Posts

Mythological Theology

Mahmuaka Chhakchhuak March 20, 2025                                       Bible hi lehkhabu 66 infinkhawm a ni a, mi 40 velin kum 1600 chhunga an ziak a ni. Lehkhabu hmasa lam hi Mosia’n BC.1500 vela Pathian hriakthihna hnuaia a ziak a ni a, Thupuan bu hi Hmangaih Johana’n 97 AD vela a ziak a ni thung. Thuthlung Hlui bu hi a tirah chuan Hebrai tawnga ziak a ni a, Thuthlung Thar bu erawh chu Grik tawnga ziak a ni thung. Tin, Isua hunlaia an tawng hman lar ber Aramaic tawnga ziak pawh tlem a awm bawk a, chungte chu; Gen.31;47, Jer.10;11, Dan.2;4-7, Ezra.4;6 - 6;8 te hi a ni. Bible chhung thu leh a chhehvel hi zir tham a awm a, mi tam tak ten an zir a, chung Bible zirtute chu hlawm hnihin a then theih a: Liberal tih leh Conservative tiin. Liberal tihte chu Bible zirtu mithiam, nimahsela, Thawkkhum a nihnate, Nula thianghlim hrin a nihna chungchangte, Mitthi thawhlehna hnawltute an ni. Bible hi Pa...

Lehkhabu Thlirna: Mizo Hnam Chhantu Brig. T. Sailo Chanchin

Mahmuaka Chhakchhuak March 19, 2025 Prof. JV. Hluna chuan kum 1983-a a ziah tawh chu ennawn leha ziah belh bawkin a tichhuak leh a, a bu hming A Search for Mizo Identity tih chu Mizo Hnam Chhantu Brig. T. Sailo Chanchin tiin a thlak bawk a. Phek 385 vel laia chhah niin Rs. 450 man tura buatsaih a ni bawk. He lehkhabu hi a bu hming ang hian Brig. T. Sailo mimal chanchin (Biography) a ni a, a pian leh murna atanga ziakin a boral hnu pawha midangin a chanchin an la sawi dante pawh ngaihnawm taka ziahna niin a bik takin zirlaite leh Zoram Politics chanchin ngaihventute tan chuan chhiar hmaih chi a ni hauh lo ang. A bu chhung thu hi chhiar nuam tak turin mumal taka then fel thlap a ni a: Part I hi Brig. T. Sailo pian leh murna atanga ziah niin lehkha a zir a, College a kal thlenga kimchang taka tarlanna a ni. Part II pawh hi Sipai a zawm atanga India ram chhung hmun hrang hranga a awm dante leh Chin Hills lam thlenga an kal dante chanchin ngaihnawm taka ziakin Sipai atanga a chawlh (pension...

IMPACT OF BRITISH COLONIALISM

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 27, 2025 Kan thupui khi Sap ṭawngin kan han dah a, a awmzia chu Kumpinu sorkarin min awp avanga kan rama politics lama nghawng a neih dan tiin sawi ila a dik thei mai awm e. Kumpinu sorkar chak leh thiltithei tak chuan kum zabi sawm pariatna chhoa Industrial Revolution lo thleng avang chuan thil siam chhuah lamah harhna nasa taka lo thlengin anmahni kutkawih ngeite chu ram danga hralhna turin kawng an sial ṭan a. He harhna hi Britain ram aṭanga lo chhuak niin khawvel hmun hrang hrangah a darh zel a, a bik takin Asia, Africa, Middle East leh North & South America ramah te chuan kua an hreuh hmasain kum 1750 vel aṭangin India ramah pawh rawn lut ṭanin kum 1858-ah chuan Kumpinu sorkar chuan India ram chu an awp chho ṭan der ta mai a.  Chutianga ram hran hrana kua an hreuh chhoh zel takah chuan an ram awp (Colony) chin pawh alo zau zelin an vanglai takah phei chuan ram hrang hrang 64 lai an awp hman hial. Nimahsela anni ang bawk chuan French, Portuguese l...

