he thuah hian Awhhlumna tih leh awhhlumtir tihte hian Mizo ṭawng dik tak tur a tih dik loh phah a, chhiar zawngin lem a har riau a ni.

Estheri 2:23, 5:14, 6:4, 7:9, 10, 8:7, 9:13 leh a dangah nen, hmun 14-laiah Awhhlumna/ Awhhlumtir tihte hi kan hmu bawk a. Hengte hi awhhlumtir emaw khaihlum emaw tia hman tur a ni. Sap ṭawnga ‘Hang’ tih chu JF Dictionary chuan – khai, tar, khaihlum, uai tih leh inkhai tih tein a letling a, KJV Bible-ah hmun 71-ah a awm a, chungte chu kan Mizo Bible chuan hetiang hian a letling hlawm a:

CHAWIKANG: Gen. 40:19, 

KHAIHLUM: Gen. 40:22,

II Samu. 21:6, 21:9, 

UAITHLA: Exo. 26:12, 26:13, Heb. 12:12, 

ZAR: Exo. 26:32, 36, 37, 27:11, 12, 15, 16, 35:15, 17,

36:37, 38:9, 11, 12, 14, 15, 18, 19, 39:40, 40:5, 8, 28, 33, Nums.

4:25, 26., 

AWHHLUMTIR: Nums. 25:4, Esther. 2:23, 6:4,

7:10, 8:7, 

KHAI: Deut. 21:22, 23, Joshua. 8:29, 10:26, II

Samu. 4:12, 21:12, 13, 

AWHHLUMNA: Esther. 5:14, 7:9,

10, 9:13, 

KHAI KANG: Esther. 9:14, 25, 

BANG: Sam. 137:2,

Hla te. 4:4, 

HUNG: Esther. 1:6, 

KAIKUN: Ṭahhla. 2:10,

INKHAIKHAWM: Mat. 22:40, 

INKHAI: TT. 28:4,

HLAUTHAWNG: Deut. 28:66, 

TAR: Ezek. 15:3. 

Heng bakah hian Isaia. 22:24-ah phei chuan a awmze bo ṭhakin lehlin a ni bawk a.

THAWKKHATAH TIH LEH THAWKLEHKHATAH TIH HI THUHMUN A NI LO.

Thawkkhatah tih chu ṭum khatah, vawi khatah tihna mai a ni a, thawklehkhatah tih chu thut, phut, nghal tihna a ni thung. Thawkkhat lai kha chuan thawkkhatah tih hi thawkleh khatah tihna angah kan lo chhiar liam ve mai mai ṭhin a. Chhiar apianga ulh deuh nia ka hriat ṭhin avangin ka han ngaihtuah chiang ta a, thawklehkhatah a dik loh dan ka hre chhuak ta phut mai a ni. I kawṭhuahna ei tur chu han thawkkhat pawp (thut) mai la, a hrehawm tawrh chhung a rei lo mai a ni (A hrehawm tuar chhung, ni loin). I char-tin pu chu i thatchhe-arbawmkhai a, thawkkhata put zawh mai tumin i kawp a nih kha maw le! Chutichuan, thawkkhatah chu ṭum khatah, thawklehkhatah chu phut, thut leh nghal tih a nih kan hriat hran a ngai tihna a nih chu. Isaia bu letlingtute hi chuan he thu danglam dan hi chu a hre chiang khawp mai. 

Thawklehkhatah ti loin a zawlpui chiah vawilehkhatah tih hi a hmang hlauh zawk a, a kawh a in ang chiah tho. “Ṭiauna pawh vawilehkhatah i chungah a lo thleng thut ang a, chu chu i hre lawk lo vang” (Isaia 47:11). Vawilehkhatah ka hlen thut a…… (Isaia 48:3), Thawkkhatah chu vawikhatah. Thawklehkhatah chu vawilehkhatah. I Pet. 3:18 “Vawi khat a tuar” tih pawh hi “He suffered once for all” tih lehlin nan chuan a dik lo. A vawi khat tawrh thu ni loin, chatuan atana a tleitlak thu sawina a ni daih zawk.

Heng Bible changah te pawh hian thawkkhat hi thawklehkhat tih nan a hmang vek bawk:

Chumi ni chuan thang awk angin thawkkhatah in chungah alo thleng phut ang e (Lk. 21:34).

Tin, thawkkhatan vantirhkoh hnenah chuan vana miho mipui an lo awm ta chiam a (Lk. 2:13).

Tin, thawkkhatan van ata ri thlipui tleh angin a lo thleng ta phut a (TT. 2:2).

Tin, a kal laiin, Damaska khua a thlen dawnin, thawkkhatan eng van ata a velin a lo eng ta phut a (TT. 9:3).

Tin, thawkkhatan a ke bulah a tlu ta nghal a, a thi ve ta a (TT. 5:10).



Comments

Popular posts from this blog

CHIEF MINISTER HNENA LEHKHATHAWN

TACHHIP ARSI ÊNG

Dr. HL. MALSAWMA NGHILHLOHNAN (A boral champha vawikhatna pualin)