Posts

RAM HMASAWNNA TURA HRUAITU PAWIMAWHNA

Mahmuaka Chhakchhuak Feb. 5, 2025 Pawl leh Kohhranah hruaitu an pawimawh ang bawkin ram hruaina kawngah ngei pawh hruaitu pawimawhna hi alo sang hle ṭhin. Naupan lai aṭang rengin tupawh mai hian hruaitu hnung hi kan lo zui duh khawp mai bawk a, Primary School kan kal lai hian kan ṭhian zinga upa ber leh min kikawitu ber hian pangang nung lai hi manin hmuihmul lem angin a vuah a, chuti chuan hmeichhe ho a tihṭhaih ṭhin a, an ṭe teng tung ṭhin a, chu chu keiniin nuam kan lo ti a, chawlhlawk leh hun remchang apiangah chuan pangang zawngin kan hmui chungah hian kan dah ṭhinin hmeichhe ho kan chhaih rak ṭhin. Khatianga hmuihmul anga pangang dah kha kan huaisen vang a ni bik reng reng lo a, kan boss berin hlauhna nei miah loa a dah ngam kha chuan thei ve turah kan inngai a, pangang hmul ngah chite thlengin kan dah ngam ve phah mai ṭhin a. Hruaitu berin a tih ang ang chu a hnungzuite tan chuan tih ve ngei ngei zel kha kan mawhphurhna a ni mai a, hmarcha pum hmawmte pawh kan lo ngam phah zel m...

RAM RAWNGBAWLNA

Mahmuaka Chhakchhuak March 15, 2025    Mi pangngai chin chuan ram hmangaihna thinlung hi kan nei theuhin a rinawm a, chutih rual chuan ram kan hmangaih dan erawh a inang vek kher awm lo e. A thenin ram hmangaihna avangin political party an zawm a, a thenin sorkar hna an thawkin a thente chuan ram hmangaihna vang zawkin an hmaa thil tha tak nia langte an tlansan bawk a.  Albert Einstein khan a pian leh murna German chu a nun humhim duhin tlan chhiatsana pian leh murna ram chu chhuahsanin tlawm takin awm mahsela ama hnaah insawrbing a duh zawk avangin Israel ram hruaitu (President) atana sawmna zahawm tak chu a hnawl ngam tho a nih kha. A awmzia chu a theihna leh thiamnate chu engmahin a tihbuai a remtih loh vang a niin a hun zawng zawng chu chulama hman a duh vang a ni a, chu chu ram hmangaihna thuk tak a ni kan ti lo thei lo ang.  India President hlui APJ Abdul Kalam ngei pawh kha kum 1998 khan Union Minister ni thei ngei tur a nih laiin a ni chuan ‘Project pahnih bu...

ASSAM RIFLES RAM CHHUAHSAN

Mahmuaka Chhakchhuak March 20, 2025 March 15, 2025 (Inrinni) ah chuan Assam Rifles Sector 23 hmunpui, Khatlaah Union Home Minister Amit Shah leh Mizoram Chief Minister Lalduhoma te hriatpuinain Assam Rifles chuan Aizawl khawpuia an battalion hmunte chu Mizoram sorkar kutah an hlan a. He ram inhlanna huna khuallian Amit Shah pawhin Assam Rifles-in an chhuahsan hmunte chu ṭangkai taka hmang tura Mizo mipuite a duhsak thu a sawi.  Hetianga ram inhlan fel alo nih takah chuan engtianga enkawl zui tur nge tih chu ngaihtuah nghal ngai a nih avangin Mizoram sorkar chuan a ngaihtuah turin Committee din a nih dawn thu March 13, 2020 (Ningani) ah khan CM chuan Assembly Session neihna hmunah a sawi a. Chu Committee-ah chuan party tin leh tlawmngai pawlte an tel dawn thu sawiin Assembly building tur zahawm deuh, mawi tak kan dah ve thei ang em tihte ngaihtuahnaah seng tan ila tiin CM hian a sawi bawk (Source: March 15, 2025 Vanglaini Issue).  Land Revenue & Settlement Minister, Pu B. L...