KOHHRAN HRUAITUTE RAM VEINA

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 16, 2025 Kum tam tak liam tawh aṭang khan sakhaw rawngbawltute hian ram rawngbawlna hi an lo vei tawhin an theihtawpa lo auchhuakte pawh an lo awm tawh bawk ṭhin a. Martin Luther King Jr, Baptist kohhrana rawngbawltu langsar takte, Jesse Jackson, Baptist kohhrana rawngbawltu chhuanawm takte, Pat Robertson, Christian Broadcasting Network dintute leh Al Sharpton, Pentecost kohhrana rawngbawltu chhuanawm takte leh midang dangte chu America rama langsar taka ram veina lam thu tlangaupuitute an ni. Anni bakah hian Nobel Peace Prize pawh lo dawng hial tawh Desmond Tutu, Anglican Bishop-te, Daniel Ortega, Catholic Puithiamte leh midangte pawh sawi tur an la awm bawk a.  Anni ang hian kan ramah ngei pawh kohhran huang aṭanga ram veina lama thu leh hla nei sakhaw puithiam chhuanawm tak tak an awm bawk a. Kohhran huangchhung chauh niloa khawtlang leh ram veina avanga pawl anga din; MKHC, MPF leh Synod Social Front kan tihte ngei pawh hi kan ṭhatpui viau ṭhin bawk. C...

THIL HLUI HUMHALHNA LAMA HARHNA KAN MAMAWH

Mahmuaka Chhakchhuak Feb. 19, 2025 Tunhnai lawkah North Khawlek dai-a Puk pakhat chu hmuhchhuah a niin chu pukah chuan mihring ruhro ni ngeia hriat engemawzat hmuh a ni a. He puk hi kham, kal harsa taka awm a niin tunhma lamah chuan kal ngaihna pawh an hre ngai loin tun hnuah hian hrui nena uaiin harsa taka luh ngai nia sawi a niin mihring ruhro nia ngaih pawh hi him taka lo awm a ni. Jan. 20, 2022 niah pawh khan Darkhuang Tlang, Lunglei pukpui ram chhungah ruhro engemawzat laihchhuah a niin INTACH lam leh Police lamin a hmuna an han enfiah chuan saranga fuhin an la dah sawn tawh a, an laihchhuahna hmun hi tlang chhip laihzawlna hmunah niin tlang pang aṭanga feet 20 vela thukah niin a chung lam aṭanga laih nge, a pang aṭanga laiha phum ni ang tih erawh ngaihtuah thiam a har hle mai. Heng ruhrote hi a vaiin 40 vel a niin lu ruh ang deuh pawh a tel bawk.  Heng lo pawh hi ruhro laihchhuah sawi tur a awm zauh zauh tawh ṭhin a, engtik hun laia awm nge, tute nge tih leh engtia thi nge ti...

Rev. HARRY SCISM KAN CHÃN TA

Mahmuaka Chhakchhuak Feb. 15, 2025 India rama Pentecost kohhran phuntu Rev. EL. Scism te chhungkaw rawngbawlna hi a ropuiin chhinchhiah tlak tak tak pawh a tam hle. Rev. EL. Scism fapa Harry Scism pawh chuan a pa rawngbawlna chhunzawm zelin India hmarchhaka Pentecost kohhrana hruaitu hmasa ber niin ‘Superintendent’ chanvo chelh hmasa ber a ni a, sulhnu tam tak a nei bawk.   Rev. EL. Scism hi John Scism leh Grace Eleanor Webb te inkarah kum 1909 khan, Portland, Oregon State, US-ah a lo piang a, Scottish hnam peng khat ‘Chrisholms’ thlah Scism hnam a ni. Kum 15 a nihin baptisma a chang a, Pathian thlarau thianghlim pawh chang zui nghal maiin kum naupang tak a nih lai aṭangin Pathian rawngbawlna nei tura inpek duhna thinlung nei a ni a. Hetianga Pathian thlarauin a nuna thuneihna a neih takah chuan ram hla tak, India rama rawngbawl tura kohna pawh dawngin a inhria a, nimahsela chuti maiin kal dan tur a hre bawk si lo. Kum 1932-ah Marjorie Jean Moyer nen inneiin kum 1934 March 9-a...

LOCAL/ VILLAGE COUNCIL THUNEIHNA LEH MAWHPHURHNA

Mahmuaka Chhakchhuak Feb. 9, 2025 Mizote’n khawtlang enkawl tur atana lal kan neih hmasak ber nia mi tam takin kan ngaih chu Zahmuaka niin, amah hi kum 1573 vela piang a ni a. Nimahsela kum 1500-1550 velah kan thlahtute khan Seipui an lut ṭan nia ngaih a niin hetah hian lal an lo awm tawh si avangin Zahmuaka hi lal hmasa ber anga ngaih hi a dik chiah lo mai thei. Engpawhnisela chulam chu kan sawi tum ber a nih loh avangin sawi thui rih lo mai ila, chiang taka kan hriat erawh kum 1902-ah khan Lushai Hills Superintendent Major J. Shakespeare chuan Mizo lal 188-te chu a dah nghet a, kum 1955-a lal ban dawnah meuh kha chuan lal 313 vel kan lo nei tawh a.   Kum 1890 aṭangin kan chungah roreltu thar kan neiin, Kumpinu sorkar chak tak chuan a tha chakna hmanga min hnehin lohtheihlohin kan chungah thuneihna an neiin min lo awp ṭan a, kum 1947 thleng, kum 57 chhung min awp a. Hetia min awp chhung hian kan ramah kalphung thar tam tak min duan sakin khawtlang inenkawl dante pawh min siam...

