INBIHCHIAN KAN NGAI
Mahmuaka Chhakchhuak
Jan. 25, 2026
Kum 1896 March 30-a Mizo zinga ringtu hmasa ber Taibawnga aṭanga kum 130 hnuah chuan ringtu pawh nuai sawm vel lai kan niin Mizoram chhunga mihring awm zawng zawng zinga zaa sawm riat leh pasarih vel (87%) lai kan lo ni ta. Rinna kawngah kan ṭhang a, hma kan sawn rualin mihring dinhmun pawhin hma lam a pan chho ve zel a, kan khawtlang nun leh chhungkaw tin khawsakna ngei pawh pangngai tak kan niin rual pawh kan pawl narawh e.
Kristian kan nih a, ringtu kan lo nih hian kan tisa duhdan leh ngaihdan ṭha lote chu bansan a, Isua rilru ang pu a, nei tur kan ni. Rul inlip ang mai a thinlung tak ni lo, pawn lãng taka ringtu nih mai hi a dik lo a, a nih dan tur pawh a ni hek lo.
Nikodema hnenah Isua chuan ‘Tih tak meuhin, tih tak meuhin ka hrilh a che, mi tupawh an pianthar loh chuan Pathian ram an hmu thei lo ang‘ a ti a, helaia Isua, piantharna thu a sawi hi ‘Chunglam Pianna‘ a ni a, KJV chuan ‘piang nawn’ a ti a, WEB chuan ‘piangthar‘ a ti a, footnote ah chuan ziah chhunzawmin Joh.3;7 thua ‘anothen’ tih nen hian a awmzia chu ‘piangnawn’ tih leh ‘chunglam aṭanga chhuak’ tihna ve ve a ni a ti. The Living Bible chuan ‘piang nawn‘ a ti bawk a, ARV leh ERV te pawhin ‘piang nawn‘ an ti vek tho mai.
Hetiang hian i han sawizau deuh ta ila; Mizo ṭawng ai chuan English hian a chiang zawk deuh anga, English Bible lama ‘Piangthar‘ an sawi dan hrang hrangte chu;
Reborn; OEB,etc
Second birth; BBE, etc
Born a new; Darby, Tyndale, WEB, WEBBE, WEBME, HNV, Murduck, RV, ERV, Ampflied (born a new; from above), Coverdale, etc
From above; LEB, NETFree, ASV, Rotherham, TS1998, Godbey, YLT, ACV, ISV, EBR, Massage, EBR, CEV, NRSV, etc
Born again; KJV, RKJNT, NKJV, RNKJV, BWE, RWebster (again; or from above), EMTV, UKJV, Geneva1599, Webster, KJVPCE, KJV1611, MKJV, AKJV, Bishops, Geneva 1587, Douay, NIV, ESV, LB, ARV, etc.
Tichuan helaia Isua’n Piantharna thu a sawi hi tisa pianna mai a ni lo a, Pian nawnna tihna a ni a, chu chu ṭawngbul zawk Greek ṭawng lamah chuan ‘anothen’ tih a ni a, chumi awmzia chu ‘Chunglam aṭanga piang, Pathian hrin’ tihna a ni. Helai thu chiah hi ‘anothen’ hmanna a ni a, I Pet. 1;3 thu a ‘hring leh’ tih chu I Pet. 1;23 ah chuan ‘piangthar’ tih a ni a, Greek ṭawnga ‘anagennon’ tih ve ve a ni.
Nimahsela, Nikodema hian chu Piantharna chu a hrethiam lo a, Isua hnenah chuan ‘Mi, a tar hnuin engtinnge a pian theih ang? A nu pumah vawihnih lutin a piang thei em ni? tiin zawhna a zawt leh ta a, he zawhna hi zawhna awm tak a ni. Tichuan, Isua chuan chiang zawkin hetiang hian a han sawi a - ‘Tih tak meuhin, tih tak meuhin ka hrilh a che, mi tupawh tui ah leh thlarau ah an pian loh chuan Pathian ramah an lut thei lo ang. Tisaa piang a piang tisa a ni; Thlaraua piang a piang thlarau a ni. I piangthar tur ka tih che hi mak ti suh’ tiin a hmalama kan sawi tawh ang khan Nikodema hian Isua thiltihmak chanchin a hriat hian khawvel thil a ni lo tih a hria a, mak a ti a, a hrethiam lo a ni.