MIZO ṬAWNG HMANG UAR ANG U

Mahmuaka Chhakchhuak Aug. 30, 2024 Mizo ṭawng, kan pianpui ṭawng hi a neitu, Mizote zingah hian hmun pawimawh leh hmun hulum lai hi a chang tak tak thei lo a, mimal, chhungkua leh kohhran mai bakah khawtlang leh sorkar lam ngei pawhin kan ngaih hlut tawk loh dan chu kan hre ṭheuh awm e.   Nu leh pa Mizo dik tak zingah ngei pawh hian kan fate hming atana Sap hming put tir kan tam hle mai a, Sap hming kan inphuah chhan erawh sawisel ngawt theih a ni lo a, a ṭhente chu sakhuana vangte pawh a ni ang a, a ṭhente chuan chutiang pawh ni lem chuang loa Sap hming put duh hrim hrim vang a ni pawhin a rinawm. Chutihrual chuan Sap hming put chu changkang riaua hriatna lian tak kan nei tlat mai si avangin kan hming chauh pawh niloin inchhung bungrua aṭanga kan dawr hming thlengin Mizo ṭawng aiin kan hmang uar zawk emaw tih mai tur a ni a. Aizawl khawpui chauh pawh niloin thingtlang khaw tam takah pawh hian sap ṭawng hmanna hi a tam ta!   Inchhung khurah ngei pawh Sap ṭawng hman c...

DARI THLAN TLAWH THU

Mahmuaka Chhakchhuak March 17, 2025 Thomas Herbert Lewin (1839 – 1916), Mizoin ‘Thangliana’ tia koh thin kha East India Company hnuaiah sipai lumum niin, kum 1857-ah India rama an rawn luha hna a thawh that avangin kum 1864-ah kaisangin Chittagong-ah sawn a ni a. Helai hmuna a awm tirhah hian Captain-ah inziak tlingin kum 1865 November 14-ah Mizoram lama kal turin a hote nen an rawn chhuak a, kum 1866 atangin Chittagong Hills Tracts-ah Deputy Commissioner a ni.  Kum 1872 laihawlah Lungchem nula Dari nen inneiin fa pakhat, mipa an nei a, nimahsela a kal thei chauh tihin a boral hlauh mai a, an sun hle. Thangliana hian Mizo lal 27-te chu kum 1873 December thlaah Calcutta tlawh turin a hruai a. Kum 1874-ah Mizoram chhuahsanin a nupui Dari hian a zui ngam loh avangin an inṭhen phah a, lungleng leh khawhar tak ve vein an hun an hmang ral a tihtheih awm e. Dari chuan Sirte tlang aṭangin an khua Lungchemah let lehin a nu leh pa a dawm hlum tih a ni a, a laizawn Chawngi, pasal neia lo sun ...

Mythological Theology

Mahmuaka Chhakchhuak March 20, 2025                                       Bible hi lehkhabu 66 infinkhawm a ni a, mi 40 velin kum 1600 chhunga an ziak a ni. Lehkhabu hmasa lam hi Mosia’n BC.1500 vela Pathian hriakthihna hnuaia a ziak a ni a, Thupuan bu hi Hmangaih Johana’n 97 AD vela a ziak a ni thung. Thuthlung Hlui bu hi a tirah chuan Hebrai tawnga ziak a ni a, Thuthlung Thar bu erawh chu Grik tawnga ziak a ni thung. Tin, Isua hunlaia an tawng hman lar ber Aramaic tawnga ziak pawh tlem a awm bawk a, chungte chu; Gen.31;47, Jer.10;11, Dan.2;4-7, Ezra.4;6 - 6;8 te hi a ni. Bible chhung thu leh a chhehvel hi zir tham a awm a, mi tam tak ten an zir a, chung Bible zirtute chu hlawm hnihin a then theih a: Liberal tih leh Conservative tiin. Liberal tihte chu Bible zirtu mithiam, nimahsela, Thawkkhum a nihnate, Nula thianghlim hrin a nihna chungchangte, Mitthi thawhlehna hnawltute an ni. Bible hi Pa...

Lehkhabu Thlirna: Mizo Hnam Chhantu Brig. T. Sailo Chanchin

Mahmuaka Chhakchhuak March 19, 2025 Prof. JV. Hluna chuan kum 1983-a a ziah tawh chu ennawn leha ziah belh bawkin a tichhuak leh a, a bu hming A Search for Mizo Identity tih chu Mizo Hnam Chhantu Brig. T. Sailo Chanchin tiin a thlak bawk a. Phek 385 vel laia chhah niin Rs. 450 man tura buatsaih a ni bawk. He lehkhabu hi a bu hming ang hian Brig. T. Sailo mimal chanchin (Biography) a ni a, a pian leh murna atanga ziakin a boral hnu pawha midangin a chanchin an la sawi dante pawh ngaihnawm taka ziahna niin a bik takin zirlaite leh Zoram Politics chanchin ngaihventute tan chuan chhiar hmaih chi a ni hauh lo ang. A bu chhung thu hi chhiar nuam tak turin mumal taka then fel thlap a ni a: Part I hi Brig. T. Sailo pian leh murna atanga ziah niin lehkha a zir a, College a kal thlenga kimchang taka tarlanna a ni. Part II pawh hi Sipai a zawm atanga India ram chhung hmun hrang hranga a awm dante leh Chin Hills lam thlenga an kal dante chanchin ngaihnawm taka ziakin Sipai atanga a chawlh (pension...