I LOVE KHAWZAWL

Mahmuaka Chhakchhuak Jan. 15, 2025 I Love Patna, I Love Chennai, I Love Champhai tih leh I Love Thingsai tih ziakte hi an hmuin kan hre tawh awm e. Keini Khawzawl tan hian I Love Khawzawl tih ziak hi langsar takin kan buatsaih ve dawn nge tih hi thalai rilruah a awm mai thei a, kan buatsaih emaw buatsaih lo emaw I Love Khawzawl ziak aia ropui zawk hi kan hriat fiah ngei a duhawm. I Love Thingsai, I Love Champhai tih chu Thingsai ka hmangaih, Champhai ka hmangaih tihna a ni a, a ropui hle. Nimahsela hetianga ziaka kan tarlan ai hian kan thinlung lama hmangaihna tak tak kan neih zawk hi a ropui zawkin a hlu zawk tih hi kan hriat loh ka hlau hle. Hmangaihna hi sawi mai a ni lo a, a taka hmangaihna hi lantir loh chuan eng anga thlum pawhin hmangaihna thu chu sawi chiam chiam mah ila hlutna tak tak a nei ngai lo thin. Nulat tlangvalna kawngah a ni emaw Nupui pasal kawngah a ni emaw unau leh unau inkarahte pawh nisela Hmangaihna hi sawi mai a tawk lo a, a taka lantir ngei loh chuan Hmangaihn...

KUMTHARAH LEHKHABU

Mahmuaka Chhakchhuak Dec. 27, 2024 Pathian zarah dam takin kumthar chu kan lo chuangkai leh ta. Mi tam tak tan chuan he kumthar hi thil danglam vak pawh a nih loh mai theih laiin ṭhenkhatte tan chuan he kumthar hi beiseina nena thlira hun lawmawm leh hriat reng tlak lo thlenna hun atana ruahmanna an neih hun a nih avangin a nghahhlelh-awm viau thei bawk. Mi tupawh hian ropui lai leh lansarh lai hun hi kan nei vekin chumi hnuah chuan zawi muangin hnungtawlh lam kan pan zel a, kan lo awngrawp tial tialin a tam berte chuan bawisawm ngai takin an hun hnuhnung lam an lo hmang ṭhin. Chutiang chu nang leh kei ngei pawh hian kan hmabak a nih ve theih avangin kan vanglai hun, kan ṭhatlai hunah hian kum tam tak daih tur thu leh hla kan neih a ṭul a, a bik takin midangin min pawlhsawp theih miah loh keimahni mimal chanchin hi kan tu leh fate tan pawha ro hlu tak tur a nih avangin lehkhabu ngeia dah a ṭha hle. Mizo zingah ngei pawh mi chhuanawm leh ngaihsanawm tam takin mual min lo liam san tawh. ...

LUNGLEIAH INTACH DIN A NI

Mahmuaka Chhakchhuak Dec. 14, 2024 December 12, 2024  niah khan DC Conference Hall, Lunglei-ah Pu Rin Sanga IAS (Rtd), State Convener Mizoram Chapter INTACH chuan Sub Chapter INTACH hawnna a nei a, kumthar lamah Chapter puitling (full Chapter) pawh hawnna neih tum nghal a niin Rev. Dr. F. Sangvela chu Convener niin Pu K. Lalsanga, Ex-MLA chu Co- Convener atan thlan a ni bawk.   Indian National Trust Art and Culture Heritage (INTACH) hi kum 1984 khan Prime Minister Rajiv Gandhi hoa din a niin tunah hian India ram chhung hmun hrang hrangah Chapter 170 vel awmin Mizoramah pawh kum 1984 hian ‘Mizoram Chapter’ anga din ve nghal niin tuna Mizoram chhim lama hmalakna nei tura Sub Chapter a pian takah chuan Mizoramah Chapter pahnih kan nei dawn tihna a niin an hmalakna tur tam takte zingah hmun hlu leh pawimawhte humhalh leh enkawl tur hi thil pawimawh leh ṭul tak niin a lang. INTACH hi Mizote hian kan la hmelhriat lo ang reng hle nain thil pawimawh leh ṭul tak a ni a, a hlutna h...