Chuvang chuan Isua chuan hrethiam turin pianthar a ngai a, piantharna tur pawh chiang takin a hrilh nghal ta a. Tisaa pianna chu Tisa mi nihna a ni a, Thlaraua pianna chu thlarau mi nihna a nih dan pawh a sawi bawk a. Nimahsela, Nikodema chuan ala hrethiam chuang lo a, Isua hnenah chuan ‘chung thil chu engtinnge a awm theih ang?’ a ti a, Isua chuan ‘Israel zirtirtu i ni si a, chung chu i hre lo maw? tiin a chhang let leh a, a hnu leh ah chuan Isua vek chuan ‘......... Vana thil (KJV chuan Van lam thil te a ti kher) hrilh che u ila engtinge in awih ang? a ti leh ta a ni. Isua sawi ‘Piantharna‘ chu van lam thil a ni a, Israel zirtirtu ve ngawt tan chuan hriatfiah chi a ni lo a ni.
Hetiang hian han sawi belh ta ila - Isua, a sawitu ngei pawh hi chunglam chhuak a ni a (Joh. 3;13), Isua chuan chunglam thiltih theihna hmangin thilmak a ti ṭhinin rawngbawlna a nei thin a ni. Nikodema hnenah pawh hian chunglam atanga piantharna thu a sawi a, a ni lah chuan Piannawnna (re birth) turah alo ngai a, a hrethiam lo hle. A nu pumah vawihnih lutin a piang thei em ni? a ti a, zawhna awm tak a zawt a ni. Isua chu chunglam chhuak a ni a, a thiltih leh rawngbawl dan reng reng pawh chu mihring lam dan angin a ni lo a, mihring finna hmanga hriat theih leh chhuichhuah theih pawh a nilo. Nikodema hian Isua thiltihmak alo hriat pawh hian mak a ti a, mihring tana tihtheih rual a nih loh zia a hria a, ‘Pathian hnen ata zirtirtua lokal i ni tih kan hria‘ ati nghal reng mai a ni. Chuvang tak chuan hrefiah turin Isua chuan a hnenah chuan tihtak meuhin, tihtak meuhin ka hril a che, mi tupawh an pianthar loh chuan Pathian ram an hmu thei lo ang ‘ a ti a ni.
Isua zuitu tih hi chi hnihin a ṭhen theih a, chi khat chu "Akalouthein" tih a ni a, chi khat leh chu "Huperetes" tih a ni, hetiang hian a awmzia han sawi chhunzawm ila:
AKALOUTHEIN: Hei hi a awmzia chu Sipaiin an hotute thupek an zawm a, an pawm ang hi niin chhuanlam leh thil dang engmah daltu nei loa an pute thu an zawm ang hi Akalouthein awmzia chu a ni.
HUPERETES: Hei hi a awmzia chu Tirhkoh Paula'n "Lalpaa mi tang" a intih ang hi niin Sal zalen lo ber mai chi, Kawl bun chunga Lawng kar ṭhin ang sawina hi niin chutianga phuar chunga Lal Isua hnung zui ang sawina chu Huperetes chu a ni.
Nang leh kei pawh hian Lal Isua hnung kan zuinaah hian eng ang hian nge kan zui dan hi han bihchiang ila, Sipaiin an pute thupek an zawm angin nge Phuar chunga an hnungzuitu ang zawkin tih hi. Tirhkoh Paula hian 'Mi zirtu ni rawh u' a tih angin amah pawhin Krista hnung a zui a, Krista bawih a intih ang hi kan tan pawh a duh a ni tih hi kan hriatreng atan a ṭha.
Kan kristianna hi bihchian a ngai ta hle mai tih vawiin huna kan awmdanah hian a hriat a, kan bul ṭan dan a dik ta lo em ni a tih theih hial. Hming bula 'Upa' tih ziak theite ngei pawh hian thuneihna an chan chuan an Upa nihna chu an hre ta reng lo emaw tih tur hi kan awm fo ṭhin a. Kan Aizawl khawpui hmun tina Ruihhlo ngai heti taka hmuh tur tam ta maite pawh hi thlir ila Kohhran hian hmun hla taka rawngbawlna nei loin helai hmun hi kan rawngbawlna tur zawk a ni em tih mai tur a ni. Kan rah chhuah hi lawh tur a awm ta meuh lo a, rah ṭha pawh kan chhuah thei ta meuh lo hi inbihchian kan ngai ta hle mai.
Comments