IMPACT OF BRITISH COLONIALISM

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 27, 2025 Kan thupui khi Sap ṭawngin kan han dah a, a awmzia chu Kumpinu sorkarin min awp avanga kan rama politics lama nghawng a neih dan tiin sawi ila a dik thei mai awm e. Kumpinu sorkar chak leh thiltithei tak chuan kum zabi sawm pariatna chhoa Industrial Revolution lo thleng avang chuan thil siam chhuah lamah harhna nasa taka lo thlengin anmahni kutkawih ngeite chu ram danga hralhna turin kawng an sial ṭan a. He harhna hi Britain ram aṭanga lo chhuak niin khawvel hmun hrang hrangah a darh zel a, a bik takin Asia, Africa, Middle East leh North & South America ramah te chuan kua an hreuh hmasain kum 1750 vel aṭangin India ramah pawh rawn lut ṭanin kum 1858-ah chuan Kumpinu sorkar chuan India ram chu an awp chho ṭan der ta mai a.  Chutianga ram hran hrana kua an hreuh chhoh zel takah chuan an ram awp (Colony) chin pawh alo zau zelin an vanglai takah phei chuan ram hrang hrang 64 lai an awp hman hial. Nimahsela anni ang bawk chuan French, Portuguese l...

KOHHRAN HRUAITUTE RAM VEINA

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 16, 2025 Kum tam tak liam tawh aṭang khan sakhaw rawngbawltute hian ram rawngbawlna hi an lo vei tawhin an theihtawpa lo auchhuakte pawh an lo awm tawh bawk ṭhin a. Martin Luther King Jr, Baptist kohhrana rawngbawltu langsar takte, Jesse Jackson, Baptist kohhrana rawngbawltu chhuanawm takte, Pat Robertson, Christian Broadcasting Network dintute leh Al Sharpton, Pentecost kohhrana rawngbawltu chhuanawm takte leh midang dangte chu America rama langsar taka ram veina lam thu tlangaupuitute an ni. Anni bakah hian Nobel Peace Prize pawh lo dawng hial tawh Desmond Tutu, Anglican Bishop-te, Daniel Ortega, Catholic Puithiamte leh midangte pawh sawi tur an la awm bawk a.  Anni ang hian kan ramah ngei pawh kohhran huang aṭanga ram veina lama thu leh hla nei sakhaw puithiam chhuanawm tak tak an awm bawk a. Kohhran huangchhung chauh niloa khawtlang leh ram veina avanga pawl anga din; MKHC, MPF leh Synod Social Front kan tihte ngei pawh hi kan ṭhatpui viau ṭhin bawk. C...

THIL HLUI HUMHALHNA LAMA HARHNA KAN MAMAWH

Mahmuaka Chhakchhuak Feb. 19, 2025 Tunhnai lawkah North Khawlek dai-a Puk pakhat chu hmuhchhuah a niin chu pukah chuan mihring ruhro ni ngeia hriat engemawzat hmuh a ni a. He puk hi kham, kal harsa taka awm a niin tunhma lamah chuan kal ngaihna pawh an hre ngai loin tun hnuah hian hrui nena uaiin harsa taka luh ngai nia sawi a niin mihring ruhro nia ngaih pawh hi him taka lo awm a ni. Jan. 20, 2022 niah pawh khan Darkhuang Tlang, Lunglei pukpui ram chhungah ruhro engemawzat laihchhuah a niin INTACH lam leh Police lamin a hmuna an han enfiah chuan saranga fuhin an la dah sawn tawh a, an laihchhuahna hmun hi tlang chhip laihzawlna hmunah niin tlang pang aṭanga feet 20 vela thukah niin a chung lam aṭanga laih nge, a pang aṭanga laiha phum ni ang tih erawh ngaihtuah thiam a har hle mai. Heng ruhrote hi a vaiin 40 vel a niin lu ruh ang deuh pawh a tel bawk.  Heng lo pawh hi ruhro laihchhuah sawi tur a awm zauh zauh tawh ṭhin a, engtik hun laia awm nge, tute nge tih leh engtia thi nge ti...